nieuws

Architectuur en misdaad

bouwbreed

Architectuur en misdaad

Misdaadverslaggeving moet het net als detectives vaak hebben van de details. Die lijken in eerste instantie misschien onbelangrijk, maar wie wel eens een detective leest of op televisie ziet, weet dat ‘God in de details zit’, om de woorden van de Duitse architect Ludwig Mies van der Rohe maar eens uit hun verband te rukken.

In de drievoudige moord die vorige week in Helmond plaatsvond, zijn de media wel heel scheutig geweest met details. Logisch denk je, want een drievoudige moord is exceptioneel in Nederland. Maar hier hadden de details nauwelijks betrekking op het uitzonderlijke misdrijf zelf, maar vooral op de omgeving waar het zich had afgespeeld.

Plaats delict is de Statenlaan 49 en dat is niet zomaar een adres in Helmond, maar midden in de beroemde wijk Brandvoort, een van de paradepaardjes van het hedendaagse traditionalisme, waaraan onder meer de naam van de Luxemburgse architect en stedenbouwer Rob Krier is verbonden. Het is aldus de Volkskrant van vorige week vrijdag, een wijk waarmee ‘Helmond al jaren goede sier maakt in binnen­ en buitenland’. Om aan te geven hoe bijzonder de wijk is, werd daar aan toegevoegd dat ‘op zondag de ouderwetse gevels en grachten van De Veste, het kloppend hart van de wijk, zelfs horden dagjestoeristen trekken.’ En precies in dit kloppend hart van de wijk zijn drie mensen omgelegd.

Bijna verlekkerd werd in hetzelfde bericht ook nog even gemeld dat een week eerder elders in Helmond, in Dierdonk, ook een schoolvoorbeeld van dit traditionalisme en in de krant aangeduid als een ‘chique wijk’, eveneens iemand was vermoord.

Het komt niet vaak voor dat architectuur en stedenbouw zo prominent in de misdaadverslaggeving voorkomen. Er stond nog net niet bij wie de architect van Statenlaan 49 is geweest. Deze gedetailleerdheid was voor een deel uit nood gebeuren, want het stuk in de Volkskrant moest bij gebrek aan informatie of aanwijzingen over toedracht, dader of motief, toch ergens over gaan. Dus dat werden uitspraken van buurtbewoners, afgewisseld met een beschrijving van het decor waartegen de moordpartij zich heeft afgespeeld.

Decor is voor Brandevoort het juiste woord. Er is geen andere wijk in Nederland die zo sterk is gethematiseerd en tot historiserend decor voor het hedendaagse leven is gekneed. In alles roept de wijk de sfeer op van een traditionele kleine stad in een niet te dateren, pre­industrieel verleden. Denk de auto’s weg en je hoort bij wijze van spreken in de verte al de wielen van een koets ratelen en de paardenhoeven klakken. Dat in dit suburbane Land van Ooit drie mensen om zeep zijn geholpen, daar kon niet alleen de Volkskrantverslaggever moeilijk bij, ook de Brandevoorters waren verbijsterd. Ze mochten in de krant in verschillende toonaarden zeggen dat ze dit nooit hadden verwacht in hun nette buurt. ‘Een keurige modelwijk, met drie doden’ luidde de adequate kop boven zijn stuk, waarmee de boodschap was samengevat dat drie moorden wel het laatste is wat je hier zou kunnen voortstellen.

Er is inderdaad een groot contrast tussen het brute geweld dat in Brandevoort is gebruikt en de nostalgische idylle van dorpse rust die uitgaat van de architectuur en stedenbouw van deze wijk. Dat er ergere dingen kunnen gebeuren dan kattenkwaad van kinderen is een wrede verstoring van de illusie die van Brandevoort uitgaat.

‘Misdaden als deze kunnen willekeurig waar plaatsvinden’, zo spreken Brandevoorters in de krant zichzelf moed in en ze benadrukten, een half etmaal na de moordpartij, dat ze er ‘nog altijd heerlijk wonen.’ Het een hoeft het ander inderdaad niet uit te sluiten. Sterker, er is misschien wel een sterker relatie tussen dan menige bewoner van een rustige buurt zou wensen.

Recentelijk heeft Nyfer de resultaten bekend gemaakt van een vergelijkende studie van alle plaatsen in Nederland en kwam tot de slotsom dat uitgerekend het in mijn ogen wat suffige Amstelveen momenteel de fijnste plek zou zijn om in te wonen. En was dat niet uitgerekend de gemeente waar Heinekenontvoerder Cor van Hout op straat werd doodgeschoten?

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels