nieuws

Veiligheid gebouwde omgeving aanfluiting

bouwbreed

Veiligheid in relatie tot de ruimtelijke ordening staat hoog op de agenda. Er zijn volop aanleidingen om zorgvuldig met veiligheid om te gaan bij de inrichting van de ruimte. Zeker bij projecten waar stedelijke functies en infrastructuur bijeenkomen, spelen veiligheidsaspecten een belangrijke rol. De herontwikkeling van stationslocaties is hiervan een goed voorbeeld. Volgens Emirto Rienhart worden zowel sociale veiligheid ­ denk aan het voorkomen van ‘enge’ plekken ­ als fysieke veiligheid, bijvoorbeeld het anticiperen op calamiteiten bij het vervoer van gevaarlijke stoffen, bepaald niet tijdig in het planvormingsproces geïntegreerd.

Een veelvoorkomend gevolg van deze werkwijze is dat plannen in een laat stadium nog moeten worden aangepast. Dit betekent vertragingen en een toename van zowel de ontwerp­ als de bouwkosten. Daarbij komt vaak ook de kwaliteit van het ruimtelijk ontwerp onder druk te staan.

Adviezen

Het is best te verklaren waarom de integratie van veiligheid in dit soort complexe planvormingsprocessen niet voldoende plaatsvindt. Bij dit type processen zijn verschillende partijen met uiteenlopende belangen en culturen betrokken. Zeker als het gaat om stationslocaties. Bij dergelijke opgaven zijn verschillende overheden, NS vastgoed, NS stations, ProRail, woningcorporaties, beleggers en ontwikkelaars, omwonenden en ondernemers min of meer tot elkaar veroordeeld.

Het beheersen van de doorlooptijden, de kwaliteit, communicatiestromen en kosten van dergelijke projecten is complex. Het integreren van veiligheidsaspecten in het complexe ontwerpproces is al helemaal geen gemakkelijke opgave. Vaak zien we dat wanneer het ontwerp op hoofdlijnen vaststaat hulpdiensten worden ingeschakeld om de voorgenomen plannen te toetsen. Het gebruikmaken van de kennis en inzichten van hulpdiensten als politie, brandweer een GGD in het planvormingsproces wordt door de meeste projectleiders en politiek bestuurders echter eerder als een extra complicerende factor gezien dan als een kans om veiligheidsaspecten optimaal te integreren. De kennis en ervaring van de hulpdiensten wordt op deze wijze zelden optimaal benut. En dat is jammer want hulpdiensten kunnen als geen ander belangrijke adviezen geven over aandachtspunten met betrekking tot veiligheid.

Procesarchitectuur

Als het gaat om veiligheid is het van belang om al in de vroegste fasen van ruimtelijke ordeningsopgaven zorgvuldig met veiligheidsrisico’s om te gaan.

Politie, brandweer en GGD moeten eerder bij het planvormingsproces worden betrokken. Vanwege verschillen in culturen en werkwijzen van hulpdiensten en projectpartijen is het hierbij met name van belang om al bij de eerste kennismaking verwachtingen en ambities naar elkaar uit te spreken. Hulpdiensten zullen daarbij een andere rol aan moeten nemen dan zij gewend zijn. Zij zullen niet onvoorwaardelijk hun regels moeten opleggen om vervolgens de plannen te hieraan op de letter te toetsen.

Ten behoeve van de integrale kwaliteit van het project zullen zij zich niet technocratisch en star maar coöperatief en meedenkend moeten opstellen. De projectpartners daarentegen zullen zich bereid moeten tonen tegemoet te komen aan redelijke eisen van de hulpdiensten. De projectmanager dient met de betrokken partijen tot werkzame en gedragen afspraken te komen. Indien dit niet op een adequate wijze gebeurt, kunnen als gevolg van valse verwachtingen, onduidelijke afspraken en starre werkwijzen de voortgang, de integrale kwaliteit en de kostenbeheersing van het project in het geding komen.Om een project te kunnen beheersen is dus een procesarchitectuur op maat van belang. Er dienen vooraf éénduidige afspraken te worden gemaakt over (veiligheids)doelstellingen, de rol van de verschillende partijen, fasering en besluitvorming en de organisatie van het ontwerpproces.

Conclusie

Het is doodzonde de kennis en ervaring van hulpdiensten pas in een laat stadium te benutten. Door een intensieve samenwerking met hulpdiensten vanaf de vroegste fase van het planvormingsproces, kunnen veiligheidsaspecten niet alleen beter in de plannen worden geïntegreerd maar wordt het proces ook beter beheersbaar. Hiermee worden kosten bespaard, neemt de kwaliteit van de plannen toe en wordt de doorlooptijd verkort. Het niet betrekken van de hulpdiensten in de vroege planvormingsfasen is een zwaktebod waarbij risico’s en beslissingen naar voren worden geschoven met als gevolg een minder beheersbaar proces.

Het wordt tijd dat de koudwatervrees van opdrachtgevers, projectmanagers en hulpdiensten wordt omgezet in een bewustwording. Een bewustwording van de kansen wanneer deze organisaties in een vroeg stadium en met de juiste houding, in het planvormingsproces samenwerken. Nederland wordt dan tegen lagere kosten, niet alleen sneller veiliger maar ook mooier.

Ir. Emirto Rienhart Consultant bij ProCap Projectmanagement te Utrecht Kennis hulpdiensten wordt zelden optimaal benut

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels