nieuws

Risicobeleid overheid moet op nieuwe leest geschoeid

bouwbreed

Het huidige risicobeleid van de overheid moet op de helling. Niet vanwege twijfel over de verantwoordelijkheid van de overheid bij de bescherming van de burgers. Het risicobeleid zou veel efficiënter kunnen worden georganiseerd, betoogt Melanie Schultz van Haegen. Mijn analyse is dat we in Nederland steeds minder op risico�s zijn voorbereid en dat er een […]

Het huidige risicobeleid van de overheid moet op de helling. Niet vanwege twijfel over de verantwoordelijkheid van de overheid bij de bescherming van de burgers. Het risicobeleid zou veel efficiënter kunnen worden georganiseerd, betoogt Melanie Schultz van Haegen.

Mijn analyse is dat we in Nederland steeds minder op risico�s zijn voorbereid en dat er een scheve verhouding is ontstaan tussen wat burgers van hun overheid verwachten en wat die overheid kan en moet waarmaken.

Als staatssecretaris voor waterbeheer en luchtvaart kom ik regelmatig in een spagaat terecht. Enerzijds willen burgers maximale vrijheid om hun eigen leven in te richten. Maar anderzijds verwachten zij van de overheid ook dat die hen tegen alle mogelijke risico�s beschermt.

Mensen willen bouwen en wonen op de mooiste plekken, dus ook in de laagst gelegen polders en zelfs buitendijks. Maar moet de overheid dan meteen forse bedragen investeren om de kans op wateroverlast te minimaliseren? En als het water dan toch een keer in huis komt, moeten mensen dan meteen een beroep kunnen doen op een schaderegeling omdat hun dure parket is vernield? Of hadden zij misschien op deze mogelijkheid moeten anticiperen en een tegelvloer in de woonkamer moeten leggen?

Op heel veel terreinen accepteren mensen immers risico�s die oneindig veel groter zijn dan de risico�s waartegen zij door hun overheid willen worden beschermd. De kans dat een roker aan zijn slechte gewoonte sterft, is bijvoorbeeld ongeveer 20.000 keer groter dan dat hij overlijdt ten gevolge van een groot incident, zoals de Bijlmerramp. Het verschil zit natuurlijk in het feit dat het in het risicobeleid gaat om externe risico�s, waar je als burger zelf geen invloed op hebt. Binnenkort presenteer ik de Beleidslijn buitendijks bouwen. Daarmee wil ik het hogere schaderisico van buitendijks bouwen neerleggen waar het volgens mij hoort, namelijk bij degene die het risico neemt.

Er zijn drie elementen die volgens mij nodig zijn om het risicobeleid op nieuwe leest te schoeien. Ten eerste moeten we heel duidelijk maken waar de verantwoordelijkheid van de overheid ophoudt en die van de burger begint. Het criterium daarvoor moet volgens mij zijn dat degene die bewust een risico loopt, het ook zelf draagt. Door water kromgetrokken parket in een huis dat buitendijks is gebouwd, spreekt voor zichzelf als voorbeeld.

Ten tweede moeten risico�s meetbaar en vergelijkbaar zijn, anders kun je er als overheid geen goed beleid op voeren. De stap die we zouden moeten zetten, is dat we de verschillende soorten risico�s in dezelfde grootheden uitdrukken.

Het derde punt dat ik graag in de risicodiscussie wil inbrengen, is dat we ons als bestuurders niet achter normen moeten verschuilen.

Ten slotte een element dat ik nog niet expliciet heb genoemd, namelijk dat 100 procent veiligheid niet bestaat. Risico�s horen gewoon bij het leven. Wie dat niet wil accepteren, heeft letterlijk géén leven.

Dit is een verkorte versie van de Cleveringalezing die is uitgesproken op 27 november 2003 door Melanie Schultz van Haegen, staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels