nieuws

Op zichzelf staande concerttheaterzaal

bouwbreed

apeldoorn – Schouwburg Orpheus breidt uit met een concerttheaterzaal. De Apeldoornse publiekstrekker is akoestisch volledig ontkoppeld van de overige bouwdelen.

De uit staal en veel glas opgetrokken gevel van de nieuwe entree-foyer vormt een groot contrast met de toegang tot het huidige theater- en congrescomplex Orpheus. De doorzichtige entree leidt straks naar een nieuwe concerttheaterzaal die momenteel achter het oude complex in aanbouw is.

De Apeldoornse schouwburg wordt aan de achterkant uitgebreid met 13.500 vierkante meter naar een ontwerp van Herman Hertzberger. Achter de foyer met daarboven conferentiezalen komen in het midden, verdeeld over vijf bouwlagen, kleedkamers, kantoorruimten en overige nevenruimten met aangrenzend een nieuwe concerttheaterzaal met 1300 zitplaatsen.

De zaal, uitgerust met een toneeltoren van 16 bij 44 meter, staat nu nog vol steigers. Tijdens de ruwbouwfase droeg het steigerwerk in belangrijke mate bij aan de stabiliteit van het gebouw. De 26 meter hoge betonnen wanden van de toren werden in het werk gestort, waarbij de kist steeds werd gesteld en afgeschoord op de aan weerszijden opgestelde steiger. De opbouw geschiedde door zes storthoogtes van 4 meter en één eindstort van 2 meter.

Akoestiek is een belangrijk aspect bij dit bouwproject. “De nieuwe concerttheaterzaal is akoestisch volledig van de overige delen ontkoppeld”, zegt Martijn Schunselaar, werkvoorbereider bij Thomasson Dura. Dit bedrijf draagt samen met Aannemingsbedrijf Draisma-Apeldoorn zorg voor de uitvoering.

Om elk contactgeluid te vermijden, bevindt zich rondom de 30 centimeter dikke betonnen wanden van de zaal bij de overgang naar andere bouwdelen een ankerloze spouw van 10 centimeter. “Er is een volledige ontkoppeling met de overige bouwdelen door middel van spouwmuren en dilatatievoegen in de vloeren. Deze dilataties zijn ook doorgezet in de keldervloer.” Daarnaast is de kelder voorzien van akoestische voorwanden en trillingsdempers onder de zwevende vloeren.

In de zaal zelf worden op de wanden diverse beweegbare akoestische elementen aangebracht bestaande uit verschillende lagen gips en multiplex. De concerttheaterzaal is geschikt voor zowel concerten als opvoeringen. Omdat bij een concert de hoge toren veel geluid wegtrekt, wordt op 12 meter hoogte een opvouwbaar, akoestisch plafond aangebracht.

Massief beton

De uitbreiding vergde circa 6000 kuub beton. Alle wanden en een groot deel van de vloeren van de schouwburg zijn in het werk gestort, omdat vrijwel geen enkele wand hetzelfde is. Zo kenmerken de tribunes zich door uitwaaierende en rond lopende wanden en vloeren.

Het gebogen, katterugachtige dak daarentegen is opgebouwd uit massieve prefab betonplaten. De ronde overkapping bestaat uit 102 dakplaten met een dikte van 250 millimeter, in gewicht variërend van 5,2 tot 6,3 ton. Deze zwaargewichten zijn aan de stalen vakwerkspanten bevestigd met behulp van ronde gewalste stalen liggers. In totaal zijn in het werk achthonderd bevestigingsplaten aan de spanten gelast. De buitenste platen zijn op negen punten bevestigd, de binnenste plaat zit op zes plaatsen vast.

Aan de onderzijde sluiten de prefab dakplaten aan op een 26 meter lange balk die in het werk is gestort omdat hij constructief deel uitmaakt van de balkonconstructie. Uiteindelijk krijgt het dak een zilverkleurige pvc-bedekking.

De betonnen buitengevel van de zaal wordt afgewerkt met een isolatiepakket van 140 millimeter steenwol. Een 16 millimeter dikke cementgebonden plaat (20 kilo/m2) zorgt voor een geluiddichte gevel.

Los van de uitbreiding is naast de zaal tevens een ondergrondse parkeergarage in drie niveaus in aanbouw die plaats biedt aan 450 auto�s. Daarvoor zijn diepwanden gevormd tot 15 meter onder maaiveld. Schunselaar: “Stalen damwanden heien betekende een hoop overlast voor de buurt met kans op schade door trillingen. Dit was een goed alternatief.”

De garage vergde 7800 kubieke meter beton (inclusief diepwanden). Nadat de diepwanden met groutankers waren vastgezet, kon de grond tot ver onder het grondwaterniveau worden ontgraven. “In de kuip stond 6 meter water. Het ter plaatse verlagen van de grondwaterspiegel zou tot ver in de omgeving gevolgen hebben gehad.”

Voor het storten van de één meter dikke vloer van onderwaterbeton en het aanbrengen van de 50 centimeter dikke constructievloeren, werden vanaf pontons 285 Gewi-trekpalen met een lengte van 16 meter de grond ingebracht tot bijna 21 meter onder maaiveld.

De parkeergarage is opgebouwd uit prefab kolommen, prefab balkbodems en kanaalplaatvloeren. “Voor deze bouwmethodiek met veel prefab elementen is gekozen om de bouwtijd te beperken.” Onder de dekvloer zijn de balken volledig in het werk gestort om een grotere belasting te verkrijgen. Het dak kan daardoor als parkeerdek fungeren en is berekend op de zwaarste verkeersbelasting.

De nieuwbouw moet september 2004 gebruiksklaar zijn. In februari begint de bouwcombinatie met de renovatie van het bestaande theater (7500 vierkante meter). Behalve installatietechnische vernieuwingen zal de bestaande schouwburg onder andere worden uitgerust met een beweegbaar podium en tribunes.

Orpheus Apeldoorn

Opdrachtgever: Stichting Orpheus en gemeente Apeldoorn

Aannemer: Thomasson Dura-Hengelo/Aannemingsbedrijf Draisma-Apeldoorn

Architect: Architectuurstudio Herman Hertzberger-Amsterdam (theater)/Groen Schurink Grosfeld-Apeldoorn (kelder)

Constructeur: ABT adviesbureau voor bouwtechniek-Velp

Oplevering: september 2004

Totale projectkosten: 45 miljoen euro (nieuwbouw en renovatie)

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels