nieuws

Internationale houtoorlog nog lang niet voorbij

bouwbreed

amsterdam – Omdat de internationale gemeenschap er rijp voor lijkt, spitst Greenpeace de bossencampagne tijdelijk toe op het tegengaan van illegale kap. Maar het uiteindelijke doel blijft dat al er alleen duurzaam geproduceerd hout wordt verhandeld. En dan niet volgens een halfbakken keurmerk dat luie bosbeheerders beloont.

Met een stevige publiekscampagne heeft Greenpeace de afgelopen weken weer aandacht gevraagd voor de minder fraaie kanten van de internationale handel in tropisch hardhout. Het bedrijfsterrein van DLH in Vlissingen werd geblokkeerd en het publiek via advertenties opgeroepen om lakse ministers aan te klagen; gisteren nog werd uitgevaren tegen een schip met hout dat de haven van Amsterdam wilde aandoen.

Niet langer ligt het accent bij de acties op het bestrijden van fout hout; de milieuorganisatie lijkt de doelen naar beneden te hebben bijgesteld: door te pleiten voor een importverbod op illegaal gekapt hout. “Dat is nou eenmaal een noodzakelijke eerste stap om te komen tot handel in uitsluitend duurzaam geproduceerd hout”, verklaart Ingrid Visseren, leider van bossencampagne bij de milieuorganisatie. “Aangezien de meeste houtproducerende landen heel behoorlijke regels hebben, is er op die manier al een flinke stap in de goede richting te zetten. Alhoewel legaal geproduceerd voorlopig zeker nog niet hetzelfde is als duurzaam,” haast ze toe te voegen.

Er lijkt bijna geen speld tussen te krijgen. Een overheid kan immers moeilijk tegen een verbod op illegale handel zijn, zou een weldenkend mens zeggen. Maar onder druk van de houtlobby kan zo�n stellingname wel getraineerd worden. En dat is precies wat er volgens Greenpeace gebeurt. In de producentenlanden door het omkopen van ambtenaren; in de importlanden door handelaars die nooit te beroerd zijn om te benadrukken hoe moeilijk handhaafbaar een eventuele importverbod is en wat een enorme ongewenste administratieve rompslomp het met zich meebrengt.

Dat er aanstaande dinsdag in de Tweede Kamer wordt gestemd over een motie die de regering moet aanzetten om bij de Europese Commissie te pleiten voor een Europees importverbod, is dan ook al bijna meer dan waar Visseren op had durven hopen. Hoe ongewis het vervolgtraject ook nog is. Want zo�n motie laat nog in het midden hoeveel moeite de regering zich op Europees niveau moet getroosten. En dan: Hoe zwaar weegt de stem van Nederland uiteindelijk in Europa? Toch heerst er opgetogenheid in het hoofdkwartier van Greenpeace, dat nog eventjes resideert in een pand aan de Keizersgracht in Amsterdam. Dergelijke kleine stapjes kenmerken nu eenmaal de oorlog rond de houtcertificaten die al jarenlang woedt.

Daarbij worden er ook regelmatig stappen teruggezet. Zoals deze zomer bij het overleg over een nieuwe beoordelingsrichtlijn (BRL) voor duurzaam hout. Dat is een vrijwillige richtlijn waarin de hout- en papierindustrie, overheid en milieuorganisaties gezamenlijk regels probeerden vast te leggen, waaraan hout voor de Nederlandse markt moet voldoen, wil het het predikaat duurzaam verdienen. Over de bestaande regeling die liep via de stichting Keurhout was namelijk iedereen ontevreden.

De hout- en papierindustrie stapte echter uit dat overleg toen ze in een brief van de staatssecretaris aan de Tweede Kamer over de ontwerpwet van Marijke Vos een verkapte steunbetuiging aan FSC meende te ontwaren. Terwijl de bewindsman volgens Visseren alleen maar aangaf dat de wet niet strijdig was met Europese handelsregels.

Pilotstudies

Die manoeuvre van de papier- en houtindustrie betreurt Visseren zeer. Want ze waren zover gevorderd met het ontwerp dat er pilot-studies van start zouden gaan om te toetsen of er in de praktijk met de BRL te werken viel. De richtlijn bood niet alleen handvatten om te kijken in hoeverre individuele houtcertificaten voldeden aan de Nederlandse regelgeving, zoals de stichting Keurhout tot nu toe doet; ook complete certificatiesystemen zouden geaccrediteerd kunnen worden. Daarmee zou de Nederlandse markt in één klap openen voor hout voorzien van toegelaten internationale certificaten.

Even dacht Visseren dat het tij keerde toen twee weken terug bekend werd dat de Stichting Keurhout zichzelf per 1 december opheft. Maar dat bleek een inschattingsfout. Want het college van deskundigen gaat met dezelfde systematiek verder onder de hoede van de Vereniging van Nederlandse Houtondernemingen, VVNH.

Wat Visseren betreft heeft de houthandel haar masker afgezet en toont nu haar ware gezicht. Ondanks de mooie beloften waarmee het in indertijd plaatsnam in het overleg over de BRL, is de handel volgens Visseren niet werkelijk geinteresseerd in de duurzame houtproductie. Hoe het nu verder moet, weet Visseren ook even niet. De oorlog rond de houtcertificaten zal nog wel even verder woeden vreest ze. En Greenpeace zal blijven actievoeren.

Politiek momentum

In Azië en Afrika zijn dit jaar conferenties gehouden van houtproducerende landen die afspraken maakten. De landen lopen door die illegale handel zelfs immers miljarden dollars aan belastinggeld mis. Ook de Europese Commissie heeft dit voorjaar een standpunt geformuleerd, al duurt het nog wel even voordat dat is omgezet in een richtlijn, die een verbod afkondigt op illegaal geproduceerd hout. Al met al zorgt dat voor het nodige politieke momentum dat Greenpeace ertoe heeft gebracht de bossencampagnes toe te spitsen op illegale kap in plaats van duurzaam bosbeheer.

Afspraken tussen individuele landen (de zogenaamde memorandums of understanding, MoU�s) vormen een noodzakelijke stap op weg naar een import verbod voor illegaal gekapt tropisch hardhout, maar liever heeft Greenpeace dat er afspraken worden gemaakt voor grotere gebieden. Illegaal hout wordt anders gewoon via een buurland uitgevoerd waarmee geen MoU is afgesloten. Controle op herkomst van hout wordt in geval van een breed gedragen importverbod werk voor de douane. Dat die dat werk goed aankan, bewijst volgens Greenpeace de handel in Mahonie. Die is met sprongen gedaald sinds mahonie op de internationale lijst voor bedreigde soorten Cites terechtkwam en de douane goed in staat bleek daarop te controleren.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels