nieuws

Iedere medewerker veilig thuis na een dag hard werken

bouwbreed Premium

Geïnfecteerd door de petrochemie, stortte de bouw zich ongeveer tien jaar geleden massaal op de VCA­certificering. Met als gevolg dat het gros van de grote en middelgrote bedrijven inmiddels VCA­gecertificeerd is en het een eis is bij aanbestedingen en van opdrachtgevers. Met VCA­certificering wordt ook invulling gegeven aan een aantal wettelijke verplichtingen. Jan de Koning vraagt zich af of met het behalen en het aan de muur hangen van het VCA­certificaat de veiligheidsbeleving ook daadwerkelijk tussen de oren van de medewerkers zit?

Het behalen van het VCA­certificaat is geen garantie dat er ook daadwerkelijk veilig wordt gewerkt. Ieder ongeval in de bouw is er een teveel en alle reden dus om blijvende aandacht te besteden aan veilig werken. Maar hoe doe je dat, hoe bereik je dat medewerkers tijdens hun dagelijkse werkzaamheden blijvend alert zijn op onveilige situaties?

Voordat een bedrijf zich VCA­gecertificeerd mag noemen dienen ook al zijn medewerkers persoonsgecertificeerd te zijn op het gebied van veiligheid. Waar het certificaat voor het bedrijf elk jaar getoetst wordt, hoeven de medewerkers slechts eenmaal in de tien jaar hun kennis over veiligheid te bewijzen. De komende paar jaar dienen al die medewerkers dus opnieuw geschoold en geëxamineerd te worden. Scholing is hierbij noodzakelijk, want hoeveel kennis is er nog aanwezig na tien jaar? Maar als al deze mensen weer slagen en opnieuw hun certificaat Basisveiligheid VCA of Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden VCA ontvangen, is dat dan een garantie voor veilig werken? Leidt de kennis over persoonlijke beschermingsmiddelen en mogelijke gevaren tot het daadwerkelijk opzetten van de helm? Loopt het opdoen van kennis synchroon met de houding en attitude?

Iedereen in de bouw zal er van overtuigd zijn dat veiligheid essentieel is. Van de papierwinkel om ook daadwerkelijk aan te tonen dat er veilig gewerkt wordt, zijn we echter minder enthousiast. In het verminderen van de papierstroom kan nog een hoop verbeterd worden en door een kritische blik naar het eigen bedrijf, zelf of met hulp van buitenaf, is dat goed te realiseren. Maar de vraag blijft: leidt de overtuiging van het belang van veiligheid tot een garantie voor veilig werken en het opzetten van die helm?

Anders gezegd, zit veiligheid tussen de oren van medewerkers of tussen de andere ordners in de kast?

Veel bedrijven in de bouwnijverheid besteden aandacht aan veilig werken op de werkplek. Maar vaak wordt die aandacht geconcentreerd in een enkele actie rond veiligheid. Het valt ook niet mee om blijvende aandacht te besteden aan veiligheid, het gaat ten kostte van arbeidstijd en dus van veel geld. Het is een kunst om veiligheid integraal onderdeel te laten uitmaken bij de uitvoering van onze werkzaamheden om daarmee ongevallen en bijna­ongevallen te voorkomen. Geen enkele medewerker in de bouwnijverheid hoeft zijn �leven� te wagen voor het rendement van de ondernemer. Onveilige situaties dienen vermeden te worden door medewerkers ook al moet het werk af.

Het opdoen van kennis is in ieder geval de eerste stap om hernieuwde aandacht voor veilig werken te vragen. Het examineren van deze kennis is goed en het certificaat levert het bewijs van deze kennis. Mijn inziens is VCA­certificering ook een teken van een goede intentie ten aanzien van veilig werken. Maar wie kwaad wil of gewoon laks is? Ook een VCA­certificaat is geen garantie. Neen, na het behalen van het certificaat begint het pas. Hoe integreren wij het denken over veilig werken in ons handelen? Hoe blijven wij alert op die zaken die als onveilig kunnen worden omschreven?

Het zal duidelijk zijn dat in de bouw er nog een hoop te doen op het gebied van houding en gedrag ten aanzien van veiligheid. Scholing alleen reikt dan tekort. Training daarentegen biedt mogelijkheden om te werken aan de houding en attitude. Daarbij dient de bedrijfscultuur te passen bij medewerkers die veilig wíllen werken. Een sfeer van �moeten� is funest, dat leidt enkel tot recalcitrant gedrag. Ook leidinggevenden die onvoldoende of niet het goede voorbeeld geven ondermijnen het veiligheidsbesef. Het belang van veilig werken dient door iedereen in een organisatie gedragen te worden.

Ruimte voor laksheid en ongedisciplineerdheid is er niet en niet alleen omdat de leidinggevenden consequent zijn, maar ook omdat de sociale controle hoog is. Na (individuele) persoonscertificering zou stap twee (collectieve) verbetering van houding en cultuur moeten zijn.

Te hoog gegrepen? De doelstelling mag mijn inziens idealistisch zijn, als de stappen daartoe maar praktisch en weloverwogen zijn is hetgeen geleerd moet worden immers een doel op zich, of een stap in het proces? Uiteindelijk gaat het erom dat medewerkers in de bouw op een natuurlijke manier bewust zijn van veilige en onveilige situaties.

Tenslotte gaat het er om dat iedere medewerker na een dag hard werken veilig thuis komt.

Jan de Koning MCM

Algemeen directeur BOB

Kennisoverdracht in Waddinxveen (dekoning@bob.nl)

Een sfeer van �moeten� leidt tot recalcitrant gedrag

Reageer op dit artikel