nieuws

Innovatieve aanpak nodig voor renovatie Barlaeus Gymnasium

bouwbreed Premium

Het statige neoclassicistische Barlaeus Gymnasium aan de Weteringschans ondergaat de grootste wijziging sinds de bouw in 1882 door de voormalige Industrieschool voor de Vrouwelijke Jeugd die uit 1878 dateert, bij de school te betrekken. Volgens projectleider L. Sibbel van hoofdaannemer Bouwbedrijf J.M. de Nijs en Zonen uit Warmenhuizen krijgt, vergeleken met de uitbreiding, het �oude� […]

Het statige neoclassicistische Barlaeus Gymnasium aan de Weteringschans ondergaat de grootste wijziging sinds de bouw in 1882 door de voormalige Industrieschool voor de Vrouwelijke Jeugd die uit 1878 dateert, bij de school te betrekken. Volgens projectleider L. Sibbel van hoofdaannemer Bouwbedrijf J.M. de Nijs en Zonen uit Warmenhuizen krijgt, vergeleken met de uitbreiding, het �oude� Barlaeus een forse opknapbeurt, maar de voormalige industrieschool gaat volledig ondersteboven. “Het Barlaeus behoudt in grote lijnen zijn indeling maar de uitbreiding moesten we totaal kaalslopen ten behoeve van de herindeling van de ruimten.”

Het pand dat Sibbel aanduidt met nummer 31 krijgt grote ruimten die onder andere dienst gaan doen als mediatheek, studieruimten, een grote entree en een complete gymzaal op de bovenste etage. Nummer 31 had en behoudt drie verdiepingen, maar door de plafondhoogte van de derde verdieping tot 6 meter te verhogen, creëert de aannemer een gymzaal met een hoogte die aan de eisen van het Nederlands Olympisch Comité voldoet.

Om dat te bewerkstelligen was een bouwmethodiek bedacht die Sibbel de paraplumethode noemt: “Om het pand waterdicht te houden, zouden we aanvankelijk het dak laten zitten, eerst de gymzaal erop zetten en vervolgens het oude dak eronderuit slopen. Echter tijdens de sloop bleek dat de constructie van het pand toch anders in elkaar zat dan verwacht, aangezien er geen vooronderzoek kon plaatsvinden omdat de school nog in werking was. Besloten is het dak te verwijderen, waardoor de waterdichte schil de vloer van de tweede verdieping werd die werd afgeplakt met een laag dakbedekking.” Met de gevels en bouwmuren die wel behouden bleven ontstond de badkuip. De losse elementen staan met stalen pijpen geschoord aan de nieuwe betonnen vloer van de derde verdieping.

Om geluidsoverlast naar de tweede verdieping te voorkomen heeft de gymzaal een 25 centimeter dikke betonnen vloer gekregen. Hier overheen komt nog een geïsoleerde dekvloer en een gespecialiseerde sportzaalvloer. Onder dit pakket met een dikte van meer dan 40 centimeter bouwt De Nijs nog een vrijhangend geluidwerend plafond. Ook bij de vloer paste de aannemer een bouwkundige wijziging toe. Sibbel: “We zouden de oude vloer eerst slopen en afvoeren. Maar wij hebben de vloer gebruikt als verloren bekisting. De afdracht van krachten van de nieuwe vloer gaat via inkassingen in de gevels en kolommen in lager gelegen verdiepingen.”

Wijzigingen

Lukraak gebruik maken van bijvoorbeeld bestaande kolommen bleek geen goed idee. Door alle verbouwingen in de loop der jaren waren bepaalde constructieve onderdelen heel anders dan verwacht. De geplande staalconstructie onderging daardoor diverse wijzigingen. “We kwamen er bijvoorbeeld achter dat de balklagen niet allemaal in dezelfde of te verwachten richting liepen. Ook hierdoor moest de constructeur met stalen constructies oplossingen bedenken.” Pas tijdens de sloopwerkzaamheden werd duidelijk hoe het gebouw constructief in elkaar zat. Sibbel is dan ook zeer te spreken over sloopbedrijf Arie Hollenberg dat niet rigoureus te werk ging, maar op tijd te kennen gaf dat het afwijken van het sloopplan noodzakelijk was wanneer niet �zomaar� een muur kon worden verwijderd.

De vloeren van de begane grond, de eerste en tweede verdieping in 31 bleken wel qua sterkte te voldoen maar niet qua stijfheid. Daarom heeft de aannemer aan de bovenzijde van de balken duizenden speciale schroeven volgens een bepaald patroon in de vloer gedraaid. Hierover plaatst hij een wapeningsnet en stort de vloer af met een laag beton van 8 tot 10 centimeter. Hierdoor gaan de balken samenwerken met de betonlaag, waardoor er volgens Sibbel een soort T-liggers ontstaan.

Nummer 31 heeft een geheel nieuwe fundering gekregen van 68 stalen buispalen die op een diept van 18,5 meter onder NAP zijn gedrukt. “Maar ook van het palenplan moesten we afwijken doordat we een woud van oude houten palen en kespen aantroffen.”

Op de scheiding tussen de gebouwen bevindt zich nu een inpandige lichthof die uiteindelijk de functie van trappenhuis krijgt. De vloer van het trappenhuis zit constructief vast aan nummer 31 en gaat met een �tong� in het Barlaeus. Ter voorkoming van schade door zettingsverschillen staan de gebouwen los van elkaar en zijn de vloeren gedilateerd.

Zelfdragend

De souterrainvloer van het Barlaeus is vervangen door een zelfdragende betonnen vloer. De vloer was opgebouwd uit bakstenen die op de losse grond lagen. De aannemer heeft de bakstenen gewelven weggehakt, waardoor meer bruikbare ruimte ontstond. Stalen portalen zorgen nu voor de afdracht van krachten. In de kap zijn nieuwe ramen geplaatst zodat ook het handarbeid lokaal voldoende licht krijgt.

De wijzigingen in het werk ervaart Sibbel zeker niet als onoverkomelijk maar vereist flexibiliteit. “Het is juist een mooi werk met veel verrassingen, maar dat maakt het aantrekkelijk.” Ook met betrekking tot de logistiek moet Sibbel inventief te werk gaan. Het is niet eenvoudig om in het centrum van Amsterdam een dergelijk werk uit te voeren zonder de beschikking te hebben over een tijdelijke bouwplaats. Bovendien mag de aannemer van de gemeente alleen op maandagen gebruik maken van de stoep aan de voorzijde om groot materieel te plaatsen. Zo komt volgende week maandag een mobiele kraan die de staalconstructie voor de gymzaal omhooghijst tezamen met een kleine kraan die op de gymzaalvloer wordt geplaatst voor de montage van de staalconstructie. Een alternatief heeft Sibbel niet. De smalle stoep aan de achterzijde van het pand is nauwelijks geschikt als locatie voor een bouwkraan.

Gelukkig zit de aannemer na een jaar slopen weer in de opbouwende fase. Het Barlaeus bevindt zich zelfs in de afbouwfase, maar de luchtbehandelingskasten komen pas eind november in de technische ruimte op de gymzaal van pand 31. Het enige dat Sibbel nu kan doen, is zoveel mogelijk vooruitwerken en in overleg de besluitvorming over kleurstelling en dergelijke naar voren halen zodat de afbouw van 31 in een vlot tempo doorloopt. En hoewel bij dit project niets zeker is, verwacht Sibbel volgend jaar april het totale werk op te leveren.

Projectgegevens

Opdrachtgever:

Onderwijs Stichting Zelfstandige Gymnasia

Hubers & Wiebe, architecten i.s.m. Concrete Architectural Associates, Amsterdam

Hoofdaannemer:

Bouwbedrijf M.J. de Nijs en Zonen, Warmenhuizen

Adviseur constructies: Raadschelders Bouwadvies, Spaarndam

Adviseur E-installaties: Jan Willem Blomhoff, Amsterdam

Adviseur W-installaties: Adviesburo H2H, Nijkerk

Reageer op dit artikel