nieuws

Vestiging van erfdienstbaarheid inhoudende recht van overpad

bouwbreed Premium

In artikel 72 van Boek 5 van het Burgerlijk Wetboek is bepaald dat erfdienstbaarheden kunnen ontstaan door vestiging en verjaring. Vestiging heeft plaats als aan de vereisten van een geldige titel, beschikkingsbevoegdheid en een notariële akte plus inschrijving in de openbare registers is voldaan (art. 3:84 jo. 3:89 jo 3:98 BW). Ook kan vestiging plaatsvinden door een voorbehoud van een erfdienstbaarheid bij de overdracht (art. 3:81 lid 1 BW).

Uit een vonnis van de rechtbank Zutphen en een vonnis van de het gerechtshof Arnhem in hoger beroep, waarbij het vonnis van de rechtbank werd bekrachtigd, blijkt dat het niet altijd even eenvoudig is te kunnen bewijzen dat er ook daadwerkelijk een erfdienstbaarheid is gevestigd. Al tientallen jaren heeft een woon­/winkelpand, naast de toegang aan de voorzijde een toegang aan de achterzijde. Middels deze toegang werd het winkelpand bevoorraad en was de boven de winkel gelegen woning toegankelijk. Deze toegang is sinds mensenheugenis bekend. Om daadwerkelijk vanaf de openbare weg toegang te kunnen krijgen tot het pand moet gebruik worden gemaakt van de grond van de achterburen.

Opgelost

Al die jaren was dit geen probleem, totdat de eigenaar van het woon­/winkelpand wilde gaan verbouwen. Hij lichtte de achterbuurman in over zijn bouwplannen. Daarop sloot de achterbuurman de uitweg af met een hek met hangslot. Hij gaf aan dat het overpad alleen gebruik mocht worden voor de verbouwing. Na de verbouwing wilde de eigenaar van het woon­/winkelpand de achteringang weer voor de bevoorrading van de winkel gaan gebruiken, maar de achterbuurman liet de toegang dichtmetselen. In een kort geding werd geëist dat de doorgang weer vrijgemaakt werd. De eis werd toegewezen en de doorgang werd weer vrijgemaakt. Tot zover leek het probleem voor de eigenaar van het woon­/winkelpand opgelost totdat hij een dagvaarding ontving. De achterbuurman eiste in een bodemprocedure een verbod om gebruik te maken van zijn grond op straffe van verbeurte van een dwangsom. De eigenaar van het woon­/winkelpand meende een sterke zaak te hebben. Immers de grond van de achterbuurman werd al tientallen jaren gebruikt. Bovendien bleek dit overpad al uit tekeningen van het kadaster uit 1838 en werd het recht van overpad in tal van akten reeds vermeld. De zaak pakte in twee instanties uiteindelijk toch heel anders uit. Weliswaar konden er tal van akten worden overlegd (uit 1841, 1878, 1932, 1937, 1942 en 1955), maar de rechtbank en het hof oordeelden dat uit geen van deze akten bleek dat er daadwerkelijk een erfdienstbaarheid inhoudende een recht van overpad is gevestigd. In de akten werd veel verwezen naar eerdere akten, waarin mogelijk wel sprake was van een daadwerkelijke vestiging. Deze akten ontbraken echter of waren onleesbaar. Uit andere akten, waarin wel sprake was van een vestiging van een recht bleek niet duidelijk ten behoeve van en ten laste van welk perceel er een recht was gevestigd. Tenslotte oordeelden zowel de rechtbank als het hof dat van het ontstaan van een recht van overpad door verjaring geen sprake kon zijn. Onder het oude recht (van voor 1 januari 1992) kon een erfdienstbaarheid van weg niet door verjaring ontstaan, omdat een dergelijke erfdienstbaarheid niet aan te merken was als voortdurend.

Dichtgemetseld

Onder het nieuwe recht is dat wel mogelijk, maar eerst na 10 jaar (bij goede trouw) dan wel 20 jaar (ook zonder goede trouw). Die termijn kan niet eerder aanvangen dan op 1 januari 1992, de datum van invoering van het huidige Burgerlijke Wetboek. Nu in elk geval in 1998 de toegang door de achterbuurman onmogelijk was gemaakt kan van een voltooiing van deze termijn van 10 jaar, laat staan van die van 20 jaar, geen sprake zijn.De eigenaar van het woon­/winkelpand slaagde er dus niet in te bewijzen dat er een recht van overpad was gevestigd. De achterbuurman heeft na de uitspraak van het hof meteen de toegang weer dichtgemetseld. De bevoorrading van de winkel en het betreden van de boven de winkel gelegen woning ­ hetgeen tientallen jaren zonder problemen via de achteringang geschiedde ­ moet nu via de winkel plaatshebben.

Mr. Frank Dijkslag Manager juridische ledenservice Vereniging Eigen Huis in Amersfoort (F.Dijkslag@veh.nl)

Reageer op dit artikel