nieuws

Pas in 2005 nieuw stelsel monumenten

bouwbreed Premium

den haag ­ De gesteldheid van monumentale panden komt in ernstig gevaar als er geen extra geld beschikbaar komt van het Rijk. Dit stelt het Nationaal Restauratie Fonds (NRF). Het nieuwe stelsel voor monumentensubsidies ­ dat 1 januari 2004 van kracht zou worden ­ wordt nu pas begin 2005 ingevoerd en mogelijk zelfs later.

Van de 54.000 rijksmonumenten in Nederland moeten er tot 2010 nog ruim 16.000 worden gerestaureerd. De overige zijn inmiddels al aangepakt. Hiervoor is naar schatting 182 miljoen euro nodig, zo blijkt uit een landelijke inventarisatie van gemeenten in 2001, oftewel de behoefteraming. Volgens woordvoerder P. Baars van het NRF is dit bedrag inmiddels ook niet meer toereikend, omdat het bedrag is gebaseerd op het prijspeil van 2001.

De restauratie van monumenten heeft flinke achterstand opgelopen in de periode 1980­1993. Het nominale restauratiebudget ­ zonder inflatiecorrectie ­ liep in die periode terug van 82 miljoen naar 38 miljoen euro. Om die achterstand weer in te lopen, zou volgens het NRF in totaal ruim 1,5 miljard euro nodig zijn.

Malaise

Met de kabinetten Paars I en Paars II werd die achterstand overigens aanzienlijk ingelopen. Paars I trok 125 miljoen euro uit en Paars II 280 miljoen euro. Hier bovenop kwam nog een bedrag van 34 miljoen euro.

Volgens Baars heeft het kabinet Balkenende I, onder druk van de economische malaise, de monumentenzorg geen goed gedaan. ‘In 2001 en 2002 is voor het restauratiebudget geen inflatiecorrectie toegepast, dus in feite hebben we minder te besteden gehad’, rekent Baars. Met Balkenende II zal de aandacht voor de monumentenzorg niet veel meer worden, voorspelt Baars. ‘Het blijft natuurlijk koffiedikkijken, maar de economie ziet er niet rooskleurig uit, hoewel, de planperiode om de achterstand weg te werken loopt tot 2010. We moeten elkaar natuurlijk ook niet de recessie inpraten.’

Volgens het NRF zou het verstandig zijn als de inhaalslag voor de restauraties zo snel mogelijk wordt gemaakt. Baars: ‘Al het extra geld dat er is ingestopt, zou anders voor niets zijn geweest. Onze mening is: maak nu het laatste stukje af en zorg er vervolgens voor dat het onderhoud planmatig wordt uitgevoerd. Nu bestaat het risico dat we weer achterstanden oplopen en dus onnodig veel geld moeten uitgeven om die weer in te lopen.’

Voor die accentverschuiving van restauratie naar planmatig onderhoud verwacht het NRF veel van het nieuwe stelsel voor monumentensubsidies. Dit plan, dat de eigenaar van een monument met heldere en snelle procedures tot onderhoud moet aanzetten, is eind 2001 gelanceerd door de toenmalige staatssecretaris R. van der Ploeg. Als invoeringsdatum werd toentertijd 1 januari 2004 genoemd. Deze datum blijkt door de twee kabinetscrises nu niet haalbaar. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen (OCW) houdt rekening met 2005 op zijn vroegst, zo valt te lezen in het zogeheten Overdrachtsdossier van OCW, dat bij het aantreden van het nieuwe kabinet is opgesteld. ‘Maar ik heb gehoord dat het ook 2006 of later kan worden’, aldus Baars van het NRF.

Interimregeling

Vooruitlopend op die invoering hebben particuliere eigenaren van monumenten, die 65 procent van alle rijksmonumenten bezitten, al wel sinds september vorig jaar via een interimregeling de mogelijkheid gekregen het grootste deel van de restauratiekosten te financieren met een goedkope lening van 0,7 procent rente.

Deze Restauratiefonds­Hypotheek (verstrekt door het NRF) blijkt aan te slaan. ‘Zij die recht hebben op belastingaftrek voor de restauratiekosten, en dat is vrijwel iedereen, komen ervoor in aanmerking. Ze moeten ook een monumentenvergunning van de gemeente hebben. Het grote verschil met de eerdere regeling is dat men de lening rechtstreeks bij ons kan aanvragen. Dat scheelt enorm in tijd en dus ook geld’, aldus Baars.

Voor eigenaren die geen fiscale aftrek hebben, zoals kerkbestuurders, stichtingen en verenigingen, wordt het aanvragen van subsidies voor onderhoud en restauratie eveneens gemakkelijker gemaakt.

Vooral de aanvraag voor subsidie is nu ingewikkeld en voorts zijn de regelingen niet op elkaar afgestemd. Daarnaast is restauratie financieel aantrekkelijker dan onderhoud, waardoor het onderhoud niet wordt gestimuleerd. ‘Lening kan direct bij ons worden aangevraagd’

Reageer op dit artikel