nieuws

Zwoegen op de vierkante meter pal naast de A10 Projectgegevens

bouwbreed Premium

amsterdam ­ De wanden, vloeren en plafonds van de drie nieuwe ondergrondse bunkers voor de radiologische afdeling bij het VU Medisch Centrum zijn zwaar gedimensioneerd, om de omgeving te vrijwaren van straling. Vanwege de behoefte aan massa en de beperkte ruimte is gekozen voor beton met verschillende toeslagmaterialen en drie stalen banen met een dikte van 35 centimeter in het dak.

Om radioactieve straling te weren is massa nodig. Beton met een gewicht van 2,4 ton per kubieke meter voldoet hier in veel gevallen aan. Maar voor het geval er weinig ruimte is of het stralingsniveau te hoog wordt aan het beton basalt toegevoegd als toeslagstof. Dit maakt het beton zwaarder. Door de grotere massa zijn dunnere wanden mogelijk. Volstaat basalt niet meer dan ligt de toepassing van bariet voor de hand. Beton met bariet als toeslagstof in plaats van grind staat bekend als zwaar beton en weegt maar liefst 3,6 ton per kubieke meter.

Krap

HBG Utiliteitsbouw, onderdeel van Koninklijke BAM Groep bouwt op dit moment aan de uitbreiding van de afdeling Radiotherapie van VU Medisch Centrum Amsterdam pal naast de A10 op een driehoekig kavel waar nauwelijks ruimte is om te werken. Ing. S. Ton, senoir projectleider: “Om ruimte te creëren hebben we eerst de sloot gedempt die langs het ziekenhuis loopt.” Op de gedempte sloot staan nu twee telekranen. Een damwandconstructie houdt de bouwput droog en voorkomt lekkage van grondwater naar de bestaande bouw. De telekranen zijn ingezet om het beton te storten. Ton: “Het zware beton is niet te verpompen, daarom zetten we kubels in. Ook de kraanmachinisten zijn op de hoogte gebracht van de zwaarte van het beton. Zij werken voor een deel op gevoel en moeten weten dat een kubel beton met bariet 7,2 ton weegt en geen 5 ton zoals gewoon beton.” De uitbreiding van de afdeling Radiotherapie bestaat uit drie ondergrondse onderling gekoppelde bunkers. De twee zijwanden en de achterwand zijn gemaakt van beton met basalt als toeslagstof. Ton: “Doordat basalt zwaarder is dan grind en de massa bepalend is voor de stralingsbarrière, zijn met zwaarder beton dunnere wanden mogelijk.” Toch is de dikste basaltwand altijd nog zo’n 2,3 meter dik. Omdat die ruimte niet beschikbaar is tussen de drie onderlinge bunkers is voor de wanden tussen de bunkers gekozen voor beton met bariet.

Bariet

Desalniettemin zijn deze twee wanden toch nog 2,0 meter dik. Op de aansluiting met de bestaande bouw is naast in het werk gestort beton gekozen voor bariet metselwerk. Ton: “In de metselstenen is hiervoor bariet opgenomen én in de specie waar het zand door bariet is vervangen.” De metselaars voeren het zware metselwerk, dat deels in steensverband wordt uitgevoerd, in maximaal zes lagen per keer uit omdat het metselwerk anders inzakt door het hoge eigen gewicht. Voegen is niet nodig want de metselaars strijken de specie door. In de bunkers krijgen verscheidene wanden bovendien een afwerking met een acrylplaat voorzien van een boriumlaag om de straling te absorberen. Ton: “Verder voorziet het ontwerp in een eenvoudig labyrint. Straling gaat rechtuit, dus door een paar keer een hoek om te gaan vermijd je stralingsgevaar.”

Voorzichtigheid

Het storten van het beton vereist vooral voorzichtigheid. Projectvoorbereider ing. S. te Hoonte: “Het storten gebeurt in kleine etappes. Vanwege het gewicht zou de bekisting het kunnen begeven als je een wand in een keer stort.” Voor Te Hoonte betekent dat wel dat hij regelmatig moet ‘omspringen’ van de ene naar de andere wand en dat kost tijd. Verder vraagt de warmteontwikkeling om een weloverwogen aanpak. Ton: “Het beton krijgt tijdens het uitharden een temperatuur van 60 graden. Om te voorkomen dat de buitenkant ten opzichte van de binnenkant te snel droogt met scheurvorming als gevolg, dekken we de gestorte delen met een isolatiedoek af.” Ter voorkoming van scheurvorming heeft de aannemer bovendien krimpnetten opgenomen. Te Hoonte: “In de dikste wanden zijn 5 lagen krimpwapening opgenomen naast twee lagen hoofdwapening en in de dunnere wanden drie lagen krimpwapening met twee lagen hoofdwapening.”

Levertijd

Volgens Ton kan elke betoncentrale het zware beton leveren. “Maar je moet wel rekening houden met lange levertijd want het bariet komt uit Italië.” In het betonnen dak zijn staalstroken opgenomen van 35 centimeter dik. De stroken zijn bijna 10 meter lang en hebben een breedte van 3,5 meter. Ze zijn opgebouwd uit gestapelde staalplaten van 35 millimeter en zijn zo geplaatst dat de naden verspringen. Ook het staal heeft de functie meer massa aan de constructie toe te voegen waardoor het dak met een dikte van 1 meter relatief dun is ten opzichte van de wanden. Dat uiteindelijk voor verschillende betonsoorten en staalstroken is gekozen heeft voornamelijk met de kosten te maken. Te Hoonte: “Betaal je normaal 80 tot 100 euro voor een kubieke meter, beton met bariet kost al gauw 600 euro per kubieke meter.” In totaal gebruikt de aannemer 2.050 kubieke meter beton,waarvan 970 ‘normaal’ beton, 683 kubieke meter met basalt en 397 bariet als toeslagstof.

Trekfunctie

Ondanks het grote gewicht van de constructie paste de aannemer Vibro­combi palen toe die ook een trekfunctie hebben. De techniek is bovendien trillings­ en geluidsarm hetgeen belangrijk was voor het naastliggende ziekenhuis en de prefab betonpalen zijn exact op hoogte in de grond te brengen. In totaal zijn 101 palen met een gemiddelde lengte van 21 meter in de grond gebracht. Vanwege de snelweg 10 was HBG gehouden aan de eis om het grondwater minimaal af te pompen. Hiertoe heeft de aannemer rond de bouwput een damwandscherm aangebracht. Ter plaatse van de aansluiting op de bestaande bebouwing werden de damwanden afgesneden nadat een waterkerende betonlaag was aangebracht. Ton: “Bovendien bevinden zich onder het ziekenhuis al enkele bunkers. Het was daarom van groot belang het bestaande evenwicht niet te verstoren.” Als het dak erop zit, zien voorbijgangers weinig van de bunkers op enkele lichtstraten na en een glooiend sedemdak. HBG Utiliteitsbouw levert de uitbreiding voor het einde van het jaar op. De gedempte sloot krijgt zijn oorspronkelijke loop terug. ‘Je moet rekening houden met een lange levertijd voor bariet uit Italië’ Opdrachtgever VU Medisch Centrum Amsterdam

Architect Architectenforum, Amsterdam

Aannemer HBG Utiliteitsbouw, onderdeel van Koninklijke BAM Groep

Constructeur Adviesbureau D3BN, Amsterdam

Aanneemsom 3,8 miljoen euro, waarvan 1,2 miljoen betonwerk

Reageer op dit artikel