nieuws

Techniek niet langer dominant in bouw?

bouwbreed Premium

Of het nu komt omdat tijdens de kabinetsformatie het thema kenniseconomie hoogtij viert of omdat het gezien de economische groei nodig is dat we ­ ook in de bouw ­ oog krijgen voor innovatie, feit is dat meerdere belanghebbenden wijzen op de sleutelrol van kennis. Maar wat is de meest geëigende weg voor ontwikkeling, overdracht en toepassing van kennis? Extra overheidsgeld? Nadruk op ‘brainport’ in plaats van op ‘mainport’? Geen techneuten als leidinggevenden maar cultuurmanagers? Kees Slingerland constateert de rode draad in alle visies van de laatste weken: het is lonend te (blijven) investeren in de ‘software’ ofwel de kennis van BV Nederland.

Ik hecht aan kennis van mensen. Mensen zijn in wezen de onderneming. Als mensen gemotiveerd en met voldoende kennisbagage kunnen werken, komt dit direct naar jouw bedrijf toe in de vorm van hogere kwaliteit, productiviteit en rendement. Het is natuurlijk verklaarbaar dat in deze economische tijd bedrijven bezuinigen, maar de grootste fout is dat ze dit vaak onnadenkend doen. Bezuinig je op onderzoek en ontwikkeling, opleidingen, of erger: gooi je als bouwsector mensen eruit, dan komt dit als een boemerang op je bedrijf en sector af.

Vooruitziend

Mensen kiezen voor andere bedrijfssectoren en nieuwe talenten bedenken zich wel twee keer voor zij voor die wispelturige bouw kiezen. Terwijl je hen hard nodig hebt om de hoge productie aan te kunnen als de economie weer aantrekt en om bouwprocessen van morgen te helpen vernieuwen.

Anticyclisch investeren; je hoort het overal om je heen. Bijvoorbeeld bij de regeling van de metaal(verwerkende) industrie in de regio zuidoost Brabant. Daar hadden de sociale partners twee jaar geleden de vooruitziende geest om anticyclisch te scholen. Op het moment dat het in de sector economisch tegenzit ­ als eerste daar voelbaar in de halfgeleiderindustrie ­ kun je mensen ontslaan en in goede tijden weer opgeleide mensen zoeken.

Ruimte

Of je kunt de huidige mensen via arbeidstijdverkorting vasthouden, met de verplichting dat zij zich in de vrijkomende tijd gaan scholen. Een initiatief dat in 2001 werd ingezet, met speciaal ingerichte opleidingprogramma’s bij ROC’s en met een financiële basis vanuit opleidingsfondsen, uitkeringsinstanties en werkgevers. Je weet dat in zulke industrieën pieken en dalen in benodigde mankracht voorkomen, maar op deze wijze bind je mensen aan je sector, terwijl je hen meteen stimuleert zichzelf te ontwikkelen. Het spreekwoordelijke mes dat aan twee kanten snijdt. Dit project heeft met succes gedraaid. Het kreeg recentelijk in de pers extra aandacht omdat de burgemeester van Eindhoven de rijksoverheid vroeg het principe te mogen blijven hanteren met de intentie het ook uit te kunnen breiden naar andere regio’s en sectoren. Ik sluit mij aan bij deze oproep aan Den Haag om ruimte te scheppen voor toekomstgericht opleiden. Ik sluit mij evenzo aan bij andere oproepen om ruimte te scheppen voor kennis en innovatie. Een recent commentaar in de Volkskrant wees op de kwetsbaarheid van het onderwijs. Ik citeer: “De schade van bezuinigingen op onderwijs is nauwelijks te meten. Bezuinigen op onderwijs is daarom misplaatst. Maar het is de makkelijke weg als het economisch tegenzit. Dan is de kenniseconomie opeens vergeten. Paars koos voor de hardware, niet voor de software. Toch lijken investeringen in onderwijs en kennis een stuk zinniger dan investeringen in asfalt en het vervoeren van goederen die alleen maar worden overgeladen (Betuwelijn)”.

Wat VNO­NCW, MKB­Nederland en LTO Nederland betreft ligt dit kennelijk genuanceerder, want deze werkgeversorganisaties pleiten in een open brief aan het kabinet voor anderhalf miljard euro versterking voor de economie, waarvan het overgrote deel, 650 miljoen euro, voor ‘hardware’, infrastructuur. Uiteraard goed voor onze bedrijfstak. Maar toch ook 400 miljoen extra voor onderwijs, onderzoek en innovatie. Dit laatste wordt als belangrijke peiler onder de noodzakelijke groei­agenda gezien. De organisaties pleiten voor een deltaplan voor het bevorderen van kennis en innovatie. Werkgeversorganisaties en kennisinstituten deden een soortgelijke open­brief­oproep voor extra geld voor wetenschappelijk onderzoek, mede omdat dit achterblijft bij de Europese doelstelling om 3 procent van het BNP hiervoor te benutten. Een kennisstrategie en een regiogroep op ministerieel niveau zijn onontbeerlijk. Evenals structurele netwerken tussen bedrijfsleven en wetenschap, compleet met een op te richten Platform Kennisoverdracht en Innovatie. Voorts willen deze partijen de instroom van bèta, technisch en levenswetenschappelijk hoger opgeleiden verhogen.

Bouwspecialisten

Met dit laatste raakte ik op een dwaalspoor, omdat ik juist een pleidooi had gelezen van Frens Pries, André Doree, Bas van der Veen en Ruben Vrijhoef voor verandering in de bouw. Het paradigma, het stelstel van normen en waarden dat het dagelijkse doen en laten bepaalt, zit vast bij onze bouwmanagers. Dit is een belemmering voor innovatie en vernieuwing. Men bewandelt platgetreden paden in plaats van oog te hebben voor (cultuur)verandering. Eén en ander gevoed door nieuw ondernemerschap en onderwijs. Als mensen veranderen dan veranderen ook organisaties en processen. Probleem is echter, zo constateren deze ‘bouwspecialisten’, dat ruim 95 procent van het topmanagement in de bouw een technische achtergrond heeft. Velen denken in technologisch perspectief, in concrete oplossingen, in projectorganisaties, in schemaatjes. Meten en weten is het motto. Harde techniek, dat is het paradigma. Maar er zou juist meer ruimte moeten zijn voor de ‘softe’ inbreng. Mensen die kunnen sleutelen aan cultuurverandering. Niet voor niets biedt BOB Kennisoverdracht zowel scholing in technische als cultuurvaardigheden. Ook op het recentelijk gehouden PRC­congres over procesinnovatie werd gesteld dat het niet zozeer gaat om technische vernieuwingen maar om noodzakelijke innovatie op sociaalorganisatorisch terrein. Hoe gaan wij samenwerken en communiceren in de bouw? Hoe gaan wij kennis clusteren? Pas dan lonkt innovatie. Hier ligt de echte uitdaging voor de bouw. De techniek komt vanzelf met nieuwe oplossingen. Als de bepleitte hogere instroom van bèta en technisch hoger opgeleiden wordt aangevuld met een hogere instroom van mensen die geloven in en werken aan nieuwe (cultuur)processen, dan heeft de innovatie in de bouw toch kans van slagen.

Kees Slingerland, directeur BOB Kennisoverdracht

Mensen zijn in wezen de onderneming

Reageer op dit artikel