nieuws

Staatsschuld

bouwbreed Premium

Nog maar een goed jaar geleden ging het in de politiek over de vraag op welke manier de extra inkomsten van de overheid het beste besteed konden worden. Grofweg waren er drie mogelijkheden. Aflossing van de staatsschuld, extra uitgaven voor gezondheidszorg en veiligheid of een verlaging van de belastingen. Met een economische groei van 3 tot 4 procent konden alle drie doelen worden gediend. Toch werd er flink gekibbeld, echt gekozen werd er niet.

Hoe anders is de situatie nu. In plaats van over extra uitgaven wordt gesproken over bezuinigingen. Als er al lastenverlichtingen moeten komen, dan eerst over een paar jaar. De ironie wil, dat de hogere uitgaven voor veiligheid, gezondheidszorg en onderwijs nog steeds zeer gewenst worden. Misschien nog wel meer nu het economisch minder goed gaat. Over andere onvervulde wensen zal ik het maar niet hebben. Een uitzondering maak ik voor de staatsschuld. De aflossing van de schuld lijkt in het gedrang te komen. Met pijn en moeite halen de verschillende partijen binnen hun wensenpakket een overschotje op de rijksbegroting in 2007. Als je dan toch de staatsschuld in een generatie wilt aflossen, komt de vraag aan de orde hoeveel jaar een generatie omspant. Kennelijk is dat een rekbaar begrip.

Het argument om voor een schuldeloze overheid te pleiten valt in twee delen uiteen. De schuld is gefinancierd met leningen. Rente en aflossing drukken een zwaar stempel op de jaarlijkse begroting. Hieraan koppelt men de te verwachten extra uitgaven door de overheid die door de vergrijzing zullen ontstaan. AOW, een groter beroep op de gezondheidszorg en een geringer draagvlak van economisch actieven zijn de steekwoorden. Wat je niet uitgeeft aan rente en aflossing kan je voor de ouderen gebruiken is de gedachte. Een dwingende gedachte lijkt het me niet, maar ik kan de redenering volgen. Het probleem speelt echter eerst over een aantal jaren.

Lang niet iedereen voelt de urgentie van de versnelde aflossing van de staatsschuld. Het is bijna komisch om te zien hoe politici elkaar de maat nemen op dit punt. Tienden van procenten vliegen in het rond, terwijl de ramingen waarop de discussie gestoeld is veel wijdere marges kennen. Nog los van het ontbreken van kennis over de economische situatie over vier jaar. Nu niet handelen zou de kinderen van nu opzadelen met de erfenis van ons potverteren. En dat terwijl ze toch al voor de gevolgen van de vergrijzing moeten opdraaien. Ze worden twee keer gepakt.

Moeten we dit nu allemaal serieus nemen? Slechts in beperkte mate. Natuurlijk is het goed een appeltje voor de dorst te hebben. Maar je moet het niet overdrijven. In vergelijking met andere Europese landen heeft Nederland heel wat appeltjes voor de dorst in zijn pensioenreserves. Dit ondanks de gedaalde koersen van aandelen. En ook het begrotingsbeleid steekt niet slecht af bij dat van andere landen.

Bij een evenwichtige begroting daalt de staatsschuld door de inflatie jaarlijks al meer dan door een overschot mogelijk is. Wat heb je bovendien aan een dalende schuld als je overheidsinvesteringen met een extra kostenopslag in een pps onderbrengt? Toch niet meer dan een tijdelijke en vooral optische vermindering.

Ik begrijp dat voor een groter publiek politici met korte verklaringen werken. Doen of de wereld vergaat bij een marginale afwijking van het tijdspad voor de aflossing van de staatsschuld is echter misleidend. Bovendien mag er wel enige aandacht zijn voor een werkelijk anti­cyclisch beleid bij een neergaande conjunctuur. Ik geef graag toe dat dan ook bij een opgang dient te gebeuren. De Zalmnorm speelde daarop in. Kennelijk bestaat er vrees dat de groeicijfers die daarbij gehanteerd werden, niet meer terugkomen. Ik zou niet weten waarom niet.

Reageer op dit artikel