nieuws

Meer regels en laagste prijs heilloos

bouwbreed

den haag – De ergste uitkomst van de parlementaire enquête is dat er meer regels komen en de laagste prijs het enige gunningscriterium wordt. ‘Dat is een doemscenario’, vindt HBG-topman Reigersman.

Op de negende verdieping van het hoofdkantoor van HBG, tussen twee vergaderingen door, neemt Reigersman even de tijd voor een broodje en blikt naar de toekomst. ‘Ik heb onmiddellijk tegen onze mensen gezegd dat de hele affaire in de bouw een kans biedt af te rekenen met het verleden en mogelijkheden voor de toekomst geeft’, zegt hij tussen twee happen door. Echt gerust is hij er echter niet over. Vooral het verhoor van VNG-voorzitter Deetman stemde niet vrolijk. ‘Als ik van Deetman hoor dat de laagste prijs het gunningscriterium moet zijn en dat leuren goed is voor de marktwerking, dan houd ik mijn hart vast. Dat is nu precies wat er niet moet gebeuren. We moeten toe naar een situatie waarin wordt gekeken naar waardecreatie en niet naar de prijs alleen’, vindt Reigersman. ‘Een professionele opdrachtgever heeft baat bij een goed werk voor een goede prijs’, verduidelijkt hij. ‘De laagste prijs betekent onder meer dat innovaties in de bouw niet meer voorkomen.’ Reigersman spreekt uit ervaring. HBG staat van oudsher bekend om zijn innovatieve karakter en het vinden van slimme oplossingen. Dat heeft het bedrijf een paar jaar geleden echter op een laag pitje gezet.

Criteria

‘De manier van aanbesteden en de gunningscriteria noden nauwelijks tot innovaties. Er is geen mechanisme waardoor je als bedrijf je investeringen in innovaties kunt terugverdienen. Natuurlijk kennen we octrooien en patenten. Die zijn echter makkelijk te omzeilen door kleine aanpassingen. Bovendien vinden opdrachtgevers dat nieuwe vindingen snel door anderen gebruikt moeten kunnen worden. In combinaties lekken innovaties ook door naar je partners die in andere werken weer je concurrenten zijn.’ Een frappant voorbeeld van zijn stelling dook wat hem betreft op tijdens de enquête, het geval van de aansluiting van de IJboulevard op de A10 in Amsterdam. KWS en Vermeer kregen dit project uit de hand gegund vanwege een octrooi op de manier van grondconsolidatie. ‘De opdrachtgever heeft een werk geleverd gekregen in een veel kortere tijd dan iemand anders het had kunnen doen. En de prijs was lager dan wanneer een traditionele manier van consolidatie was toegepast. Maar het beeld van gesjoemel blijft hangen dat die innovatie voor niets aan andere aannemers bekend had moeten zijn om vervolgens openbaar aan te besteden. Die kunnen dan in theorie lager aanbieden omdat zij de ontwikkelingskosten niet hebben. Mag een aannemer iets verdienen aan eigen vindingen’, vraagt Reigersman zich zuiver retorisch af. De manier waarop momenteel tegen combinatievorming wordt aangekeken, zorgt er volgens hem voor dat er minder, maar grotere bedrijven komen. In rapporten wordt aangegeven dat het vormen van combinaties, juist wanneer het gebeurt als er qua omvang van het werk geen noodzaak toe is, concurrentiebeperkend is. Tijdens de parlementaire enquête proefde de goede verstaander dat de commissie denkt in een richting die het vormen van combinaties tegengaat.

Fusies

‘Dat kan natuurlijk. Maar dan moet je als bedrijf een grotere omvang hebben en in principe alle disciplines beheersen. Ik voorzie dan ook verdergaande fusies en overnames om de gewenste omvang te bereiken. Maar dan zal de overheid moeten accepteren dat er voor de grote werken minder concurrenten op de markt zijn. Dat is ook niet erg. In de Verenigde Staten komt het voor dat op een werk maar twee aannemers inschrijven. Daar mogen bedrijven absoluut niet met elkaar praten’, zegt Reigersman. Zelf is hij niet tegen verdergaande consolidatie van bedrijven. ‘Het zou wel eens de redding voor de bouw kunnen betekenen als er minder maar professionelere bedrijven overblijven.’ De concurrentie moet dan domweg op een andere manier worden georganiseerd. Reigersman denkt dat ook op dit punt Engeland een voorbeeld kan zijn. ‘In Engeland hebben ze een systeem van vergelijken van bedrijven ontwikkeld, een soort ‘black box’-systeem, op het gebied van benchmarking. Daar stop je gegevens in en vervolgens kun je op verschillende onderwerpen eenvoudig zien waar je bedrijf staat ten opzichte van andere. Als je dan ziet dat je op een onderdeel lager scoort dan concurrenten, dan maakt je dat meer fanaat.’ De HBG’er, die zijn aandacht sinds zijn aantreden als voorzitter van de raad van bestuur bijna continu heeft moeten richten op vijandige biedingen en overnames, kijkt met gemengde gevoelens naar de enquête bouwnijverheid. ‘Nogmaals, wat er nu gebeurt, biedt volop kansen en mogelijkheden voor de toekomst van de bouw. Dat zal dan wel een toekomst moeten zijn met vertrouwen in en respect voor elkaar.’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels