nieuws

Een idyllische wereld die nooit heeft bestaan

bouwbreed

Een idyllische wereld die nooit heeft bestaan

Ambtenaren maken prima directiebegrotingen. Dat bleek uit de antwoorden op vragen van de parlementaire enquêtecommissie over de praktijk van het aanbesteden. Inschrijvende bedrijven nemen de directiebegroting als uitgangspunt voor hun aanbieding. Hoe ze aan die begroting komen is ook uit de doeken gedaan. Goed snuffelen in gemeentelijke en andere begrotingen naar de beschikbare kredieten mag nog wel eens helpen. En anders kun je met een praatje hier en daar en uit flarden informatie tot een aardig beeld komen. Informele contacten, relatiebeheer en account management zijn de termen die deze wereld kent. Dat is wat anders dan iemand plat hebben. Sponsors in de sportwereld, de kunst en tegenwoordig zelfs de gezondheidszorg zijn toch niet zo onbaatzuchtig dat zij er niets voor terug willen. Voor wie zijn de skyboxen in de stadions bedoeld? De vele bijeenkomsten en happenings, waarvoor ook ambtenaren worden uitgenodigd, dienen niet alleen voor de lol. Medewerkers van de organiserende bedrijven of organisaties mengen zich meer of minder opvallend met de gasten. Natuurlijk is er een groot verschil tussen een fles wijn en een reis naar Suriname. Maar de suggestie van een van de leden van de enquêtecommissie dat je toch ook een mooie brochure kunt sturen, of een videofilm vertonen als klantenbeheer, verwijst naar een idyllische wereld die nooit heeft bestaan. Al met al zit ik nog steeds op de miljarden te wachten. Ik geloof nog steeds niet in een fraude van deze omvang. Wel is min of meer duidelijk uit de doeken gedaan hoe het werk werd verdeeld. Hoe je rechten opbouwde door toekenning van opzetgelden op de aanneemsom van degene die het werk mocht gaan uitvoeren. In het algemeen bleef het totaal binnen de directieraming. Dit is interessant, omdat daaruit kan worden afgeleid dat stelselmatig (te) laag ramen een prijsdrukkend effect had in de markt. Kennis van prijzen is overigens ook beschikbaar uit het één-één-verkeer. Een niet al te lage directiebegroting heeft voor de opdrachtgever van de andere kant weer het voordeel van een soepele procedure. Zeker in organisaties met verschillende bestuurslagen kan dit veel overleg schelen. Een belangrijke vraag, misschien wel de hamvraag, is wie uiteindelijk voordeel heeft gehad van het gehanteerde systeem van vooroverleg om te komen tot marktverdeling en voor bouwbedrijven acceptabele prijzen? Omgekeerd: wat voor nadelen kleven eigenlijk aan een systeem zoals dat wel wettelijk is toegestaan? Een hele ris argumenten wordt hiervoor aangevoerd. Korte orderportefeuilles, discontinuïteit binnen een onderneming, het op tijd ontdekken van een miscalculatie, de rekenvergoeding worden veelvuldig genoemd. Maar ook het gevaar van de geringere kwaliteit van de uit te voeren werkzaamheden door een te lage prijs die bij een aanbesteding -letterlijk- uit de bus komt. In de verhoren van de commissie kwamen deze elementen ook naar boven. De hardheid van de argumenten werd echter nauwelijks beproefd. Dat kan eigenlijk ook niet anders, omdat al snel het ene woord tegen ander zou staan. Totnogtoe kennen we alleen de situatie van het vooroverleg. Sinds mensenheugenis. Op deze gang van zaken rust een wettelijk verbod. Niet sinds 1992 of 1998, marktverdeling was ook daarvoor verboden. Toegestaan was de rekenvergoeding en het terugtrekken van de laagste inschrijver. Onduidelijk is intussen in hoeverre er geen concurrentie tussen de bouwbedrijven bestond. In de beleving van de bedrijven was de concurrentie hevig en moest je permanent een grote inspanning doen om relaties op te bouwen en te behouden. En voortdurend een goede prestatie leveren. Meerwerk is in de gww spreekwoordelijk en voor de vakman al in een bestek aan te wijzen. Kans om je te onderscheiden van je concurrenten was er daarmee wel degelijk. Dat is op de onderhandse markt ook nodig om de volgende keer weer te worden uitgenodigd. Naar mijn gevoel is in algemene zin de concurrentie altijd aanwezig geweest. Sommige waarnemers taxeren het voorlopige standpunt van de commissie op het loslaten van het startpunt, de miljardenfraude. Ook zonder dat is er het nodige om over te rapporteren en te oordelen. Of er ook nieuwe spelregels moeten komen, valt nog te bezien. Je kunt er ook voor kiezen je aan de bestaande spelregels te houden.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels