nieuws

Sanering zwaar vervuilde grond Westergasfabriek in dichte tent

bouwbreed

amsterdam – Op het terrein van de Westergasfabriek in Amsterdam verrijst een park dat de concurrentie met het Vondelpark aan moet kunnen. Maar voordat het zover is moet de zwaar vervuilde grond worden gesaneerd. Een afgesloten tent over een van de ondergrondse gashouders voorkomt dat aromatisch gas ontsnapt. Hoofdaannemer Markus bv zet als eerste in Nederland een aangepaste caterpillar 330B rupskraan in om het beton in de gashouder te breken en ruimte te maken voor de verwerkers van het vervuilde slib.

Deelgebieden van de grond op het terrein van de Westergasfabriek Amsterdam zijn zo vervuild dat wanneer een wildplasser er zijn water zou laten, hij terstond onwel zou worden van de vrijkomende blauwzuurgassen door de cyanide in de grond. Maar nog veel erger is het met de kwaliteit van het slib in de oude gashouders gesteld. In dit slib zitten onder meer hoge concentraties cyanide, vluchtige aromaten als benzeen en minerale oliën. De pH-waarden van het grondwater variëren afhankelijk van de plek op het terrein tussen 6 en 14. De grond is verder verontreinigd met PAK’s (Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen) en andere reststoffen van de gasproductie uit kolen. Het grootste deel van de grond blijft op het terrein en wordt afgedekt met een laag schone grond. Kunststof doek onder de verplaatste grond voorkomt verspreiding van de vervuiling. Het gebaggerde slib uit de twee open gashouders dat té vervuild is, gaat naar een verwerkingsbedrijf in de Moerdijk.

Gashouder

Uit een onderzoeksrapport bleek dat gashouder nummer drie schoon water bevatte. Maar toen het betonnen dak werd gesloopt en in de gashouder terecht kwam, steeg een gigantische wolk gas op met daarin grote hoeveelheden vluchtige aromaten. Het water was schoon, maar het slib onderin de gashouder bleek zwaar vervuild. Een tent van De Boer Tenten met een overspanning van 50 bij 60 meter die de open gashouder afdekt, voorkomt dat nog meer vluchtige aromaten, als benzeen, tolueen en naftaleen in de omgeving komen. De vrijgekomen gassen in de tent worden door middel van gaswassers gereinigd en als schone lucht in de buitenlucht geblazen.

Filtersystemen

‘Om toch veilig onder de tent te kunnen werken zijn we op zoek gegaan naar een partij die ons kon adviseren op het gebied van veilige machines waarmee onze mensen zonder problemen in de tent konden werken’, zegt hoofduitvoerder R. Wassenaar van Combinatie Sanering Gashouder Westergasfabriek, waarin Markus bv en Boskalis Dolman bv vertegenwoordigd zijn. ‘Zo zijn we bij ACTA Milieu- & Veiligheidstechniek bv terechtgekomen.’ Bestaande filtersystemen voldoen niet en zouden volgens Wassenaar in de gashouder binnen de kortste keren ‘doorslaan’. ACTA is daarom binnen haar netwerk op zoek gegaan en kwam terecht in Duitsland waar al ervaring was opgedaan met soortgelijke werkomstandigheden. Het gekozen systeem is gebouwd op een caterpillar 330B rupskraan, waarmee dit de eerste kraan in Nederland is die met een dergelijk systeem is uitgerust. Het systeem bestaat uit vier flessen leeflucht die op de kraan zijn gemonteerd. De cabine van de kraan is volledig lucht- en gasdicht gemaakt en voorzien van een computer informatiesysteem. Buiten de tent staat een ‘containerstation’ waarin twaalf flessen staan opgesteld voorzien van ademlucht. W.H.M. Schunselaar van ACTA: ‘Per uur krijgt de machinist in de afgesloten cabine 12 kubieke meter verversingslucht toegediend. Via overdrukventielen verdwijnt de lucht uit de cabine. Door de overdruk kan geen lucht vanuit de gashouder in de cabine komen.’ Onder de 12 kubieke meter is de verversingsgraad te laag. Om ervoor te zorgen dat de ademlucht gedurende de werktijd op peil blijft, zijn de flessen in de container op een druk van 300 bar gebracht. Het duurt wel lang voordat de flessen op druk zijn: tussen de 10 à 15 uur. Maar omdat dat ’s nachts gebeurt ondervinden de machinisten die overdag aan het werk zijn daar geen hinder van. Schunselaar: ‘De machinist vult de flessen op de caterpillar zelf door ze met een slang op de flessen in de container te verbinden. Het vullen verloopt automatisch volgens de wet van de communicerende vaten. Als zijn eigen flessen binnen 12 minuten zijn gevuld, koppelt hij de caterpillar los en kan hij weer 3,5 uur veilig in de tent werken.’

Veilig

Het systeem is voorzien van diverse mechanismen die voor een veilig werkproces zorgen. Als de flessen op de caterpillar nog maar 20 bar druk hebben, krijgt de machinist het signaal ‘haal lucht’. Een ‘flowcontrol’ houdt onder meer de permanente verversing van 12 kubieke meter per uur in de gaten en stuurt de software aan om zo nodig in te grijpen. De flessen in de container worden echter niet automatisch gevuld. Schunselaar: ‘Het is natuurlijk mogelijk dat iemand per ongeluk iets verontreinigends bij de luchtinlaat heeft geplaatst. Als de compressoren zonder toezicht zouden aanslaan is het niet ondenkbeeldig dat de verontreiniging in de ademlucht terechtkomt. Het vullen van de containerflessen geschiedt daarom volgens een vast protocol.’ Een omloopfilter zorgt er bovendien voor dat vaste stofdeeltjes die tijdens het in- en uitstappen in de cabine komen, worden afgevangen.

Alarmlicht

Verder kent het systeem veiligheidsvoorzieningen voor het geval er iets fout gaat. Schunselaar: ‘Op de caterpillar draait permanent een alarmlicht. Als bijvoorbeeld de stroom uitvalt, de toestroom van 12 kuub ademlucht hapert door afname van de luchtdruk of het vochtgehalte in de cabine te hoge waarden benadert, valt het alarmlicht uit, schelt er een toeter en gaat er een rode lamp in de cabine branden. De luchttoevoer blijft echter te allen tijde gewaarborgd.’ Bovendien heeft de machinist radioverbinding én een portofoon voor het geval de stroom wegvalt. Mocht het nou helemaal mis gaan dan heeft de machinist nog een vluchtmasker met daarin voor 15 minuten lucht om veilig de tent te verlaten.

Experiment

Het systeem is in Duitsland al langer operationeel en voldoet aan de daar geldende normen. Volgens Schunselaar voldoet het systeem daarmee ook aan de Nederlandse richtlijnen. De arbeidsinspectie heeft de voorbereidingen op de voet gevolgd en zal bij de uitvoering van de werkzaamheden regelmatig komen kijken. ‘De arbeidsinspectie had terecht geen zin in een ‘experiment’. We moesten meteen een goed en gewaarborgd plan overleggen.’ Markus heeft twee machinisten die de specialistische klus graag willen doen. Na een uitgebreide scholing gaan ze vanaf morgen aan de gang met het breken en het omdraaien van het beton op de bodem van de gashouder. Zij zullen ruimte maken voor de arbeiders van de firma Reym die het vervolgens het slib kunnen verwijderen.

Projectgegevens

Opdrachtgevers: Milieudienst Amsterdam, Projectbureau Westergasfabriek

Uitvoering: Combinatie Sanering Gashouders Westergasfabriek, bestaande uit: Markus bv en Boskalis Dolman bv (beide onderdeel van Boskalis bv)

Slibverwerking: Reym bv

Tent: De Boer Tenten bv

Ombouw rupskraan Caterpillar 330B: Markus BV, ACTA Milieu & Veiligheidstechniek en Wahl & Co GmbH ‘De luchttoevoer blijft te allen tijde gewaarborgd’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels