nieuws

Rondweg Oost oplossing verkeersprobleem Sneek

bouwbreed

SNEEK – Sneek kampt al jaren met een lastig verkeersprobleem. Doordat de rondweg nog niet is gecompleteerd, moet al het verkeer door de stad. Veel auto’s passeren daarbij de Houkesloot, één van de drukst bevaren vaarroutes van Friesland. Nu werken Ballast Nedam, Heijmans en KWS aan dé oplossing: de voltooiing van de rondweg met daarin opgenomen een aquaduct met twee viaducten, drie rotondes en een brug.

Al sinds begin jaren zeventig praat Sneek over de voltooiing van de rondweg. Voor driekwart is de watersportstad al ontsloten. Het resterende deel liet echter lange tijd op zich wachten. Financiën, problemen met de grondaankoop en het vinden van een geschikte oplossing voor de kruising met de Houkesloot zijn daar de redenen van. De prognose is dat er rond 2010 circa 20.000 voertuigen de Houkesloot dagelijks zullen passeren terwijl de vaarweg 50.000 vaarbewegingen telt. Daarbij stelde de gemeente Sneek als eis aan de bestekmakers dat bij de kruising van het autoverkeer en het scheepvaartverkeer het niet zo mag zijn dat beide partijen hinder van elkaar ondervinden.

Kenmerkend

‘Kijk, hier zijn we straks van af’, wijst projectleider P. de Jong van de gemeente Sneek naar de open brug in het centrum van Sneek. Tientallen ongeduldige automobilisten staan te wachten tot de bootjesvaarders de brug zijn gepasseerd. Dit tafereeltje is kenmerkend voor Sneek. Met name in de zomermaanden is het voor weggebruikers een ware beproeving om de stad door te komen. Voor het waterverkeer geldt hetzelfde. Aan die problematiek komt volgend voorjaar een einde. Dan is de rondweg gereed. De realisatie van de rondweg Oost valt uiteen in vier bestekken: de realisatie van het aquaduct, de aanleg van de rondweg ten zuiden van het aquaduct met een aansluiting op de A7 en de aanleg van de rondweg ten noorden van het aquaduct met drie minirotondes en een brug over de Oudvaart. Ballast Nedam Infra Noord Oost BV te Groningen bouwt het aquaduct dat het grootste onderdeel vormt van de rondweg. J. Heijmans BV uit Drachten realiseerde de brug over de Oudvaart (deze is al gereed) en legt de rondweg ten zuiden van de Houkesloot aan. KWS uit Leek doet het noordelijke gedeelte van de weg. Met de totale operatie is een bedrag van ruim 24 miljoen euro gemoeid. Het Rijk betaalt 7,7 miljoen, de provincie Friesland 3,2 miljoen, het Samenwerkingsverband Noord-Nederland draagt eveneens 3,2 miljoen bij en de gemeente Sneek legt het grootste gedeelte op het kleed met 10 miljoen euro.

Doeltreffend

Het was uiteindelijk de gemeente Sneek zelf die kwam met het plan een aquaduct onder de Houkesloot aan te leggen. Een kostbare, maar doeltreffende oplossing. In eerste instantie werd een variant met stalen tunnelbuizen onderzocht. Die zou goedkoper zijn. Toen uiteindelijk bleek dat de buizen minstens een diameter van minimaal 6,5 meter moesten hebben in plaats van de berekende 5,5 meter, bleek het prijsverschil met een betonnen exemplaar zo gering dat na de aanbesteding de aannemer toch koos voor dat laatste. Arcadis maakte het ontwerp. Omdat de gemeente Sneek de grootste bijdrage levert, voert zij ook de directie over het project. Een unieke situatie, vindt ook De Jong die namens de gemeente is gedetacheerd als projectleider. ‘Ik heb nog nooit eerder een aquaduct gebouwd’, bekent hij. De Jong wordt daarom ondersteund door experts van Arcadis en de Bouwdienst van Rijkswaterstaat. De aanleg van het aquaduct startte begin vorig jaar. ‘Als eerste hebben we een omleiding gemaakt in de Houkesloot’, vertelt A. Postema, als bedrijfsleider van Ballast Nedam nauw betrokken bij het aquaduct. ‘Het aquaduct wordt in twee fases gerealiseerd. Beide keren moet er een damwand in het water worden geslagen. Om het scheepvaartverkeer daar niet al te veel last van te laten ondervinden, is de omleiding nodig.’ Bijkomende voordelen zijn dat door de omleiding het gesloten tunnelgedeelte in één keer kan worden gebouwd, er geen kostbare remmingswerken nodig zijn om schepen rond de bouwkuip te leiden en dat het niet nodig is een zwaar type damwand in de Houkesloot te slaan die na de bouw als verloren achterblijft. ‘Door de omleiding kunnen we de scheidingswand tussen fase één en twee opschuiven. Dan zitten we al weer aan de andere kant van de sloot op droge grond en is er een minder zware damwand nodig.’ Beide fases van de aquaductaanleg vallen uiteen in drie stappen: het plaatsen van folie, de droge ontgraving en de natte ontgraving. ‘We leggen aan beide zijden van de Houkesloot over een lengte van zo’n 100 meter folie. Dat is bedoeld om het grondwater te keren. Daarbij moeten we ervoor zorgen dat we de folie niet te diep leggen omdat het grondwater anders de folie weer omhoog drukt. De grond- en waterdruk moeten in evenwicht zijn. Boven de folielaag leggen we het riolering- en drainagesysteem aan zodat er een polder wordt gecreëerd.’

Ontgraving

Na het leggen van de folie, volgt de droge ontgraving. Daar komen de eerste drie betondelen (moten) van het aquaduct in te liggen. Een moot meet gemiddeld 20 meter. Dan volgt de natte ontgraving waarvoor de bouwkuip in de Houkesloot nodig is. De grond wordt daarbij tot een diepte van tussen de 9,5 en 12 meter onder NAP afgegraven. De moten 4 tot en met 7 komen daar te liggen. Dan volgt de bak of de kelder van het aquaduct. Deze komt op 15 meter diepte en meet 270 kuub (netto inhoud). De kelder is al gemaakt. ‘Eerst hebben we het onderwaterbeton gestort’, gaat Postema in op het maken van de kelder. ‘In totaal 1,30 meter. Daarna hebben we de kuip leeggepompt en de vloerconstructie gestort met een dikte van zo’n 70 centimeter. Die diktes zijn nodig om het grondwater afdoende te keren. Bij de bouw van een aquaduct is dat altijd de grootste zorg: dat het grondwater door de bodem komt. Wij denken dat probleem te hebben ondervangen omdat we de grondwaterhuishouding met rust laten. Bij het aquaduct in de A7 onder het Prinses Margrietkanaal dat eind jaren zeventig is gebouwd, kampen ze echter nog steeds met grondwaterproblemen. Dat komt doordat het grondwater daar is bemaald.’ Omdat de waterdruk erg groot is, wordt het hele aquaduct op de bodem van de Houkesloot gehouden met honderden trekankers van grout met een lengte van circa 20 meter die zijn geplaatst door de combinatie Ballast Nedam Funderingstechnieken en Gebroeders Van Leeuwen. De damwanden die zijn gebruikt voor het plaatsen van het aquaduct, zijn geborgd in een waterdichte keileemlaag op een constante diepte van 12 meter die er verder toe bijdraagt dat het kunstwerk stabiel ligt.

Streefdatum

Fase één van het aquaduct is inmiddels gereed. Aan fase twee wordt al gewerkt. ‘In de bouwvak gaan we daarmee door, zij het op een laag pitje’, weet Postema. ‘We proberen wat tijd in te halen, die we zijn verloren door de bouwstaking en tijdens de natte ontgraving van fase één.’ Het graafwerk bleek erg lastig omdat de kraangieken bijna niet tussen de stempels konden die de damwanden steunen. Met speciale kranen wist men toch de vereiste diepte te bereiken. ‘De laatste meters grond in de damwandkassen van de waterkelder waren zo hard dat we deze met een combinatie van hoge water- en luchtdruk hebben weggehaald.’ Ondanks de achterstand op het bouwschema denkt Postema dat de streefdatum van 1 mei 2003 wordt gehaald. ‘Dan rijden de eerste auto’s door het aquaduct en eroverheen via de twee viaducten’, verwacht hij. Terwijl de medewerkers van Ballast Nedam zich bezighouden met het aquaduct, leggen KWS en J. Heijmans de 3 kilometer lange rondweg aan, compleet met de drie minirotondes en de brug over de Oudvaart met een doorvaarthoogte van 2,50 meter. Deze kunstwerken zijn al voltooid. ‘Alleen het stilteasfalt moet nog worden gelegd. Dat doet KWS’, vertelt De Jong. ‘Door dat asfalt zijn er waarschijnlijk geen geluidsschermen nodig.’ Bij voltooiing rijden er dagelijks zo’n 20.000 voertuigen over de rondweg die daarmee flink wordt belast. Een menggranulaat van gebroken metselpuin geeft de rondweg daarom de vereiste sterkte. Verder past men geen experimentele bouwtechnieken toe. De bouwers vertrouwen op gangbare bouwprocessen. Wel legde men onder het hele tracé een geforceerde drainage aan om het spanningswater af te voeren zodat er geen scheuren in het asfalt ontstaan. ‘Van al die ongeduldige, wachtende automobilisten zijn we straks af’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels