nieuws

Mexico Stad zakt ondergang tegemoet

bouwbreed

mexico – Met duizenden liters per dag verdwijnt het drinkbare water uit Mexico Stad. Weinig burgers van de miljoenenstad maken zich druk over dit probleem. Dagelijks overleven is het devies. Maar wie denkt er aan de komende generaties? De stad van 20 miljoen mensen groeit uit zijn voegen. De vallei van Mexico is in een korte periode veroverd door het onoverwinnelijke betonnen beest.

De gesloten vallei was eens een waterrijk gebied met één groot meer en vele kleinere wateroppervlaktes. Maar het water is verdwenen. De meren liggen droog en de rivieren zijn dood. Het drinkwater wordt diep uit de bodem gepompt of komt via pijpleidingen uit rivieren op honderden kilometers afstand van de metropool. Javier Riojas, coördinator van het ministerie van Milieu voor Mexico Stad schetst de situatie in cijfers: ‘Voor Mexico Stad is iedere seconde 35,5 kubieke meter water nodig. Dit wordt voor 53 procent uit de bodem gepompt. De resterende 47 procent komt uit de Lerma en Cutzamala riviersystemen. Deze rivieren ontspringen uit het Chapalameer in de buurt van Guadalajara. Van dit totale wateraanbod gaat iedere seconde 37 procent verloren door lekkende pijpleidingen.’

Catastrofe

Naar schattingen van het ministerie wordt er dagelijks twee keer zoveel water uit de bodemlaag gepompt als er op natuurlijke wijze weer inkomt. Het grondwater verdwijnt langzaam maar zeker en Mexico Stad stevent af op een humanitaire ramp. Als het verdwijnen van drinkwater enkel aan lekkende pijpleidingen te wijten was, zou de catastrofe nog af te wenden zijn. Maar er zijn meer boosdoeners. De industrie bevindt zich in het zuiden van de stad, waar de grond bestaat uit gebarsten basalt. De fabrieken lozen hun afvalwater in de spleten en spelonken, zodat stoffen als ijzer en mangaan in het grondwater terechtkomen. Het gele water wat hierdoor ontstaat, is zeer slecht voor de gezondheid. Alleen grote hoeveelheden chloor kunnen de schadelijke stoffen neutraliseren. De grootste openbare universiteit in Mexico, UNAM, onderzoekt momenteel hoe ernstig het grondwater is vervuild. De vervuilingsgraad van het water is in ieder geval wél zo hoog dat iedereen die uit de kraan drinkt een grote kans loopt op diarree en darmklachten.

Miljoenenstad

Zittend in een van de vele groene Volkswagenkevers, waar de taxichauffeurs mee rondcrossen, dringt het besef door wat de term ‘miljoenenstad’ betekent. De walm van uitlaatgassen die boven de verstopte driebaanswegen hangt, is niet te harden. Particulieren doen zonder het te beseffen mee aan de vervuiling van drinkwater. Olie uit de miljoenen auto’s en taxi’s komt in het oppervlakte- en grondwater terecht. Bijkomend probleem is dat water in vele huishoudens bewaard wordt in tanks op het dak. Door de hitte van de zon en de slechte kwaliteit van de tanks ontstaan er schadelijke bacteriën in het opgeslagen water. Milieucoördinator Riojas legt uit waarom de steeds toenemende bouwwoede in de stad, naast andere problemen, ook een ongunstig effect heeft op de ondergrondse watervoorraad. ‘Door grootscheepse ontbossing voor het bouwen van nieuwe wijken daalt de hoeveelheid grondwater. Wortels van bomen houden immers water vast. Zonder die wortels sijpelt het water ongezien weg naar lager gelegen gebieden.’ Voeg daarbij de pech dat door wereldwijde klimaatveranderingen het nu eenmaal veel minder regent in Mexico dan in voorgaande eeuwen en de aankomende catastrofe is compleet. ‘Als de stad ten onder gaat, zal dat vanwege het waterprobleem zijn,’ aldus Riojas.

Instorten

En dan letterlijk ‘ten onder’. Tientallen monumentale gebouwen in het centrum staan door verzakkingen op instorten. Volgens professor Manuel Perlo zou de stad nog honderd jaar vooruit kunnen met het grondwater. Maar wat de verzakkingen in de toekomst voor effect op het historische centrum hebben, is niet te voorspellen. De rector van de UNAM kijkt door het raam van zijn kantoor uit over het centrale plein, het Zocalo, van Mexico Stad. Hij wijst naar de 16e-eeuwse kathedraal tegenover zijn werkplek. ‘De kathedraal is langzaam aan het instorten door het pompen naar water.’ Doordat het water uit de ondergrond verdwijnt, vinden verzakkingen plaats en klinkt de boel in. ‘Hij staat voor de helft op de fundamenten van een Aztekentempel en voor de helft op inklinkende bodem. Omdat de oude fundamenten van Tenochtitlan minder snel zaken dan de bodem, scheurt de kathedraal doormidden. In gebieden rond het vliegveld meten ze grondverzakkingen van 35 centimeter per jaar.’ Als een soort modern Venetië zakt de metropool zijn ondergang tegemoet.

Exploiteren

‘Ook de schade die we aanrichten aan de rivieren de Lerma en de Cutzemala is onherstelbaar. Die liggen allebei al bijna droog.’ De regering is volgens Perlo op zoek naar nieuwe rivieren om te exploiteren. Mogelijke gevolgen van de verdroging zijn nog door niemand in kaart gebracht. Ondanks de noodzaak de verdroging tegen te gaan, wordt slechts geïnvesteerd in manieren om nóg meer water uit de inklinkende bodem te pompen. Een aantal universiteiten en individuele overheidsinstanties onderzoeken mogelijke oplossingen, maar de regering legt deze resultaten naast zich neer. Andere politieke problemen staan hoger op het lijstje van president Vincente Fox, en het geld ontbreekt.

Sanitair

De Nationale Commissie voor Water (CNA) is dit jaar begonnen met een project om in 78.000 huishoudens de efficiëntie van het sanitair te verhogen. De organisatie levert betere watertanken en oude kranen worden vervangen door zuinigere exemplaren. Dit zou in de hoofdstad zo’n 18 liter water per seconde moeten schelen. Een andere, eerdere, stap in de goede richting is het ecologische park Xochimilco. In een voormalig moeras werd 176 vierkante kilometer ecosysteem gecreëerd. Hiervan wordt 14 vierkante kilometer opengesteld voor toeristen en de rest is bestemd voor de cultivatie van planten en landbouwproducten. Het water uit de kanalen en meren van het park zou in noodgevallen voor drinkwater gebruikt kunnen worden, hoewel er berichten circuleren dat ook in Xochimilco de vervuiling heeft toegeslagen. Helaas zijn deze projecten druppels op een hete plaat. Als het bestuur van de stad begin 1670 naar de Hollander Adriaan Boot had geluisterd, was het nu veel minder ernstig gesteld met de stad. Deze watertechnicus werd door de Spaanse onderkoning naar Mexico ontboden om advies te geven over het ‘watermanagement’. Boot adviseerde om het water in de stad te houden en te kanaliseren, zoals we dat in ons land doen. Maar andere Spaanse experts wisten de onderkoning over te halen meren en rivieren te dempen om het gevaar van overstromingen te verkleinen. De consequenties van deze beslissing zijn tot op heden voelbaar in de stad. Nederland zou kunnen bijdragen het tij te keren, meent Joanne Doornewaard, attaché aan de ambassade. ‘Met onze expertise in ‘watermanagement’, zouden we veel goeds kunnen doen. Helaas staat Mexico niet meer op het lijstje van ontwikkelingslanden, dus is een hulpproject via de Nederlandse overheid vrijwel uitgesloten,’ aldus de waterdeskundige attaché.

Azteken

Het zou de Azteken in het waterrijke Tenochtitlan van vóór Cortez niet uit te leggen zijn dat hun stad ooit droog zou komen te staan. De tempels waren immers gebouwd op kunstmatige eilandjes in een azuurblauw meer. Maar de mestiezen gaan anders met de natuur om dan hun voorouders, de indianen. Het feit dat de waterprijs in Mexico gesubsidieerd wordt door de overheid helpt hier aan mee. De waterrekening is laag, áls die al wordt betaald. Dat betekent dat men overal in Mexico laks met het kostbare vocht omspringt. Perfect drinkbaar water wordt bijvoorbeeld gebruikt voor irrigatie, in de industrie en als schoonmaakwater. Er bestaan al jaren reclamecampagnes die het duurzaam gebruik van water promoten. Maar de Mexicaan is moe en bezig met veel nijpender problemen zoals armoede en criminaliteit. De burgers moeten eten op de plank zien te krijgen en zolang er water uit de kraan blijft komen is het voor hen best.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels