nieuws

Meter geeft aan of spraak in gebouw is te verstaan

bouwbreed

Wie op een internationale luchthaven rondkijkt, merkt dat mensen minder afgaan op wat ze horen, maar meer op de gedragingen van mensen in wie zij medereizigers zien. Er wordt iets omgeroepen, men kijkt de ander aan en hoopt dat die naar hetzelfde vliegtuig moet en het omgeroepen bericht wel heeft begrepen. En als de een zich op weg begeeft, loopt de ander er achteraan. Verstaanbaarheid is subjectief; ieder geeft er een eigen interpretatie aan. De spraakverstaanbaarheidsmeter van Bose en TNO moet die interpretatie objectief maken.

Het toestel meet de verstaanbaarheid en geeft die weer in de STI, oftewel Speech Transition Index, de erkende standaard van de geluidswereld. Directeur Professioneel Geluid R. Holtdijk van Bose uit Edam noemt NEN 2575 één van de aanleidingen om de meter te ontwikkelen. Deze komt voort uit de Europese norm 60846 en geeft een concrete waarde op voor spraakverstaanbaarheid.

Broodroof

Holtdijk benadrukt dat de meter niet is ontwikkeld om ‘de leek’ op de stoel van de specialist te zetten. Meten van spraakverstaanbaarheid was tot voor kort een aangelegenheid van deskundigen. Wordt die techniek toegankelijk gemaakt voor de niet-specialist dan kan de adviseur dat beschouwen als broodroof. Bose en TNO menen dat de meter werk maakt voor de specialist die in de voorbereiding van een project zijn expertise kan inbrengen zodat de spraakverstaanbaarheid daadwerkelijk aan de norm voldoet. In de voorfase is iedereen het erover eens dat de spraak verstaanbaar moet zijn en uitgedrukt in STI minimaal 0,6 hoort te zijn. Achteraf wordt dat zeer zelden nagemeten, weet Holtdijk. De opdrachtgever gaat ervan uit dat hij krijgt wat hij heeft besteld en waarvoor hij heeft betaald. NEN 2575 bevordert het nameten. Bijvoorbeeld de brandweer let tegenwoordig uitermate streng op de spraakverstaanbaarheid. Verzekeringsmaatschappijen zullen in Holtdijks visie eveneens metingen verplicht stellen zodat bijvoorbeeld de ontruiming van een brandend pand soepel verloopt. In het verlengde daarvan kunnen hoofden van technische diensten met de meter periodiek controleren of de spraakverstaanbaarheid op een bepaalde locatie nog steeds met de norm overeenkomt. Te denken valt aan warenhuizen waar de inrichting en dus de akoestische eigenschappen regelmatig veranderen. Periodieke controles wijzen ook op eventueel verminderde prestaties door verouderde versterkers en luidsprekers. De meting neemt om en nabij 12 seconden in beslag. Holtdijk noemt verstaanbare spraak belangrijk voor een vlotte ontruiming. Onderzoek leert dat mensen niet reageren op instructies met weinig informatie. Als een sirene afgaat zullen maar weinigen naar de uitgang gaan. Men ziet de ernst van zo’n instructie niet meer in. Alleen duidelijke en preciese opdrachten geven de gebruikers van een gebouw afdoende aan wat ze moeten doen. Zo’n mededeling is overigens slechts een onderdeel van een goede ontruimingsdiscipline. En daar zit meer aan vast dan alleen een goede spraakverstaanbaarheid. Die term heeft volgens Holtdijk niets van doen met de luidspreker; daarentegen alles met een goed ontwerp. De eerste de beste telefoon haalt in een kantoor in de stand handsfree niet zelden een STI van 0,5, de minimale waarde die de norm voorschrijft. Dat heeft alles te maken met een redelijk makkelijke akoestische omgeving en een luidspreker die dicht bij de luisteraar is geplaatst.

Architect

Een goede spraakverstaanbaarheid is ook een taak van de architect, vindt Holtdijk. Die kan daarvoor gebruikmaken van hulpmiddelen die Bose ontwikkelde. Daarmee zijn de prestaties van een nog te bouwen geluidssysteem te berekenen en kunnen op basis van de uitkomsten voorspellingen worden gemaakt over de spraakverstaanbaarheid, de geluidsdruk of de egale verspreiding van het geluid, uitgedrukt in STI-waarden. Bose kan met een zogeheten auditioner het rekenmodel op basis van de originele blauwdrukken en Autocad-tekeningen hoorbaar maken voor de eindgebruiker. Zo kan iedereen een oordeel vellen over het geluid in een nog te bouwen pand. Op die manier treedt Bose op als adviseur van de architect en rekent bijvoorbeeld de geluidsdemping van een stalen plafondconstructie voor. De programmatuur simuleert de geluidsomstandigheden bij een grote of een kleine drukte, maakt onderscheid tussen mensen die zitten en die staan en geeft het geluid bij wisselende luchtvochtigheid weer. Met deze hulpmiddelen kan de eindgebruiker de geluidskwaliteit vanaf elke plek in iedere ruimte beoordelen. Brandweer let tegenwoordig streng op verstaanbaarheid

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels