nieuws

Bouwen met leem in moderne vorm

bouwbreed

arnhem – ‘Als je het over bouwen met leem hebt dan denken mensen altijd aan Afrikaanse hutten’, zegt directeur C. Giskes van het Bredase bedrijf Leembouw Nederland. Tijdens de tentoonstelling van moderne toepassingen van oude bouwtechnieken in het Arnhemse Openluchtmuseum legt Giskes uit dat deze gedachte weinig recht doet aan de realiteit.

‘Leem is goedkoop, milieuvriendelijk en sterk isolerend’, zegt de directeur. Giskes besloot lemen huizen te gaan bouwen nadat hij van een jarenlange wereldreis bij zijn zuster in Duitsland terugkwam en een beroerde nacht had in een ‘gipsplaten’ huis. Hij vond het materiaal kil en slecht ventilerend. Heel anders is dat volgens Giskes met leem. ‘In huizen met lemen muren heerst een ideale luchtvochtigheidsgraad van 50 procent met een afwijking van 5 procent naar boven en naar beneden.’

Leembouwmethodes

Er zijn verschillende leembouwmethodes. Het materiaal kan bijvoorbeeld in betonbekisting worden gestampt of er kunnen ‘broodjes’ van worden gemaakt die opgestapeld een muur vormen. Leem kan ook op meer traditionele wijze tegen vlechtwerk van wilgentenen worden aangesmeerd. Er zijn zeer veel leemsoorten denkbaar, afhankelijk van de bedoelingen van de bouwer. Leem kan onder andere worden gemengd met stro, grind, beton of houtsnippers om de eigenschappen van de muur te beïnvloeden.

Vocht

Vocht is de grootste vijand van leem. Het product moet niet te nat worden omdat het dan uitspoelt. Er zijn verschillende methodes om dat tegen te gaan. Bij het maken van Nederlandse lemen gebouwen valt bijvoorbeeld te denken aan het naar beneden halen van de dakconstructie aan de zuidwest kant om de muren tegen slagregens te beschermen. In Limburg staat een aantal huizen dat om dezelfde reden met kalkmortel is afgepleisterd. In verband met vochtoptrek wordt op de fundering van lemen gebouwen meestal eerst een (bak)stenen rand gemetseld, waarop asfaltpapier wordt gelegd.

Utiliteitsbouw

Volgens Giskes is leem een ideaal materiaal voor utiliteitsgebouwen. Omdat het ademt, voorkomt het volgens de directeur het zogenaamde sick building syndrome. Wel moet er bij de bouw van openbare gebouwen rekening worden gehouden met de poreusheid van het product. Niet alle leemsoorten zijn even hard en het is daarom raadzaam om in gangen waar veel mensen komen, stenen plinten of lambriseringen aan te brengen zodat de onderste laag er niet wordt afgelopen. Directeur G. Giskes van Leembouw Nederland heeft al aan meerdere openbare gebouwen meegewerkt. Hij maakte onder andere paviljoens op de Expo 2000 in Hannover en in Rotterdam en Terneuzen staan Rijkswaterstaatkantoren met leemwerk van zijn hand. In het Openluchtmuseum is passende in de tentoonstelling over oude bouwtechnieken een oude boerderij voorzien van lemen binnenmuren, maar dat geschiedde op geheel traditionele wijze.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels