nieuws

Wijziging Woningwet kan leiden tot verwarring

bouwbreed

Ook voor vergunningsvrije bouwwerken in de gewijzigde Woningwet gelden regels. De burger heeft echter de verwachting, dat de bouwregelgeving een stuk soepeler wordt. ‘Door de gewijzigde Woningwet zullen gemeenten clandestiene bouw regelmatig te laat ontdekken’, was recentelijk te lezen in het VNG-Magazine, het weekblad van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Een stevige uitspraak die op allerlei wijzen kan worden begrepen.

De aangehaalde tekst verwijst naar een benchmarkonderzoek binnen een negental gemeenten verricht door PRC Bouwcentrum. Het doel was om te achterhalen hoe gemeenten zelf tegen de nieuwe gewijzigde Woningwet en het nieuwe Bouwbesluit aankijken. En dan met name de afdelingen Bouwen & Wonen. Afdelingen, die vanaf 1 januari 2003 volop te maken krijgen met deze nieuwe wetgeving. Gaat de clandestiene bouw dan inderdaad zo’n vlucht nemen? Of niet? Interessante vraag. Zeker als gedogen er niet (meer) bij is en bouwen doorgang moet vinden. Het onderzoek bracht naar voren, dat alle gemeenten bekend zijn met de ophanden zijnde wijzigingen. De belangrijkste wijzingen hebben betrekking op de introductie van vergunningsplichtige bouwwerken in twee categorieën, namelijk lichte en reguliere bouwvergunningen en op een verruiming van de categorie vergunningsvrije bouwwerken.

Termijnen

Op zich verandert er binnen de vergunningsplichtige tak niet zo heel veel. Fatale afhandelingtermijnen worden respectievelijk zes weken voor de lichte en twaalf weken voor de reguliere bouwvergunningen. Voor een aantal gemeenten is dit geen probleem. Voor andere vergt dit een noodzakelijke aanpassing van de werkprocessen om de doorlooptijden te kunnen inkorten. Een voorgaand onderzoek bracht aan het licht dat de bewerkingstijd van een bouwaanvraag veelal minder is dan tien procent van de totale doorlooptijd. Negentig procent van de doorlooptijd is dus wachttijd. Dit biedt voldoende aanknopingspunten voor herinrichting van het proces.

Knelpunt

Bijna alle gemeenten gaven in het onderzoek aan, dat zij een knelpunt verwachten in de categorie vergunningsvrije bouwwerken. Dit is opmerkelijk. Geen bouwvergunning nodig en toch problemen verwacht. Het betreft dus bijvoorbeeld de tuinhuisjes, dakkapellen aan de achterzijde van de woning en/of dakramen en zonnepanelen. Juist die dingen, die u en ik in een beetje vrij weekeinde zouden willen aanbrengen. Vergunningsvrij is vergunningsvrij zal menige burger denken en dus bouwen maar. Het knelpunt zit erin, dat er ook voor vergunningsvrije bouwwerken regels gelden. Zo mogen er geen tuinhuisjes binnen 1,5 meter van de erfscheiding worden geplaatst. Let op: althans niet zonder bouwvergunning. Dit is nu de kern. De burger heeft de verwachting dat de bouwregelgeving na 1 januari 2003 een stuk soepeler wordt. Dat is ook zo als het om een bouwvergunning gaat. De betekenis van vergunningsvrij is, dat men niet op een bouwvergunning hoeft te wachten. Het probleem voor de gemeente is dat zij haar burgers aan eisen moeten houden, terwijl burgers denken dat er geen eisen zijn. Gemeenten verwachten straks veel meer bouwwerken tegen te komen, die gestart zijn in de overtuiging dat geen bouwvergunning nodig was. Terwijl het tegendeel waar blijkt te zijn. Wat dan? Onduidelijkheid en verwarring bij de burgers. Wat gaan de gemeenten dan doen? Toch verder laten bouwen en (dus) gedogen? Of gaan ze aanschrijven, af laten breken en wellicht procederen? Van dit laatste wordt niemand wijzer, laat staan vrolijker.

Oplossingen

Communiceren met de burger lijkt me meer kans van slagen te hebben. Dat past ook beter in een overheidsbeleid, dat transparanter dient te worden. Een beleid waar de burger de dienstverlening van de (lokale) overheid mag afrekenen op haar aanpak en resultaat. De gemeenten uit de benchmark gaven aan hun burgers te willen informeren over de nieuwe Woningwet. Hierin zou de burger in begrijpbare en klare taal, eventueel verlucht met de nodige plaatjes, moeten terugvinden wat nu wel en wat nu niet vergunningsvrij is. Dit kan via gemeentelijk websites, brochures, weekbladen ed.. Mijn verwachting is dat het niet bij één keer communiceren zal blijven. De boodschap zal meerdere keren moeten worden toegediend. In klare taal.

Controleren

Bouwen vergt van de gemeente controleren en inspecteren. Hier zit een ander knelpunt. Geïnterviewde gemeenten melden dat toezicht en handhaving minder prioriteit krijgen dan het verstrekken van bouwvergunningen. Met name als de fatale termijnen in zicht komen is de druk hoog. Nu ontstaat er een tegenstelling. Als er meer (illegale) bouwwerken gestart worden, zonder bouwvergunning, dan kan met het juiste toezicht en handhaving een hoop ellende worden voorkomen. Dit betekent dat de activiteiten van afdelingen Bouwen en Wonen zich van binnen naar buiten dienen te verplaatsen. Een uitdaging die noodzakelijk is, doch niet zo eenvoudig. Eenmaal te laat ontdekt maakt een juridisch traject vanuit de gemeente er niet sterker op. Een veelvuldig gehoord geluid is dat voor beter toezicht en handhaving de juiste personeelsformatie ontbreekt. Die uitdaging durf ik wel aan om daar eens nader van gedachten over te wisselen. Eerder PRC-onderzoek wees namelijk uit dat niet het aantal medewerkers het knelpunt is. Het zit met name in de onderlinge taakverdeling en prioriteitstelling. Als dit bespreekbaar wordt gaan we echt weer samen bouwen in plaats van samen gedogen.

Peter Schravendeel PRC Bouwcentrum

Vergunningvrij bouwen betekent niet dat er geen regels zijn

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels