nieuws

Regie

bouwbreed

Regie

Het kabinet is gevallen. Het hing in de lucht, maar het optreden van minister Pronk (ruimtelijke ordening) gaf de doorslag. Hij worstelde sinds het rapport van het NIOD over Srebrenica met zijn geweten en hakte de knoop voor zichzelf door. Pronk heeft premier Kok daarmee de regie ongewild uit handen genomen. Op zich een bijzondere beslissing omdat hij als toenmalig minister van Ontwikkelingssamenwerking weinig te maken had met de moslimenclave. Toch vindt Pronk dat ‘De Politiek’ – waaronder hij als lid van de ministerraad – het leger met een onduidelijk mandaat naar voormalig Joegoslavië heeft gestuurd. Dat is kabinet en Kamer aan te rekenen, concludeerde het NIOD na vijfenhalf jaar. Eigenlijk had Pronk die conclusie in 1995 al getrokken. Hij vond dat er toen al politieke consequenties moesten worden getrokken. Na indringende overleggen liet hij zich overtuigen om te wachten op de NIOD-rapportage. Pronk is echter een man van zijn woord en heeft zijn beslissing genomen. Dat hij daarmee het hele kabinet meesleurt, is geen opzet. Maar Kok kan als direct verantwoordelijke niet achterblijven als Pronk vindt dat het drama hem is aan te rekenen. De premier was echter van plan eind deze maand verantwoording voor de beslissingen rond Srebrenica in de Tweede Kamer af te leggen. Hij verklaarde direct na verschijning van het rapport iedereen recht in de ogen te kunnen kijken. Minister De Grave (defensie) heeft al ook met zijn portefeuille gezwaaid, omdat de legertop zaken voor hem heeft verzwegen. Zowel De Grave als Kok zaten politiek in een lastiger pakket dan Pronk. Juist Pronk heeft de zaak op scherp gezet en de zaak in een stroomversnelling gebracht. De bom is gisteren gebarsten en premier Kok bood het ontslag van het kabinet aan bij de koningin. Toch is het een pro forma zaak. De val van het kabinet is slechts een politiek gebaar, want de verkiezingen zijn allang uitgeschreven en Kok heeft vorig jaar al aangekondigd de politiek de rug toe te keren. Eigenlijk was het netter geweest als Kok nog zelf politieke verantwoording had genomen. Die kans heeft Pronk de premier nu ontnomen. Kok heeft van de koningin het verzoek gekregen om tot de verkiezingen demissionair aan te blijven. In de praktijk betekent dit dat iedereen op zijn plek blijft zitten en het politieke leven twee weken eerder dan gepland tot stilstand komt. Een demissionair kabinet zal namelijk nooit belangrijke politieke besluiten nemen. Die ‘toestand’ zou eigenlijk 25 april vanzelf al tot stand komen door het verkiezingsreces van de Tweede Kamer. Interessanter is te weten wat de val van het kabinet voor gevolgen heeft voor de verkiezingsuitslag. Het is de vraag in hoeverre nieuwkomers als Fortuyn en Leefbaar Nederland zullen profiteren van het politieke debacle. Het is ook de vraag hoe het afloopt met politiek belangrijke onderwerpen die door de val doorschuiven naar het volgende kabinet zoals het NIOD-rapport, de Vijfde nota ruimtelijke ordening en de Rijksprojectenprocedure. Vraagstukken die onder de regie van Kok nog afgehandeld zouden zijn door Paars II.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels