nieuws

‘AVBB presenteert zich beroerd’

bouwbreed

hilversum – De bestuurders van bouwondernemingen weten heel goed dat er prijsafspraken worden gemaakt en onderlinge verrekeningen plaatsvinden. Door luid te ontkennen plaatst de branche zich volgens oud NVOB-voorzitter Dick Terlingen in de verdachtenbank en dwarsboomt ze een politieke discussie.

Laat één ding duidelijk zijn: Dick Terlingen handelt op eigen gezag en haalt niet de kolen uit het vuur voor wie dan ook. Hij heeft er altijd voor gewaakt als oud NVOB-voorzitter over zijn graf heen te regeren. Maar hij vindt dat de maatschappelijke organisaties binnen de bouw, het Algemeen Verbond Bouwbedrijf (AVBB) voorop, zich beroerd presenteren in de fraudeaffaire. En dus is hij een maand geleden ingegaan op het verzoek van de Zembla-redactie om een reactie te geven op de tweede reeks onthullingen van klokkenluider Ad Bos, die zich ditmaal toespitste op corrupte ambtenaren. Dat bestuursvoorzitters als Joop Janssen en Carel Jan Reigersman alle aantijgingen luid ontkennen, begrijpt Terlingen. Zij kunnen niet anders, willen ze het Openbaar Ministerie niet over de vloer krijgen. ‘Ze liegen natuurlijk dat ze barsten, want ze weten heel goed wat er allemaal gebeurt, maar ze kunnen het eenvoudigweg niet toegeven.’ Maar dat het AVBB zijn kop in het zand steekt, vindt de oud vice-voorzitter van het AVBB ronduit verwerpelijk. ‘Die had een discussie moeten aangaan op politiek niveau. Met hun passieve opstelling laat ze de aannemerij lelijk in de kou staan en plaatst de complete branche in het verdachtenbankje. De politieke discussie die zij hadden moeten aangaan, vindt nu plaats via de omweg van een parlementaire enquête, waarbij het AVBB de regie totaal kwijt is.’ In zijn kruistocht in de media praat Terlingen de praktijken rond de aanbestedingen niet goed, maar wil hij laten zien in wat voor krachtenveld aannemers opereren. Zo wordt duidelijk dat bouwers in feite met de rug tegen de muur staan. Ze kunnen niet anders dan meedoen met de praktijken. Aannemers waren nooit lieverdjes, maar de sfeer is door bedrijven als Koop, die een paar stappen verder gingen, wel slechter geworden. Want districtsdirecteuren van grote aannemers die hun marktaandeel in het Noorden zagen slinken ten koste van Koop, kregen te horen dat ze het verloren marktaandeel moesten terugveroveren. Het maakte niet uit hoe.

Schuldig

Veel aannemers zijn volgens Terlingen, die zelf tot halverwege de jaren tachtig een bouwbedrijf voerde, helemaal niet gelukkig met de gangbare aanbestedingspraktijken. Het levert ‘veel te veel gedoe en risico’s’ op. Als ze vooraf prijsafspraken maken, doen ze dat om drie redenen. Ze willen zich verzekeren van werk, een redelijke prijs en zich behoeden voor zeperds. Dat was vroeger zo, toen het allemaal was toegestaan en ingebed in prijsregelende organisaties, maar dat is nu nog altijd zo. Vooral de angst voor een zeperd is volgens Terlingen groot. En daar is de overheid als grote opdrachtgever zelf schuldig aan, aldus Terlingen. Want in feite zijn zij uit op een aannemer die een rekenfout maakt. Degene die het slechts rekent, de meeste dingen over het hoofd ziet, krijgt het werk. En daar passen aannemers begrijpelijkerwijs voor. Maar ook toen het zogenaamd mocht, was de bouw zich er wel degelijk van bewust dat praktijken als voor-voorvergaderingen discutabel waren, aldus Terlingen. ‘Iedereen wist dat wat er gebeurde op of over het randje was. Maar er was simpelweg nooit een proces over gevoerd en er was dus ook geen enkele jurisprudentie die het verbood.’ Zelf heeft hij bouwminister Beelaerts van Blokland halverwege de jaren tachtig geadviseerd het prijsregelen niet te verbieden. Want dan zouden de praktijken niet stoppen maar alleen ondergronds – en dus oncontroleerbaar – doorgaan. En dat is precies wat er sinds 1992, toen de Europese commissie prijsregelen in de bouw verbood, is gebeurd. Terlingen verwacht dat er nog wel meer opgediept zal worden, met alle gevaren van dien. Het OM, dat enkele weken geleden bij vrijwel alle grote wegenbouwers binnenviel en een grote hoeveelheid facturen en nota’s in beslag nam, zal volgens hem echter weinig spectaculairs onthullen. ‘Uit al die dozen papier komt echt niets’, zegt hij met een minzaam lachje. Persoonlijke ervaringen hebben hem ten aanzien van het OMpessimistisch gemaakt. In 1997 werd Terlingen zelf door justitie van zijn bed gelicht op verdenking van fraude bij het verstrekken van hypotheken. Enkele banken, waaronder Fortis, zouden mede door zijn toedoen voor miljoenen guldens zijn gedupeerd. Achteraf bleek dat Terlingen niets met de fraude te maken had. De strafzaak werdgeseponeerd. Sindsdien strijdt Terlingen voor eerherstel. ‘Ik weet hoe het OM werkt. Met veel lawaai invallen doen, maar uiteindelijk niets kunnen bewijzen. Zo ging dat in mijn geval, maar ook bijvoorbeeld in de beruchte Clickfonds-zaak. En zo zal het ook met het bouwfraudeonderzoek gaan.’ Het OM heeft volgens hem onvoldoende kennis van de bouwwereld om frauduleuze zaken in facturen te herkennen. ‘En’, zegt hij, ‘vergeet niet dat de grote aannemers drie jaar geleden al wisten dat het OMmet Bos in gesprek was. Alle heikele punten zijn allang weggepoetst.’

Hoon

Hij denkt overigens dat justitie er sowieso niet op uit is de onderste steen boven te krijgen. ‘Als de deksel helemaal van de beerput komt, zijn hooggeplaatste ambtenaren en zelfs verantwoordelijke ministers hun positie niet meer zeker. Daarom traineert het OMhet onderzoek al jaren. Dat ze nu zegt dat Bos lang niet heeft mee willen werken, is natuurlijk een lachertje. Die boekhoudingen hadden ze echt niet nodig, hoor.’ Nadat hij eerst in Zembla en later in andere media bevestigde dat vrijwel alle aannemers zich schuldig maken aan omkoping van ambtenaren, was hoon zijn deel. Het AVBB distantieerde zich zelfs openlijk van de uitlatingen van haar voormalige vice-voorzitter. Terlingen verwacht ook nu weer commentaar. Hij haalt zijn schouders erover op. ‘Er zijn zoveel verkeerde beschuldigingen geuit richting de bouw. Daarover mag niet gezwegen worden.’ ‘Bouwers staan met de rug tegen de muur’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels