nieuws

Maas-Dijken Bouw verwerkt 1000 gelabelde staalonderdelen met totaal gewicht van 275 ton

bouwbreed

amsterdam – In opdracht van de Rijksgebouwendienst (RGD) bouwt Maas-Dijken Bouw een regiokantoor voor de Keuringsdienst van Waren. De uitdaging voor ontwerpende en uitvoerende partijen zit vooral in het krachtenspel van de complexe staalconstructie. Het kantoorgebouw in Zwijndrecht telt drie verdiepingen, architect Ton Venhoeven tekende voor het ontwerp. Hij ontleende zijn ideeën aan de robotten uit de film Star Wars.

Maas-Dijken Bouw verwerkt 1000 gelabelde staalonderdelen met totaal gewicht van 275 ton

Marcel van Duijn Het totale gebouw bestaat uit een laboratorium, een onderzoekshal en een aantal atria en kantoorruimten. Het gaat deel uitmaken van één van de vijf regiokantoren die de Keuringsdienst van waren in Nederland telt. Maas-Dijken Bouw verwerkt in dit kantoor, waarvan de kelderconstructie inmiddels gereed is, duizend op maat vervaardigde gelabelde en genummerde staalonderdelen met een totaal gewicht van 275 ton. Venhoeven Architecten CS tekende en construeerde het ontwerp in AutoCad, samen met ABT, Adviesbureau voor bouwtechniek BV uit Velp. De driedimensionale overzichtstekeningen van de staalconstructie zijn door staalleverancier Bemaco uit Gendt gemaakt met behulp van het programma X-steel.

Staal

De uitgekiende staalconstructie houdt de gemoederen van de betrokken bouwpartijen het meest bezig. De constructie bestaat uit een assenstelsel, een soort kerstboom van 17 meter hoog, 63 meter lang en 30 meter breed met schoren, grote overstekken, knooppunten en gebogen stralen. Kortom, een vakwerksamenspel van staal. Peter Heideman, architect bij Venhoeven Architecten CS: ‘Voor de overzichtstekeningen is extreem veel tekenwerk verricht waarin wij in ons eerste ontwerp alle stalen balken gemakshalve op 200 millimeter hebben gehouden. Losgekoppeld van de staalconstructie is aan de buitenzijde een hemd van houten binnenspouwbladen getrokken. Dit houten hemd vormt vervolgens de kapstok voor de uiteindelijke jas van het gebouw: de aluminium huid en vliesgevel kozijnen.’ Ronald Wenting, constructeur bij ABT, beaamt de complexiteit van de constructie. Veel tijd is gestoken in het bepalen van de uiteindelijke profielafmetingen. Wenting verklaart de keuze voor staal. ‘We waren er snel uit gezien de maar liefst 15 meter grote uitkragingen aan de kop van het gebouw en de 25 meter grote overspanning in het hart. Deze is ontstaan door het wegvallen van kolommen in de parkeerkelder in verband met het functioneren van de parkeergarage. Door op deze plekken verdiepinghoge vakwerkliggers in de constructie toe te passen, kunnen de belastingen naar de fundering worden afgedragen.’ Als constructief concept is gekozen voor een staalskelet met voorgespannen kanaalplaatvloeren, stalen kokerkolommen (200*200) en geïntegreerde stalen hoedliggers. De hoedliggers overspannen in de korte overspanningsrichting (5,4 meter) en de kanaalplaten in de lange richting (8,0 -12,0 meter). Dit concept biedt een grote mate van flexibiliteit voor de leidingen onder de vloer. Om de gekromde gevellijn te volgen, zijn de hoedliggerprofielen op verschillende plaatsen geknikt en volledig doorgelast uitgevoerd. Buigwalsen van dergelijke profielen is niet mogelijk.

Stabiliteit

Drie stalen vakwerkspanten in de gevel en twee stalen stabiliteitskernen rondom de trappenhuizen, waarborgen de stabiliteit van het gebouw. Behalve de windbelasting moeten de stabiliteitselementen ook horizontaalkrachten afdragen die ontstaan ten gevolge van scheefstaande kolommen. Deze zijn in het ontwerp ontstaan door de indeling van de parkeervakken. ‘Een constructief probleem is dat elke verdieping uit drie niveaus bestaat’, zegt Wenting. ‘Dit betekent voor de constructie dat die de sprongen moet meemaken om de vloeren op te vangen. Bovendien werkt de vloer als een horizontale schijf en deze wordt door de niveauverschillen onderbroken. Alles bij elkaar levert dit een boeiend krachtenspel op.’ Om aan de brandwerendheidseis van 60 minuten te voldoen, is het staalskelet, op de geïntegreerde liggers na, volledig voorzien van een brandwerende verf. Wenting: ‘Op die plaatsen waar de onderflenzen van de geïntegreerde liggers niet in het zicht komen, zijn de liggers bekleed met een brandwerend plaatmateriaal.’

Uitvoering

Van de Pas, van aannemer Maas-Dijken Bouw uit Alphen a/d Rijn Bouw: ‘Je hebt te maken met hoogwaardige afdrachten van het krachtenspel in de staalbouw. Om de krachten naar de fundering af te voeren, gebruiken we specifieke ankers met een lengte van 2,5 meter. Het krachtenspel speelt zich vooral af in de windverbanden. De uitdaging is voor ons om de totale staalconstructie op sterkte te krijgen. Het staal is ‘blind’ bevestigd door gebruik van de hoedliggers in de vloer. Doordat in de holle ruimtes de boutbevestigingen zijn gemaakt, zie je een minimum aan bouten en moeren.’ Voor de fundering zijn 138 Vibro-palen van 35 bij 35 centimeter met een lengte van 36 meter geheid. ‘De veengrond is hier slecht. Sommige heipalen verdwenen met een klap 20 meter in de grond’, zegt Van de Pas. ‘Daarna zijn er zo’n twintig poeren gestort, waarna de funderingsstroken zijn aangebracht en de vloer kon worden gestort. Hierdoor ontstond de betonnen bak die als parkeergarage fungeert.’

Vormgeving

Het kantoorgebouw staat straks in schril contrast met de traditionele arbeiderswoningen op steenworp afstand. De afwijkende vormgeving van het gebouw symboliseert de samenvoeging van vier diensten van de Keuringsdienst van Waren. Er is veel rekening gehouden met de lichttoetreding en zonwering. Daartoe zijn aan de voorzijde grote ramen en beweegbare lamellen aangebracht. Het staal blijft binnenin zichtbaar. De kantoren op een binnenstramien van 5,40 meter zijn, evenals de onderzoekslaboratoriam, transparant gehouden. Venhoeven heeft het gebouw specifiek ontworpen als een soort terminal voor de ‘los-vaste’ relatie die de 110 werknemers, die grotendeels in hun rol als inspecteur uitpandig werken, met het kantoor hebben.

Doorbreken

Venhoevens ambitie is het verschil tussen hoog- en laagcultuur te doorbreken. ‘Mijn uitgangspunt is gebouwen te ontwerpen waar we gelukkiger van worden. De Starwars-achtige aanblik is verklaarbaar. Daar ligt een passie van mij. Die robotten in de film hebben iets dierlijks en menselijks.’ Venhoeven verwijst als tweede bron voor zijn ontwerp ook naar de uiterlijke biomorfologische vormen die Afrikaanse stammen toepassen bij de bouw van hun huizen. Biomorfologie is de leer van de vormen der organismen in verband met hun levensverrichtingen. Venhoeven verklaart zijn visie op het ontwerp: ‘Ik heb het gebouw van de Keuringsdienst ontworpen als een slangenkop in combinatie met de achterkant van een vrachtwagen. Sommigen zien hierin een sfinx. Dat mag van mij ook, want het doet er eigenlijk niet zoveel toe wat erin wordt gezien.’

Gevelafwerking

Aanvankelijk zou Bolidt Kunststoffen het gebouw voorzien van een naadloze rubberen huid. Maar volgens Venhoeven durfde Bolidt het project alleen aan, als er een tentconstructie om het gebouw zou komen. De nu gekozen gevelbekleding bestaat uit 60 centimeter brede aluminium platen op houtskeletbouw en een EPDM dakbedekking. ‘De bewuste keuze van rubber in een slappe vorm, expliciet zonder naden, heeft te maken met mijn visie op het bekleden van gebouwen. Ik zie de huid van een gebouw als de vacht. Beschouw het als de huid, de bescherming om de mens’, verklaart Venhoeven zijn eerste keuze. Bolidt stelde als alternatief voor het gebouw te voorzien van plaatjes met gespoten rubber. Venhoeven vervolgt: ‘Dan is sprake van naden waardoor het idee van eenheid is verdwenen. Nee, dan is aluminium een goed alternatief.’

Afrekenen

Vanwege de bouwsnelheid worden voor de binnenafwerking akoestische gipsplaten en houten binnenspouwbladen toegepast. Het gebouw voldoet aan de voorwaarden van duurzaam bouwen en de isolatiewaarde die nu geldt. De vigerende planning loopt op schema. Heideman: ‘Doordat de gecompliceerde staalconstructie meer aandacht van de betrokken partijen heeft gevraagd dan verwacht. heeft de bouw vertraging opgelopen.’ De opleverdatum is gesteld op december 2002. Van de Pas: ‘Vooral de tekeningen zijn bepalend voor het op schema uitvoeren van de bouw. Deze klus is voor ons een uitdaging. En wat de vormgeving betreft, ben ik het meest gecharmeerd van de vorm en de uitstraling van de gevel.’ Venhoeven: ‘Een bouwplanning halen is geruststellend en voorkomt paniek. Alle filosofie ten spijt; ik word door de opdrachtgever pragmatisch spijkerhard afgerekend op elke eurocent. Het ambacht eist nu eenmaal dat alle vierkante meters kloppen.’ ‘Opdrachtgever rekent mij keihard af op eurocent’

Projectgegevens

Opdrachtgever: Rijksgebouwendienst i.o.v. de Keuringsdienst van Waren Architect: Venhoeven CS, Amsterdam Constructeur: Adviesbureau voor Bouwtechniek BV (ABT), Velp Aannemer: Maas-Dijken Bouw, Alphen aan den Rijn Staalleverancier: Bemaco, Gendt Bruto-inhoud: 31.000 m3 Brutovloeroppervlak: 7000 m2 Kosten: ± 12 miljoen euro

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels