nieuws

Te sterke verkokering zorgt voor mobiliteitsinfarct

bouwbreed

De mobiliteit staat in de file. Het mobiliteitsbeleid ontbreekt en de mobiliteitsmarkt is sterk verkokerd. Hierdoor wordt er naar de mening van Maarten Janknegt bepaald niet gewerkt aan duurzame oplossingen. Zo verzanden alternatieve oplossingen in doelloze discussies zonder besluiten. Daarbij wordt ook de creativiteit niet gestimuleerd. Om de complexiteit van het mobiliteitsprobleem inzichtelijk en bespreekbaar te maken is, in samenwerking met het Algemeen Verbond Bouwbedrijf (AVBB) een model ontworpen die de discussie over mobiliteit meer inhoud en richting geeft.

Door het demissionaire kabinet wordt in het Strategisch Akkoord ingezet op benutting en bouw van wegen en onderhoud en benutting van het bestaande spoorsysteem. Goede acties die op de korte termijn en veelal lokaal een verbetering van de mobiliteit inhouden maar geen duurzame oplossingen zijn voor de langere termijn. Dan rijst de vraag, wat willen we eigenlijk bereiken in termen van mobiliteit en bereikbaarheid?

Doelstellingen

Hiermee zijn we bij het hart van het mobiliteits­ en bereikbaarheidsprobleem gekomen. De overheid heeft geen doelstellingen geformuleerd. Zonder deze doelstellingen verzandt uiteindelijk elke mogelijke oplossing in een, letterlijk, doelloze discussie over prijs, verantwoordelijkheden, procedures en dergelijke. Met als gevolg dat er geen besluiten worden genomen. Door middel van helder geformuleerde doelstellingen (beleid) krijgen discussies richting, kunnen acties worden uitgezet en kunnen alternatieven worden gewogen op de bijdrage die geleverd wordt aan het gestelde doel. Om vooruit te komen móet dus beleid worden geformuleerd. Door minimaal de volgende uitgangspunten in acht te nemen wordt bereikt dat het mobiliteitsbeleid sturend wordt.: De doelstellingen dienen meetbaar te zijn.; Het beleid dient zowel doelstellingen te bevatten voor de korte termijn als de lange termijn; Het beleid zal helderheid moeten brengen in de afweging van (project) kosten versus (maatschappelijke) waarde; De politiek dient het beleid te steunen en de politiek dient verantwoording af te leggen over het geformuleerde beleid. Nadrukkelijk kwam het ontbreken van deze verantwoordelijkheid naar boven bij het aantreden van de laatste twee ministers van V&W die beiden bij het aanvaarden van het ambt direct duidelijk maakten dat zij niet verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor het niet kunnen oplossen van de files. Waar zijn ze dan wel voor verantwoordelijk? Dat we met het definiëren van het beleid dé oplossing nog niet hebben gevonden, kan duidelijk gemaakt worden met het in dit artikel opgenomen diagram. Analyse van het model brengt een aantal belangrijke aspecten naar boven. Door beleid te formuleren kunnen de verschillende oplossingsrichtingen worden getoetst op de bijdrage die ze leveren aan de doelstellingen.

Alternatieven

Door de aanwezige probleemvelden is het niet mogelijk met één oplossingsrichting de doelstellingen te verwezenlijken. Zo is het uitvoeren van het Strategisch Akkoord [benutten, bouwen en onderhouden met behulp van traditionele contracten] een goede oplossing, maar zal door de beperkte publieke middelen maar voor een klein deel en slechts op de korte termijn bijdragen aan de gewenste situatie. Deze realisatie dwingt partijen breed en creatief op zoek te gaan naar alternatieve oplossingen. Innovatieve contractvormen zijn aanvullend op de traditionele contractvorm. Er is niet sprake van of/of maar van en/en. De acceptatie dat mobiliteit door zijn schaarste een economisch goed is geworden, maakt geheel nieuwe vormen van beprijzing mogelijk. Beprijzing creëert geldstromen waaraan verantwoordelijkheden kunnen worden gekoppeld en die gericht ingezet kunnen worden ten behoeve van mobiliteit. Het afblazen van ­ het onderzoek naar ­ de KM­heffing is derhalve een slechte keuze. Het temporiseert het besef dat mobiliteit een economisch goed is geworden en het sluit één van de belangrijkste toekomstige oplossingsrichtingen af. Het is stuitend te constateren hoe verkokerd de gehele (politieke, ambtelijke en private) mobiliteitswereld is. Verkokering waarbij eigenbelang de boventoon voert en de communicatie voornamelijk intern gericht is en gebaseerd is op wantrouwen, blokkeert mijns inziens het zoeken naar integrale, creatieve oplossingen als ketenmobiliteit, doorstroomroutes en gebiedsgerichte aanpak. Voorbeelden die door deze verkokerde benadering dreigen te sneuvelen zijn de A4­doorstroomroute en Rondje Randstad waarbij het OV met behulp van de Transrapid gekoppeld wordt aan het autovervoer. Voeg hieraan toe een beslissingsstructuur waarbij de vele partijen (Rijk, Provincie, Kader­wetgebieden, Beheersgebieden, Gemeentes, Belangengroeperingen, Burgers en Private Partijen)besluiten moeten nemen op basis van consensus en de vele procedures waarbij de juridische juistheid de boventoon voert dan wordt duidelijk dat een voortvarende en innova­tieve aanpak van het mobiliteitsprobleem in Nederland praktisch onmogelijk wordt. De probleemvelden rondom milieu en veiligheid verwoorden de maatschappelijke randvoorwaarden waaraan projecten dienen te voldoen.

Speelveld

Ontrafeling van de complexiteit brengt je terug tot de basis: Politiek maak gebruik van uw primaat om een vooruitstrevend beleid te bepalen. Ambtenaren en private partijen breek uw kokers af en stap in het speelveld om gezamenlijk te zoeken naar duurzame oplossingen. Verzuimen we dit speelveld in te stappen dan zullen de vervoersaders langzaam dichtslibben totdat we een mobiliteitsinfarct hebben dat de Nederlandse economie op de intensive care doet belanden.

Maarten Janknegt Directeur HBG Civiel Ontwikkeling

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels