nieuws

De nieuwste Kristinsson: bonte potpourri aan dubo­ideeën

bouwbreed Premium

rotterdam ­ Een boek van architect prof.ir. Jón Kristinsson is net als een gesprek met hem: de lezer krijgt een wervelwind aan dubo­ideeën over zich heen. Het één is verder uitgewerkt dan het ander, maar de hoeveelheid is altijd overdonderend. De nieuwste publicatie, ‘Integraal Ontwerpen’, biedt een mooie blik op zijn veelzijdige oeuvre.

Vanwege zijn holistische benadering schroomt de van oorsprong IJslandse architect niet alles erbij te halen wat op zijn weg komt en bijdraagt aan een duurzame woonomgeving. De inspiratiebron waar hij nog altijd uit put is het rapport van de club van Rome uit 1972, dat vijtien jaar later een opvolger kreeg in het rapport van de commissie Brundtland. Ook zijn korte flirt met de scheepvaart aan het begin van zijn carrière, heeft definitief sporen nagelaten in Kristinssons gedachtegoed, blijkt in zijn nieuwste publicatie die tijdens de dubodag het licht zag.

Zon en wind

In zijn ontwerpen besteedt hij meer dan gemiddeld aandacht aan oriëntatie op de zon en wind, en corrigeert daarbij zelfs voor de tijdzones en zomer­ en wintertijd. Het ontwerp dat Kristinsson zelf blijkbaar als zijn belangrijkste beschouwt, aangezien het veruit de meeste aandacht krijgt in zijn nieuwe boek, werd helaas nooit gerealiseerd. Het integraal ontwerpen, waar hij zo’n vurig pleitbezorger van is, heeft nergens beter zijn beslag gekregen dan tijdens het ontwerp van een stadhuis voor Lelystad, dat hij al vroeg in zijn loopbaan in 1976 ontwikkelde. Kristinsson won de meervoudige ontwerpopdracht, maar de gemeenteraad koos uiteindelijk voor een conventioneel gebouw, zonder al die futuristisch aandoende voorzieningen die het milieu spaarden. De publiciteit die het ontwerp genereerde, verzekerde Kristinssons bureau echter van een definitieve plek in de voorhoede van het duurzaam bouwen en stond aan de basis van vele andere opdrachten, waarin ideeën voor Lelystad wel werden gerealiseerd.

Zijn tijd vooruit

Het hele oeuvre overziend waren Kristinsson en partners er inderdaad vroeg bij. Al die duurzame voorzieningen waar projectontwikkelaars tegenwoordig zo graag mee schermen, ontwikkelden zij al twintig tot dertig jaar terug: extra dikke isolatie, warmteterugwinning, gebalanceerde ventilatie, warmte­ en koudeopslag, pv­panelen, enzovoorts. Het publicitaire succes van Lelystad werd slechts overtroffen, door de ontwikkeling van de cv­loze woning in 1981. Dat sprak een breed publiek aan en was goed voor weer een serie opdrachten en ontwikkelingssubsidies. Niet al Kristinssons innovaties hebben overigens de plek gekregen die hij ze had toebedacht. Zoals de geisoleerde raamluiken, waar hij in zijn boek veel over rept en waar hij speciale mechanismen voor ontwikkelde om ze van binnenuit te openen. Dat de warmtewinst enorm is, bewijst hij in de overvloedige tabellen en grafieken die in het boek zijn opgenomen. Maar of de bewoners de luiken wel op tijd dicht doen, blijft een onbeantwoorde vraag. Ook een geïsoleerde afdekplaat om afkoelen van het badwater te voorkomen tijdens het vullen, doet wat gedateerd aan. Het ontbreekt er maar aan dat bewoners het advies meekrijgen om na elkaar hetzelfde badwater te gebruiken aangezien het nog warm genoeg is en de huidige generatie zeep en shampo’s het vuil van zeker nog drie gezinsleden aankan. Maar het zou flauw zijn hem daarop af te rekenen. Daarvoor heeft de innovatieve IJslander eenvoudigweg te veel betekent voor het duurzaam bouwen en de ontwikkeling van het vak bouwfysica.

Zelfkoelende daken

Het boek eindigt met visionaire ideeen als zelfkoelende daken, ademende ramen en een groene algenvijver onder de vensterbank, waarin toiletwater gezuiverd wordt tot drinkwater. Sommige lezers zullen daar wellicht de wenkbrauwen bij fronsen. Maar die doen er dan goed aan zich te realiseren dat in 1976 ook veel mensen sceptisch waren over het idee ’s zomers warmte op te slaan in de zompige klei onder het stadhuis van Lelystad. Tegenwoordig verrijst er geen Vinex­wijk meer waar niet zo’n voorziening is opgenomen.

Jon Kristinsson, Integraal ontwerpen ­ vitale architectuur, uitgever Aeneas, ISBN: 90­75365­58­6

Reageer op dit artikel