nieuws

Leren door meer evalueren

bouwbreed Premium

Leren door meer evalueren

Infrastructurele en stedelijke projecten zijn complex en uniek. In elk van deze projecten worden nieuwe ervaringen opgedaan en wordt nieuwe kennis ontwikkeld. Helaas blijft die kennis en ervaring vaak alleen beschikbaar bij een selecte groep direct betrokkenen. Die groep valt aan het einde van een project uit elkaar. Organisaties hebben vaak niet de tijd en de capaciteit om uitvoerig stil te staan bij de positieve en negatieve leerpunten uit afgeronde projecten.

Nieuwe projecten krijgen alle aandacht, waardoor opgedane kennis en ervaring niet worden geborgd en verspreid. Het wiel moet telkens opnieuw worden uitgevonden: een verspilling van tijd, geld en energie en een blokkade voor structurele verbetering.

Status

Tegenwoordig krijgen veel projecten de status van ‘pilot’, of wordt gesproken van een proefproject. Maar wat is er ‘pilot’ of ‘proef’ aan een project als er niet wordt geëvalueerd? En toch is dat de praktijk. Het grootste deel van de projecten waarmee proefgedraaid wordt, wordt niet structureel geëvalueerd. We staan op infrastructureel en stedelijk gebied aan de vooravond van een reeks nieuwe, grote projecten. Juist nu is er de kans om de waardevolle kennis uit de (bijna) afgeronde projecten te borgen en opnieuw toe te passen in nieuwe projecten. Het gaat tenslotte om grote investeringen. Het is daarom onbegrijpelijk dat bij projecten op deze schaal vaak geen budget gereserveerd is voor evaluaties. In het ideale geval zou na ieder complex project of na afronding van een cruciale projectfase een evaluatie worden uitgevoerd. Het is met name zinvol om projecten, die innovatief zijn aanbesteed of waarbij innovatieve methoden zijn gebruikt, te evalueren. Hierdoor wordt het mogelijk om de effecten van innovatieve ideeën af te wegen alvorens deze op grotere schaal toe te passen. Er kan worden geconstateerd dat evaluaties, wanneer ze wel worden uitgevoerd, vaak sterk gericht zijn op het constateren van wat er fout ging.

Oppervlakkig

Veel rapporten staan, of ze nu intern zijn uitgevoerd of door een gespecialiseerde consultant, bol van de ‘verbeterpunten’ en zijn zo zuur van toon dat ze diep in de kast verdwijnen. Dan heeft niemand er meer iets aan. Fouten mogen best benoemd worden, maar veel belangrijker is te weten wat er is gedaan om ze op te lossen. En hoe zo’n nieuwe denkrichting in volgende situaties kan worden toegepast of zelfs tot een nieuwe aanpak kan leiden. Een reden waarom evaluaties niet altijd meerwaarde hebben is dat ze vaak plichtmatig worden uitgevoerd. Projectteams doen, verblind door hun eigen betrokkenheid, ter afronding nog even een verplichte invuloefening. Het is niet verbazend dat de resultaten hiervan zeer oppervlakkig zijn. Het vraagt om een goed geleid proces en een frisse blik om daadwerkelijk de leerpunten uit een langdurig samenwerkingsproces te destilleren. Waarom wordt er zo weinig geëvalueerd? Is er geen tijd, wordt het belang niet onderkend of zijn betrokkenen bang voor de uitkomsten? De ervaring is dat wanneer alle partijen meewerken aan een evaluatie concrete leerpunten kunnen worden geformuleerd. Dus niet ‘wat ging er fout en wie is schuldig’, maar ‘welke slimmigheden gaan we in volgende projecten zeker weer toepassen, en wat willen we anders doen’.

Voorinvestering

Geen verhullend taalgebruik, maar helderheid. Infrastructurele en stedelijke projecten kunnen op langere termijn alleen meer succesvol worden aangepakt als alle partijen bereid zijn om gezamenlijk te leren en daar in te investeren. Dus geen verplicht nummer aan het einde, maar een voorinvestering in de samenwerking in de toekomst.

Ir. Norbert van Doorn MBA Directeur van ProCap Projectmanagement te Utrecht

Reageer op dit artikel