nieuws

‘Voor een goede lobby kun je me wakker maken’

bouwbreed Premium

nijmegen – Eerst directeur van het NIROV en sinds deze maand voorzitter van het bestuurscollege Knooppunt Arnhem-Nijmegen, kortweg KAN genoemd. Hoe is het mogelijk dat zo’n helderdenkende man als drs. J.J. Modder – onder andere bekend van zijn columns in Cobouw – in zulke platonische werklichamen verzeild raakt als het NIROV, kennisinstituut op het gebied van ruimtelijke ordening en het KAN, als een soort bestuurlijk tussengerecht in het herstructureringsdiner van de provincie Gelderland en 21 gemeenten.

“Ho, ho”, reageert Modder. “Het Knooppunt Arnhem-Nijmegen is niet te vergelijken met de bestuursregio’s rond Utrecht, Midden-Holland of Amsterdam. Met als grootste verschil dat het KAN in het gebied zelf is ontstaan en we niet op elkaars lip zitten. Het KAN heeft een enorm bestuurlijk en maatschappelijk draagvlak. We hebben bij de evaluatie een buitengewoon goed rapportcijfer gekregen. Dat is de belangrijkste motivatie dat ik ‘ja’ heb gezegd tegen deze functie. We zijn een openbaar bestuur met weliswaar een beperkt takenpakket toegespitst op de ruimte, economie en mobiliteit, maar met een eigen verkeers- en vervoersplan, een eigen structuurplan. We zijn autonoom dus. Het is zelfs afdwingbaar, een niet vrijblijvende samenwerking zoals dat heet. Daar hebben de overheden ook voor getekend. Maar ik heb het liever over een bindende samenwerking, dat klinkt positiever.” Dat wordt dus lobbyen in Den Haag. “Je kan me ’s nachts wakker maken voor een lobby. Na negen Haagse jaren ken ik de ingangen en is mijn kaartenbak aardig vol. Buitenklussen, noem ik dat. Binnenkort komen verkeersminister De Boer en VROM-minister Kamp hier op ons verzoek. Goed, ze zijn nu demissionair, maar ze komen toch maar. Zelf ga ik naar voorzitters in andere kadergebieden. Ik heb grote bewondering voor de manier waarop Noord-Nederland heeft gelobbyd, het Noorden heeft een behoorlijke smak geld weten binnen te halen, daar kunnen Gelderland en het KAN nog veel van leren.” Het wordt nu dan ook schrapen, in het Strategisch Akkoord is nauwelijks geld meer voor nieuwe projecten en infrastructuur. Voor Modder zou dat geen reden zijn op te houden met lobbyen. “Voor het KAN zijn de A73 en doortrekking van de A15 qua infra van cruciaal belang. Gedeputeerde De Bondt van Gelderland heeft al aangekondigd de doortrekking van de A15 desnoods zelf te regelen, bijvoorbeeld door er een tolweg van te maken. We zijn gewend te strijden tegen de muur die rond de Randstad is opgetrokken. Oud-verkeersminister Netelenbos haakte ook al af zodra de topografie zich buiten de Randstad verschoof. Arnhem/Nijmegen behoorde naar haar idee tot de periferie, eigenlijk al het buitenland.”

Autistisch

Voor we het goed en wel beseffen is Modder – naar het lijkt – bij zijn stokpaardje aangeland: Europa en de autistische Nederlandse houding tegen deze ‘sneltrein’ waar Nederland maar niet op kan springen. Zijn visie op het naar binnengekeerde rijksoverheidsbeleid loopt als een rode draad door het gesprek en heeft alles te maken met het KAN, dat hij als centraal Nederlands handelspunt ten opzichte van Europa van zeer grote betekenis acht. “Deze overheid heeft niet de pretentie te investeren in ruimtelijke ordening en infrastructuur. Wij doen zelfs niet eens mee met de hogesnelheidslijn in Europa. We krijgen boetes omdat we ver achterlopen met de HSL-Zuid en de HSL-Oost doet al helemaal niet meer mee. Kijk naar Duitsland en België, die hun hele infrastructuur omgooien, stations herontwikkelen, inclusief de stedelijke gebieden er omheen. Frankrijk is er kampioen in. Het stations- en havengebied Rotterdam daarentegen is als een pudding in elkaar gezakt. We hebben niet in de gaten dat we in Europa leven! Ik ben geen persoon voor cultuurpessimisme, maar dit is je reinste provincialisme. Nog koffie?”

Achterland

Tijdens dit intermezzo praat hij door, ook op de gang. “Het KAN moet naar het Rurhgebied kijken, Noordrijn-Westfalen, net zo groot als Nederland met nog meer inwoners. Daar doet dit land de meeste zaken mee, het is onze belangrijkste handelspartner. Dan is het merkwaardig dat de rijksoverheid het KAN-gebied ziet als de achterkant van Nederland. Letterlijk, want Netelenbos noemde Arnhem/Nijmegen het achterland, terwijl we dichterbij het Ruhrgebied zitten dan de Randstad. En toch, geen HSL-Oost via het KAN. Dat toont op schokkende wijze welk een historische vergissing wij begaan. Er wordt gebakkeleid over een magneetbaan in het Noorden. Let wel, ik gun Groningen zijn magneetbaan, maar het laat schrijnend zien dat de rijksoverheid er niets van heeft begrepen. Aansluiting op Europa, daar gaat het om.” Ruimtelijke ordening is voor Modder investeren in ruimte, en in toenemende mate samen met de marktpartijen. “De ene partij weet alles van ontwikkelen, de andere kent de regels. Maar op het moment dat je het hier over private samenwerking hebt, maak je je al verdacht. ‘Stop, hier praat iemand die onze overheidsdoelstellingen te grabbel gooit’. In Nederland is er nauwelijks sprake van samenwerking tussen publieke en private partijen. Daarom lopen veel pps-projecten op een fiasco uit. Beide partijen vertrouwen elkaar nauwelijks en veel loopt dus vast in eindeloze contracten en afspraken. Publieke partijen vinden ondernemers uitvreters, omgekeerd beoordelen private partijen de overheid als onbetrouwbaar en zien ze visioenen van stapels regels en eindeloze procedures. Amerika laat zien dat het wel kan.”

Milieuambtenaar

Tijdens een NIROV/VROM-raad studiebezoek zag Modder een ontwikkelaar in Baltimore die een oude fabriek in de stad verbouwde tot kantoor helemaal weglopen met de milieuambtenaar van de stad. “In Nederland moeten ontwikkelaars meteen naar hun pakje Rennies grijpen als ze een milieuambtenaar aan zien komen. Het gaat om cultuur, maar helaas kun je Amerikaanse cultuur niet zomaar importeren.” De socioloog/planoloog Modder studeerde af op het onderwerp Engelse planning, waarin hij een vergelijking maakte tussen het Engelse ruimtelijk ordeningssysteem en de bestuurlijke organisatie. “Troosteloos, elk nieuw kabinet brak af wat het vorige had opgebouwd. En wat zie je bij ons? Acht jaar wordt een bepaald beleid gevoerd en het negende jaar moet het ineens om. Fnuikend voor de lange termijn visies en voor de marktpartijen die stabiliteit nodig hebben, want zelf zijn ze niet gespecialiseerd in lange termijn visies. Om weer terug te komen bij KAN, de markt verzoekt nadrukkelijk om meer invloed van onze organisatie, steeds meer, steeds indringender. In Amerika werd de ruimtelijke ordening vooral bepaald door marktpartijen. Nu zie je dat de overheid delen naar zich toetrekt. Bij ons is juist het omgekeerde aan de hand. Ergens midden in de Atlantische Oceaan ligt de oplossing.” KAN zal dus nog een stukje moeten zwemmen. Het KAN is in 1994 opgericht om de grootste stedelijke regio na de Randstad met de overheden vorm te geven. Het gaat om een gebied rond Nijmegen en Arnhem waarbij 21 gemeenten en de provincie Gelderland betrokken zijn, samen goed voor ruim 700.000 inwoners. In 2015 moet deze Gelderse Regiostad een feit zijn. Het gigantische herstructureringsplan omvat de bouw van 57.000 nieuwe woningen, de inrichting van 1 miljoen vierkante meter aan nieuwe kantoorruimte, 1000 hectare bedrijventerrein, 2000 hectare nieuw aan te leggen natuur- en recreatiegebied, Ecologische Hoofdstructuur in de uiterwaarden en de RegioRail. De begroting voor 2003 laat een bedrag van 65 miljoen euro zien. ‘Publieke partijen vinden ondernemers uitvreters’

Reageer op dit artikel