nieuws

Pensioenfondsen slachtoffer nieuwe economie

bouwbreed

Pensioenfondsen slachtoffer nieuwe economie

De storm over de pensioenen lijkt nog niet te gaan liggen. In een aantal gevallen zijn er problemen met de dekkingsgraad. Oorzaak is het verlagen van de premies op basis van de riante rendementen die tot voor enkele jaren werden gerealiseerd.

Dubbele cijfers, anders telde je niet mee en voldeed je niet aan de benchmark in de branche. Dus hoe meer aandelen, hoe beter. Niet alleen werden lagere premies in rekening gebracht, pensioenfondsen storten zelfs geld terug in de kas van de onderneming. Velen waren in de ban van de schijnbaar eindeloos stijgende beurskoersen en hadden het gevoel dat dit zo zou blijven. Nu blijkt dat dit niet zo is en dat nog steeds na de top een dal komt. Hoe het mogelijk is te rekenen op aanhoudende rendementen die zich tijdelijk voordoen, is mij een raadsel. Uitgerekend in een sector die een rekenrente van vier procent als uitgangspunt heeft als opbrengst van het belegde vermogen.

Het was de nieuwe economie, waarin de conjunctuur was uitgebannen, prijsstijgingen voorgoed verleden tijd zouden zijn, kortom het paradijs nabij was. Amper twee jaar later is het de vraag of de pensioenuitkeringen nog wel geÏndexeerd kunnen worden en of het eindloonstelsel maar niet snel moet worden afgeschaft. Hogere pensioenpremies worden gezien als een bedreiging voor de economie. Ze tasten de koopkracht aan en leiden daardoor tot looneisen en die laatste vernietigen natuurlijk weer werkgelegenheid.

Toch merkwaardig hoe eerst iedereen zich koesterde in de zeepbel van de nieuwe economie en nu weer vrolijk het nieuwe deuntje meezingt. Er zijn goede uitzonderingen. Het Bedrijfspensioenfonds voor de Bouwnijverheid doet niet mee aan de paniek. Door een wat anders samengestelde beleggingsportefeuille valt de schade van de neergang op de beurs mee en blijft een ruime reserve beschikbaar voor slechtere tijden. Vertegenwoordigers van werkgevers en werknemers reageren dan ook laconiek op de opwinding rond de pensioenen. FNV Bouw-voorzitter Roel de Vries geeft aan zonodig een premieverhoging te accepteren. Niet onbegrijpelijk, want het is bekend dat werknemers sterk hechten aan een behoorlijk pensioen. De vraag dringt zich op. Hoe is het mogelijk dat de relatieve rust aan het pensioenfront zo snel en heftig verstoord kon worden? Dat kan te maken hebben met de regels van het toezicht en voor de waardering van de reserves die op grond hiervan moet plaats vinden. De koers op de effectenbeurs klom in een paar jaar van een niveau van nog geen 300 naar 700 punten. Vervolgens kon deze weer terugvallen naar het uitgangsniveau en misschien nog wel lager. Het gevolg was een snel stijgende reserve en omgekeerd. Hoe slim is het nu om portefeuilles met een looptijd van veertig jaar in hetzelfde tempo als een jojo te waarderen. Lagere premies wennen sneller dan hoge. Van de andere kant aantrekkelijke reserves scheppen ook een klimaat waarin pensioenbestuurders gemakkelijk een extra voorziening treffen. Een tijdelijk hoge reserve kan worden gebruikt voor een structurele verbetering. In de neergang moet de financiering van de verbetering in plaats van uit het hoge rendement dan uit een hogere premie worden betaald. Dikwijls denken we dat een actuele situatie in de toekomst zal voortduren. Met een mooi woord spreken we over perspectivische verkleining. Het gedoe, om dat woord maar eens te gebruiken, rond de pensioenen lijkt mij hiervan een typisch geval. Er is toch geen enkele reden aan te voeren, waarom het vanaf heden nooit meer goed komt met de beurs. En met de economie. Mensen sluiten ook nog steeds hypotheekleningen voor dertig jaar.

Rekenmodellen zijn hulpmiddelen voor de pensioenwereld, zij nemen echter het denken niet over. Dat heb ik in ieder geval altijd gedacht. Laten we voor een goede gemoedsrust voortaan nog grotere buffers als reserve aanhouden voor pensioenfondsen. Het slechtste lijkt mij om in de huidige situatie door een beperking van collectieve rechten het risico van de reserves door te schuiven naar de individuele deelnemers. Dan ben je pas echt duur uit.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels