nieuws

Onafhankelijk projectmanagement als integriteitswaarborg?

bouwbreed

De grote afwezigen aan de tafel tijdens de parlementaire enqu’te bouwnijverheid waren, behalve de ingenieursbureaus, de externe projectmanagers. Want in veel bouwprojecten fungeren ingehuurde projectmanagers als intermediair tussen (overheids)opdrachtgevers en marktpartijen. Een interessante rol dus als het gaat om onafhankelijkheid en integriteit. Temeer daar, naast capaciteitstekorten en specifieke deskundigheid, die onafhankelijkheid vaak een reden is om een externe projectmanager in te huren, zegt Norbert van Doorn.

De externe projectmanager vervult de rol van gedelegeerd opdrachtgever en treedt derhalve op als vertegenwoordiger van de aanbestedende dienst. Als een spin in ÈÈn web bepaalt hij daarmee in belangrijke mate welke werkzaamheden aan welke partijen worden opgedragen. Geeft het inschakelen van een externe projectmanager dan de garantie dat de opdrachtverstrekking in projecten volstrekt onafhankelijk en integer verloopt? Of dat de opdrachtgever door de inzet van een externe projectmanager hier zelf geen verantwoordelijkheid meer voor draagt? Externe projectmanagers zijn er in vele soorten. Er zijn bijvoorbeeld ÈÈnmansondernemingen, bemiddelingsbureaus en detacheringorganisaties, projectmanagementafdelingen van ingenieursbureaus en organisatieadviesbureaus en onafhankelijke projectmanagementbureaus. Ook zijn er verschillende manieren van opdrachtverstrekking, waarbij het belangrijkste onderscheid wordt bepaald door het inhuren van ÈÈn of meer personen of het uitbesteden van het projectmanagement. Wat kan een opdrachtgever verwachten ten aanzien van onafhankelijkheid en integriteit?

Onafhankelijkheid

Ten aanzien van onafhankelijkheid geldt dat het in alle gevallen voor de uitvoering van projectmanagementopdrachten van belang is dat de ingehuurde projectmanager handelt in het belang van zijn opdrachtgever, en andere belangen daaraan ondergeschikt maakt. Om een beeld te krijgen van de onafhankelijkheid van projectmanagers is het belangrijk te weten waarom een opdrachtnemer projectmanagementdiensten aanbiedt. Voor de zelfstandigen en de ‘dedicated’ projectmanagementbureaus geldt dat projectmanagement wordt gezien als een vorm van volwaardige professionele dienstverlening, waarmee winst en continuÏteit kunnen worden bereikt. Voor projectmanagementbureaus of -afdelingen die behoren tot grotere organisaties kan dit anders liggen. Zo zijn projectmanagers die behoren tot grote ingenieursbureaus vaak een graag geziene voorpost voor het verwerven van het latere, en vaak omvangrijker, engineeringwerk. In sommige gevallen heeft dit voordelen voor de opdrachtgever: er wordt een integraal dienstverleningspakket voor een project aangeboden. Maar vaker geldt dat de opdrachtgever belang heeft bij een volstrekt onbevooroordeeld projectmanagement. In zulke gevallen wordt soms zelfs de keuze aan de ingenieursbureaus voorgelegd: de opdracht voor het projectmanagement sluit de mogelijkheid voor het aanbieden van engineeringswerkzaamheden uit. Redenerend vanuit de omvang van de opdrachten kiezen de ingenieurs dan meestal terecht voor hun core-business. In het verlengde van de ingenieursbureaus opereren projectmanagementbureaus die, al dan niet expliciet, gelieerd zijn aan bouwondernemingen en projectontwikkelaars. De verstrengeling van belangen is hierbij al snel veel groter, bijvoorbeeld als het gaat om grondeigendom en bouwclaims.

Integer

Voor opdrachtgevers is het vaak moeilijk de verbanden te ontdekken in een markt waarin fusies en overnames aan de orde van de dag zijn. Zo zijn er projectmanagementbureaus die behoren bij ingenieursbureaus die op hun beurt weer deel uitmaken van (ontwikkelende) aannemersconcerns. Zonder de integriteit van de individuen in zulke organisaties ter discussie te stellen is het duidelijk dat bij zulke bureaus andere belangen meewegen. En voor veel projecten is dat, al is het alleen maar vanwege het beeld van verstrengelingen dat hierdoor kan ontstaan, ongewenst. Het tweede thema, integriteit, is meestal een individueel vraagstuk. Voor de opdrachtgever is hierbij eigenlijk niet zoveel verschil tussen een eigen medewerker en een ingehuurde projectmanager, behalve dat hij de laatste vaak niet of nauwelijks kent. Waar het om gaat is of de projectmanager mogelijke malversaties kan onderkennen en voorkomen en of hij weerstand kan bieden aan pogingen tot ongeoorloofde beÏnvloeding door gegadigde marktpartijen. Ook dient hij weerstand te bieden door mogelijke beÏnvloeding van zijn directe opdrachtgever; sterker nog, hij dient deze in dit opzicht in belangrijke mate te beschermen. De integere projectmanager legt zijn beÏnvloedbaarheidgrens op nul: 99 procent integer bestaat niet. Hij weet welk risico hij loopt door het accepteren van schijnbaar onschuldige gunsten. Hij gaat bewust om met het vrijgeven van alle informatie over zijn projecten, ook in de privÈ-sfeer. Voor de opdrachtgever is het meestal moeilijk op het eerste gezicht te beoordelen met wat voor projectmanager hij te maken heeft, en daarom wordt vaak afgegaan op het curriculum vitae, de reputatie van het betreffende bureau en eventueel referenties van andere opdrachtgevers. In een enkel geval kiezen opdrachtgevers voor een uitgebreide screening door gespecialiseerde onderzoeksbureaus. In het algemeen geldt ten aanzien van integriteit dat projectmanagers die werken bij professionele organisaties meer onder invloed staan van collegiale toetsing en interne sociale controle dan de ‘eenpitters’ en de gedetacheerden.

Verantwoordelijkheid

Onafhankelijkheid en integriteit van projectmanagers zijn niet te vangen in regelingen, kwaliteitssystemen, erecodes van brancheverenigingen, het afleggen van een eed of individuele certificering van projectmanagers. Voor onafhankelijkheid van het projectmanagement geldt dat het voor opdrachtgevers eenvoudig is na te trekken of de betreffende aanbieder gelieerd is aan organisaties met mogelijke belangen bij het project. Voor de persoonlijke integriteit blijft het een kwestie van het inschatten van de professionals die worden ingehuurd. In elk geval blijft het zo dat het inschakelen van een externe projectmanager de opdrachtgever niet ontslaat van de verantwoordelijkheid voor de integriteit van opdrachtverstrekkingen binnen zijn project. Dit geldt in sterkere mate bij inhuur van een projectmanager dan bij uitbesteding van het projectmanagement. Echter, in beide gevallen zal de opdrachtgever zich gedurende de loop van het project moeten blijven verdiepen in de achtergronden van de opdrachtverstrekking binnen zijn projecten. Dat hoort nu eenmaal bij professioneel opdrachtgeverschap. Het beeld van verstrengelingen is ongewenst

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels