nieuws

Arbeidsproductiviteit

bouwbreed

Arbeidsproductiviteit

De loonmatiging zit weer in de maand. Wat voor kinderen de levertraan was, is voor vakbonden de loonmatiging. De nieuwe minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, De Geus, weet waar hij het over heeft. Als CNV-bestuurder heeft hij het jaarlijks ritueel over de noodzakelijke matiging van de arbeidskosten ñ want daar gaat het natuurlijk om ñ van dichtbij meegemaakt. De keuze voor een ingehouden opstelling bij het stellen van looneisen past in een lange traditie waarin werkgevers en werknemers zich medeverantwoordelijk voelen voor verwezenlijking van sociaal-economische doelstellingen. Werkgelegenheid en een rechtvaardige verdeling van inkomens zijn daarin sleutelbegrippen. Werkloosheid en dus ook dreigende werkloosheid doet een sterk beroep op deze verantwoordelijkheid. Lage loonkosten doet goed verkopen in het binnen-, zowel als het buitenland. Het moet natuurlijk niet te gek worden want lonen zijn niet alleen kosten, maar ook inkomen. En zonder inkomen kan je niks kopen en dat is niet goed voor de economie. De discussie over loonmatiging leidt steevast ook tot betogen over de nadelen hiervan. Kort gezegd gaat het dan ook het weghouden van de prikkel om slimmer en met minder mankracht te gaan produceren. Deze beperking van de arbeidsproductiviteit of in elk geval een geringere groei van de productie per man zal op termijn juist negatief op de werkgelegenheid uitwerken. In ieder geval beperkt het achterblijven op technisch gebied de ontwikkeling van de economische groei. En dat leidt op zich weer tot beperking van de werkgelegenheid. Beide redeneringen zijn waar. Het verschil zit in de horizon en in de maatvoering bij de jaarlijkse loonsverhoging. Want dat de inkomens jaarlijks omhoog moeten vinden we niet meer dan normaal. Stilstand is achteruitgang. Meer dan in andere landen wordt in Nederland de ontwikkeling van de productiviteit door vakbonden meegenomen in de overwegingen die leiden tot een looneis. Welk productiviteitscijfer is echter niet altijd duidelijk. Meestal de macrocijfers voor de gehele economie. In elk geval een cijfer dat een beetje aansluit bij de opinie van de werknemers. Bedrijfstakken met een geringe productiviteit worden daardoor systematisch met (te) hoge looneisen geconfronteerd. Inwilliging van deze eisen leidt vervolgens tot prijsstijgingen van het product dat gemaakt en verkocht moet worden. Tevens zal vraaguitval optreden. In de bouwnijverheid zijn deze verschijnselen waar te nemen. Gek genoeg komen de in verhouding stevige loonsverhogingen daarbij niet tot uitdrukking in een meer dan gemiddelde stijging van de arbeidsproductiviteit. Het tegendeel is het geval. Bovendien treedt in het arbeidsintensieve deel van de sector vraaguitval op. Bijvoorbeeld in de richting van doe-het-zelf en beunhazerij. Dat verhaal van die versterkte impuls voor de productiviteit treedt dus niet altijd op. Sommigen verwijzen in dit verband naar het ontbreken van buitenlandse concurrentie als een verklaring. Dit gaat echter maar ten dele op. Bij werkelijke verschillen zouden buitenlandse bedrijven stellig de Nederlandse markt betreden. Bovendien concurreert het bouwproduct met andere bestedingsmogelijkheden. Er zijn meer bedrijfstakken als de bouw. Loonmatiging werkt in dit deel van de economie niet alleen op korte, maar ook op langer zicht gunstig uit op de werkgelegenheid. Zelf zie ik werkgelegenheid in dit kader als een zelfstandige en expliciete doelstelling en niet alleen als middel voor economische groei. Een al te onstuimige loonontwikkeling is dan ook niet aan te bevelen. De verbondenheid van de verschillende arbeidsmarkten maakt een verschil in ontwikkeling tussen bedrijfstakken of bedrijven maar beperkt mogelijk. Voorts hebben we in Nederland omvangrijke groepen niet-actieven in hun inkomensontwikkeling gekoppeld aan de algemene loonontwikkeling. Dat is een politieke keuze.

Een beperkte ongelijkheid en het leggen van een bodem in het inkomensgebouw leiden dus tot een zekere beperking van de groei van de arbeidsproductiviteit. De arbeidsproductiviteit in de bouw moet fors omhoog. De vakbonden weten wat ze te doen staat…

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels