nieuws

Grote vlinder in maatpak van doek

bouwbreed

Een vlinder van formaat is neergestreken op de Floriade. Het gevleugelde insect heeft in dit geval heel wat voeten in de aarde en kan dus een aardig (wind)stootje hebben.

Wie op een regenachtige dag onder zijn vleugels denkt te kunnen schuilen, komt bedrogen uit. “Dat is ook niet de bedoeling” verduidelijkt Thijs van der Wal, projectleider van de opdrachtgever, Wageningen Universiteit en Researchcentrum (Wageningen UR). “Het transparante doek van de vleugels is een bewuste keuze. Daardoor moeten bezoekers wel verder en houden ze zicht op alles wat er om hen heen gebeurt.”

De vlinder van Wageningen is opgetrokken in het parkdeel nabij de heuvel Big Spotters’ Hill. De keuze voor dit diertje is vooral symbolisch. Van der Wal: “Een vlinder reageert direct op veranderingen in het leefgebied en zegt zo dus veel over de kwaliteit ervan. Zijn vele verschijningsvormen, van ei, rups, pop tot vlinder, refereren naar ons onderwijs en onderzoek op het gebied van voeding en omgeving.”

Het gaat hier om de grote vuurvlinder, “een authentieke Nederlandse vlinder”. Minder waarheidsgetrouw zijn de afmeting en de kleur. Zijn lijf is doorgaans donkerbruin maar werd om esthetische redenen veel lichter van kleur. Het is circa 48 meter lang en fungeert straks als onderzoeks- en ontvangstruimte. Het lijf is op zijn smalst 1,20 meter breed, oplopend tot acht meter en loopt in hoogte op tot zo’n zeven meter. Het is overkapt met een waterdicht polyester weefsel, aan twee kanten gecoat met pvc.

Windzuiging

De tactiele huid bestaat uit aan elkaar gelaste stukken tentdoek, dat met behulp van hoogwerkers en een kraan over twaalf stalen bogen is gespannen. Beneden zijn ze met 24 spanplaten op een stalen profiel bevestigd. De twaalf ronde zwaargewichten zorgen voor de nodige stabiliteit. “Hier heb je naast winddruk vooral te maken met windzuiging, omdat het gewicht van het doek – zo’n 800 kilogram – relatief gering is”, weet Rienk de Vries van membraanconstructieleverancier Buitink Zeilmakerij.

Zijn aankleding noemt De Vries “maatwerk. Het past tot op de centimeter”. Het polyester weefsel bestaat uit wel honderd snijpatronen. Deze patronen liggen loodrecht op de inslagrichting, om vervorming tegen te gaan. “Doek rekt naar twee kanten. Het wordt daarom onder een hele kleine spanning gelast, zodat het wat oprekt. Vervolgens wordt het gespannen met tuien die met trekankers in de grond zijn bevestigd.” In totaal is in de vlinder 3500 vierkante meter doek verwerkt.

Het lijf is gefundeerd op stelconplaten met daarop twee stalen profielen. Aan het licht ogende bouwwerk, dat 300.000 euro kost, kwam nogal wat grondwerk te pas. “Honderden stelconplaten zijn de grond in gegaan op een bouwoppervlak van 55 bij 55 meter. Per plaat moest soms veertien kuub grond worden verzet. Het leek wel een slagveld” aldus Gert-Jan Aandewiel, uitvoerder van aannemingsmaatschappij Seignette, hoofdaannemer van de vorige Floriade. “Vooral het uitzetten was een tijdrovende klus.”

Lijf en vleugels zijn aparte constructies om het productie- en montageproces te vereenvoudigen. De twee vleugels met een diameter van 20 meter hangen elk aan dertig palen, waaraan één of twee tuikabels zijn bevestigd. De palen zitten met een gaffel aan de spanplaat op het doek vast en steunen op betonnen poeren die daar haaks op staan. De hoeken variëren van 18 tot 40 graden.

Evenwicht

Het ontwerp werd digitaal uitgetekend door Tentech in Delft. “Het is een kwestie van het zoeken naar evenwicht tussen krommingen”, licht directeur Rogier Houtman toe. “Het doek wordt digitaal uitgetekend en gemodelleerd als kabelnet. De vleugels zijn uitvoeringstechnisch ingewikkeld omdat er drie druppelvormige gaten in zijn aangebracht. Het bepalen van de exacte vorm ervan is geen sinecure.”

De vlinder kan wel een stootje hebben. Op het Floriadeterrein heeft hij de natuurkrachten reeds weten te weerstaan; bij windkracht twaalf blijft het dier probleemloos aan de grond. De Vries: “Het doek is sterk, per vijf centimeter breedte is de treksterkte van de vlinder driehonderd kilo.” Het geheel staat afgespannen met 209 staalkabels, in dikte variërend van 12 tot 22 millimeter diameter. Voor het insect werd eenzelfde bouwvergunning aangevraagd als voor een bestaand huis. Zijn levensduur bedraagt vijftien jaar. Omdat alle bouwwerken op de Floriade na afloop in oktober moeten worden afgebroken, zal hij na beëindiging van het evenement zijn laatste adem uitblazen. Wellicht dat de vlinder daarna elders een tweede leven kan beginnen.

De vlinder

Opdrachtgever

Wageningen Universiteit en Researchcentrum

Technisch ontwerp

Tentech BV-Delft

Membraanconstructieleverancier

Buitink Zeilmakerij Duiven BV

Grondwerk

Aannemingsmij J. Seignette-Assendelft

Hoofdaannemer

Gielissen Interiors &Exhibitions Eindhoven

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels