nieuws

Ermelo geeft landgoed een gemengde functie

bouwbreed

“Die staat er nog, die is gesloopt… die is gesloopt…” E. Bilder, wethouder ruimtelijke ordening in Ermelo, bladert door een stapel foto’s van monumentale gebouwen binnen zijn gemeente. Sinds eind negentiende eeuw bieden de panden onderdak aan zorginstellingen voor gehandicapten. Nu de overheid heeft bepaald dat zulke instituten moeten inkrimpen, krijgen de landgoederen een nieuwe bestemming.

Statige pandjes met namen als Vredehof, Berkenhof en de Klinkert liggen aan de lanen van Veldwijk, een smaragdgroen landgoed in Ermelo. Het park is symmetrisch aangelegd. Dat wil zeggen, in principe staat tegenover elk gebouw een pand dat in bouwstijl en ligging identiek is. Ze zijn dus elkaars spiegelbeeld.

Veldwijk was de eerste zorginstelling in Nederland waar geestelijk gehandicapten niet in geharnaste vestingen werden ondergebracht, maar in paviljoens. Gebouwtjes, het lijken twee-onder-eenkapwoningen, waar de patiënten in een soort gezinsverband werden verpleegd.

De landgoederen van Ermelo herbergen vijf van zulke zorginstellingen. Behalve aan geestelijk gehandicapten bieden zij onderdak aan blinden en jongeren met leer- en opvoedingsproblemen. Drie daarvan, Veldwijk, Sonneheerdt en ’s Heeren Loo, krijgen gedeeltelijk een nieuwe bestemming. Dat is nodig omdat de overheid enkele jaren geleden besloot tot drastische veranderingen in de gehandicaptenzorg. In het kort komt het gewijzigde beleid er op neer dat grote zorginstellingen moeten inkrimpen en dat hun bewoners verhuizen naar kleinere onderkomens in ‘gewone’ wijken.

Voor Ermelo betekende de nieuwe aanpak dat diverse monumentale panden hun functie verloren en werden gesloopt. Andere mogelijkheden waren er niet, omdat de gebouwen waren ingericht voor de zorgsector zodat er alleen na een ingrijpende verbouwing mensen of bedrijven in konden worden gehuisvest.

Wethouder Bilder vond het zonde en bedacht een plan waarbij de landgoederen, inclusief de historische bebouwing, een gemengde functie krijgen waarbij gehandicaptenzorg met wonen en werken voor gezonde mensen naast elkaar bestaan. “Wanneer je in een nieuwbouwwijk een paar woningen bouwt voor mensen met beperkingen, zoals geestelijk gehandicapten, loop je het risico dat die mensen zich daar niet thuisvoelen. Ze sneeuwen als het ware onder in de samenleving. Wij draaien het om. Op het terrein van de zorginstelling bouwen we huizen voor mensen zonder handicap. Zo dienen we een dubbel doel. We zorgen voor huisvesting voor bewoners van Ermelo en we maken een gemengde samenleving op het instellingsterrein.”

Een bijkomend voordeel is het behoud van het cultuurlandschap. De plannen van Bilder komen er op neer dat een deel van de bestaande gebouwen hun zorgfunctie houden, terwijl op de landgoederen ook kantoren en woningen komen. Voor zover mogelijk binnen de bestaande bebouwing en waar die al gesloopt is, verrijzen panden in bijpassende stijl.

“Tot een paar jaar geleden ging een gebouw tegen de grond, zodra het leeg kwam. Ik begrijp dat wel, want voor een pand dat altijd onderdak heeft geboden aan een zorginstelling is niet een twee drie een nieuwe bestemming gevonden. En laat je het leeg staan, dan verpaupert het en dat moet je ook niet hebben. Tegelijkertijd is het verschrikkelijk zonde om zulke monumenten te slopen.”

In Veldwijk krijgen de bouwplannen als eerste hun beslag. Met zijn oppervlakte van 120 hectare is dit de grootste van de drie landgoederen. Alles bij elkaar worden er binnen acht à tien jaar driehonderd koop- en huurwoningen gebouwd. Drie monumentale villa’s, waaronder het voormalige woonhuis van de geneesheer/directeur, krijgen een zakelijke bestemming. En er verrijzen nog eens zeven villa’s, eveneens bestemd voor kantoren.

Paviljoenachtig

Bilder neemt zowel de symmetrie als de bouwstijl uit het ruim honderd jaar oude ontwerp over. “Er komen paviljoen-achtige woningen met grote kappen, precies zoals de originele panden. De villa’s komen rond het station.”

Zowel de woningen als de kantoorpanden zijn bestemd voor bewoners en bedrijven uit Ermelo. Onder de nieuwbouw komen parkeerkelders. Parkeerterreintjes bij de bestaande panden worden uit het blikveld gehouden door middel van bosschages. “Al met al is het een miljoenenproject. Ons doel is de kosten te betalen uit de opbrengsten van de verkoop en verhuur van woningen en kantoorpanden.”

In de eerste fase, die komend voorjaar begint, worden tien hectaren van het immense landgoed aangepakt. Daarvan wordt zesduizend vierkante meter bebouwd. “Dat is dus een bebouwingsdichtheid van zes procent. Ik denk dat Veldwijk de enige wijk in Nederland is met zoveel ruimte.”

In deze beginfase gaat het om 55 koop- en huurhuizen in uiteenlopende prijsklassen. “We proberen zoveel mogelijk de bestaande gebouwen waar nodig aan te passen en in elk geval te behouden. Een aantal panden dat later is bijgebouwd en eigenlijk niet voldoet binnen de oorspronkelijke opzet, wordt gesloopt. Voor wat we bijbouwen gaan we uit van het oorspronkelijke ontwerp uit 1886. Die oude structuur vormt een prima uitgangspunt voor de nieuwe ideeën.”

‘Veldwijk waarschijnlijk enige wijkmet zoveel ruimte’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels