nieuws

Doorbraak bouwfraude afhankelijk van tipgevers

bouwbreed

De bouwsector is een gesloten wereld met een eigen cultuur en eigen gebruiken. Contacten zijn buitengewoon belangrijk en bouwers hebben de neiging om elkaar in bescherming te nemen. Informatie over het reilen en zeilen is lastig te verkrijgen en alleen tipgevers klappen uit de school over onverkwikkelijke praktijken.

Tot die eerste indrukken komt Marijke Vos, voorzitter van de Tijdelijke kamercommissie onderzoek bouwfraude. Met veel enthousiasme is ze afgelopen najaar aan de slag gegaan met de opdracht de bouwfraude tot op de bodem uit te zoeken en de weg voor te bereiden voor de vijftiende parlementaire enqu-te.

Vos wil nog geen uitspraak doen over de precieze timing van de commissie. Zij verwacht dat de enqu-te zeker nog dit jaar wordt afgerond en maakt er geen geheim van dat ze ook de enqu-te graag zou leiden.

De schikking van het Openbaar Ministerie (OM) met de bouwers van de Schipholtunnel en de schaduwboekhouding van oud- directeur Bos van Koop Tjuchem waren de directe aanleiding voor het onderzoek. Het aftreden van PvdA-kamerlid Van Gijzel voerde de politieke spanning verder op. Deze zaken hebben het gevoel versterkt dat veel overheidsgeld in de zakken van aannemers verdwijnt en leidde direct tot het zeer zware middel van de parlementaire enqu-te. Sinds de oprichting van de Staten Generaal in 1848 is dit middel veertien keer ingezet.

Imago

“Of de beschuldigingen nu waar zijn of niet. Dit is natuurlijk heel slecht voor het imago van de bouw. Ik heb begrepen dat de aannemers in AVBB-verband nu heel hard aan de slag gaan met het ontwikkelen van een gedragscode”, weet Vos. Sinds 1993 zit ze voor GroenLinks in de Tweede Kamer, maar ze heeft zich de afgelopen maanden pas echt verdiept in de bouw.

Het is waarschijnlijk dat het parlementair onderzoek ingaat op de fraude bij de Schipholtunnel. “Ook komen veel zaken aan de orde waarbij niet meteen het woord fraude op z’n plaats is. De commissie zoekt uit hoe het zit met marktwerking en kartelvorming. Zijn er wel genoeg aannemers? Want eerlijk gezegd komen voor de grote projecten maar een paar aanbieders in aanmerking. Waarom zijn er bijvoorbeeld nauwelijks buitenlandse bouwers in de slag bij belangrijke opdrachten?”

Verder vraagt de commissievoorzitter zich af in hoeverre bouwcombinaties de concurrentie inperken. “Het ene moment ben je concurrent, het volgende moment collega. Het is volgens het boekje, maar het zegt wel iets over de verwevenheid.”

Vreemd

Vos weet dat het tot 1992 gebruikelijk was prijsafspraken te maken, werk te verdelen en elkaar rekenvergoedingen te geven.

“Blijkbaar vond zowel opdrachtgever als opdrachtnemer die manier van werken doodnormaal.” Ze vindt het vreemd dat het bijna tien jaar heeft geduurd voordat het nieuwe Uniforme Aanbestedings Reglement(UAR) van kracht werd. “De Nederlandse overheid heeft na het verbod van Brussel in 1992 grote onduidelijkheid laten bestaan over de rekenvergoeding. Ik wil niet zeggen dat de schuld bij het Rijk ligt, maar opvallend is het wel. In het nieuwe UAR zit trouwens weer de mogelijkheid van een rekenvergoeding. Het is dan ook zaak om goed te kijken of de huidige aanbestedingsregels wel allemaal even helder zijn.”

Relaties

Vos vindt een belangrijke taak van de commissie om de vinger te leggen op kwetsbare plekken binnen de overheid. “Soms bestaan jarenlange relaties tussen een overheid en een marktpartij. Daarom kijken we naar gedragscodes voor integriteit die binnen de overheid gelden.” Oud-directeur Bos van Koop Tjuchem heeft bij Justitie een lijstje ingeleverd met ambtenaren die zich lieten omkopen in ruil voor opdrachten.

De voorzitter geeft toe dat het niet gemakkelijk is aan informatie te komen over de bouwwereld. Het zal lastig zijn zaken als kartelvorming, prijsafspraken en andere dubieuze praktijken te bewijzen. “Van de Nederlandse Mededingingsautoriteit hebben we begrepen dat we daarvoor grotendeels afhankelijk zijn van tipgevers uit de bouwwereld. Mensen die uit de school klappen, want in de officiële boeken zijn dat soort zaken niet terug te vinden.”

Volgens Vos is het een goede zaak dat straks het middel van de enqu-te wordt ingezet. “Dat biedt eventuele tipgevers bescherming. Als getuigen onder ede worden gehoord, mag je verwachten dat de waarheid boven tafel komt. “

Kamerlid Marijke Vos, voorzitter van de Tijdelijke kamercommissie onderzoek bouwfraude. “In de bouw ben je het ene moment concurrent, het andere collega. Volgens het boekje, maar het zegt wel iets over de verwevenheid.”

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels