nieuws

Design and construct: niet alleen rozengeur en maneschijn

bouwbreed

Te veel bemoeienis op een ‘design and construct’-project, waar de aannemer het ook bij het ontwerp voor het zeggen heeft, kan opdrachtgevers aardig gaan opbreken. Zolang daardoor de voortgang niet in het geding komt, zullen alleen de verhoudingen tussen opdrachtgever en aannemer onder druk komen te staan. Wee het project waar het wat minder gaat.

De gang van zaken bij het project voor de aanleg van de stormvloedkering bij Ramspol karakteriseert een situatie waarbij het wat minder loopt.

In opdracht van het waterschap Groot Salland bouwde HBG Civiel in de waterloop tussen de Kampereilanden en de Noordoostpolder een kering met drie balgen van elk 80 meter lengte: één in het Ramsdiep (de vaargeul) en twee in de er direct naast gelegen Ramsgeul. HBG Civiel sloot met zijn opdrachtgever een contract af, waarbij de aannemer zowel het ontwerp als de feitelijke realisering verzorgt.

Misleidende naam

Het ontwerp van de aannemer is uniek: drie opblaasbare balgen die hoog water moet kunnen keren. Op de bodem van de waterloop zijn drie drempels aangebracht waarin drie stevige doeken zijn vastgemaakt die normalerwijze in breedterichting van de waterloop op een aantal ondersteuningsrollen rusten. Het woord doek is misleidend want het gaat om materiaal met een dikte van 1,7 centimeter dat qua opbouw wat weg heeft van een autoband.

In geval van hoog water wordt het doek aan de binnenzijde gevuld met water en lucht. De bovenkant van het doek komt dan boven water uit en keert bijgevolg het hoge water. Prachtig idee. Maar de uitvoering ervan verloopt minder prachtig.

Tijdens het ontwerp is tussen partijen een diepgaand verschil van mening ontstaan over welk doek gebruikt zou moeten worden. In design and construct’-contracten kunnen procedures zijn opgenomen waarin de opdrachtgever kan toetsen of hij met het ontwerp van de aannemer wel krijgt wat hij hebben wil. De opdrachtgever bleek het ontwerp van het balgdoek en van de bevestiging daarvan aan de drempels niet te accepteren.

De aannemer stelde doek voor dat versterkt was met een enkele laag aramidevezels (Kevlar), de opdrachtgever oordeelde met zijn adviseurs dat doek met twee lagen nylon beter was. Kevlar-doek zou te weinig meerekken en daardoor sneller beschadigen. Doek met nylon heeft dat bezwaar niet stelde de opdrachtgever. Alhoewel de aannemer in zijn ‘design and construct’-contract verantwoordelijk is voor zijn eigen ontwerp heeft hij de opdrachtgever bij de acceptatieprocedure niet van zijn keuze kunnen overtuigen. Het werk heeft hangende een beslissing een periode stil gelegen. Uiteindelijk is gekozen voor nylon doek.

Bij proefvulling eind vorig jaar van een van de balgen met uitsluitend lucht, zijn tijdens een inspectie beschadigingen aan de binnenzijde van het doek geconstateerd. Naar verluidt gaat het om beschadigingen op een plaats waar het balgdoek de bevestigingsbouten van de steunen voor de geleide rollen heeft geraakt.

Vertraging

Naar alle waarschijnlijkheid is het balgdoek -onder invloed van de waterdruk buiten de balg- bij het aflaten van de met lucht gevulde balg rond de rollen en de ondersteuningen gekomen. Bij de paddestoelvormige ondersteuningen van de lange rollen zitten aan de onderkant bij de drempelbodem bevestigingsbouten. Daar heeft het doek zich ook overheen geplooid. Door de waterdruk buiten gaat het om aanzienlijke krachten. Dat zou de oorzaak van de beschadiging kunnen zijn. De aannemer doet momenteel onderzoek om de oorzaak definitief vast te stellen.

De gang van zaken heeft tot aanzienlijke vertraging geleid. De daarmee gemoeide kosten zijn volgens het waterschap Groot Salland voor rekening van de aannemer. Het waterschap weet van geen andere opleveringsdatum dan de 1 juli 1999 volgens het contract. Ze houden er bij het schap nu rekening mee dat ze zo snel als mogelijk over een goed functionerende kering kunnen beschikken omdat de boeteclausule loopt.

Bij de financiële afwikkeling van het project zullen nog de nodige knopen moeten worden doorgehakt. Die bemoeienis van de opdrachtgever met de keuze van het balgdoek kan het waterschap, ondanks de in het contract opgenomen acceptatieprocedure, nog best duur komen te staan. Door het ingediende ontwerp met kevlar herhaald af te keuren en uiteindelijk een oplossing van met nylon versterkt doek te aan te dragen en goed te keuren heeft de opdrachtgever zich wel erg met het ontwerpproces bemoeid.

De mate van bemoeienis is dusdanig dat gesproken zou kunnen worden van (mede) dragen van ontwerpverantwoordlijkheid. Dat is overigens een constellatie waar dijkgraaf S. Schaap van het waterschap Groot Salland al voor heeft gepleit.

Inklemming

“Een ontwerpteam waarbij opdrachtgever en aannemer samen de ontwerpverantwoordlijkheid dragen is bij innovatieve projecten beter dan een ‘design and construct’-contract”, zo zei Schaap vorig jaar juni tijdens het inhijsen van het tweede balgdoek. Een jaar nadat zo’n team was gevormd werd de impasse over de wapening en de inklemming van het balgdoek overwonnen. Daarna golden volgens hem weer de verhoudingen van het afgesloten ‘design and construct’- contract.

Wellicht geeft het onderzoek naar de beschadigingen van het nylonversterkte doek grond aan het idee dat dit met kevlarversterkt doek niet zou zijn gebeurd. Hoe de afwikkeling van het project ook afloopt, binnenkort beschikt het waterschap over een stormvloedkering die zijn weerga in de wereld niet kent.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels