nieuws

Het wankelmoedige optreden van de NMa

bouwbreed Premium

den haag – Na een golf van kritiek in de eerste dagen van de parlementaire enquête, liet de NMa afgelopen week ineens haar tanden zien. Heijmans kreeg een boete, omdat het bedrijf onvoldoende zou meewerken aan het onderzoek naar de aanbesteding van de Noord-Zuidlijn en er vonden nieuwe invallen plaats. Maar het zal lastig zijn voor de kartelpolitie de beeldvorming bij te draaien en het initiatief weer naar zich toe te trekken.

Klokkenluider Bos lijkt zo’n beetje de enige die aanvankelijk nog een goed gevoel had bij de kartelwaakhond. Die mensen begrepen tenminste iets van schaduwboekhoudingen, prijsafspraken en hoe er onderling verrekend wordt, liet hij zijn broer opschrijven in het boek ‘Bouwfraude’. Dat was een groot verschil met de algemene rechercheurs waar hij tot dan toe vooral mee had gesproken en die geen kaas hadden gegeten van de administratieve trucs waarvan prijskartels zich bedienen. Maar toen de NMa weinig haast maakte met het onderzoek dat Bos voor ogen stond en hem voortdurend in de positie van verdachte manoeuvreerde, herzag hij zijn mening. Vooral hoon werd sindsdien het deel van de NMa. In de media overheerste het beeld dat de driehonderd man sterke toezichthouder sinds haar oprichting in 1998 vooral had zitten slapen. Prijsafspraken onder kappers, taxicentrales en schoonmaakbedrijven waren wellicht voortvarend aangepakt, maar bij het blootleggen van de mechanismen in grote branches als de bouw, miste de NMa blijkbaar de durf en het doorzettingsvermogen.

Team

Direct na het losbarsten van de bouwfraude-affaire werd binnen de Directie Concurrentietoezicht van de NMa een speciaal team voor de bouw opgericht, dat op dit moment zo’n dertig man aan het werk houdt. Maar toen was het initiatief al uit handen gegeven. Ook over het instellen van een meldpunt voor kartels door de NMa werd begin dit jaar wat lacherig gedaan. In interviews schetste directeur Kist een betrekkelijk naïef beeld, dat deed denken aan detectives Jansen en Jansen uit de Kuifje-strip. Een tipgever die spontaan een boekje open zou doen over de verboden prijsafspraken in zijn branche kon rekenen op verschoning, maar alleen als hij de eerste was die bij de NMa aanklopte. Of dat het geval was zou hij pas achteraf te horen krijgen. Met andere woorden, als hij al zijn informatie had overhandigd en zichzelf daarmee in de verdachtenbank had geplaatst. Niet bepaald een handige tactiek om medewerking te krijgen, voor iets dat zo moeilijk te bewijzen is als kartelvorming. Iedereen die voor de enquêtecommissie een boekje open deed over prijsafspraken en corrupte ambtenaren, heeft daar op een of andere manier wel eens aan meegedaan. Zelfs oud-aannemer Maarten Swart die in snikken uitbarstte toen hij aan het eind van zijn carrière 20.000 gulden had opgenomen van zijn bankrekening, om een ambtenaar van Rijkswaterstaat zover te krijgen het profiel van een weg te veranderen.

Verrassing

Hoe het de NMa-kliklijn is vergaan is inmiddels ook duidelijk geworden. Voormalig directiesecretaresse van Gelder van installatiebedrijf Unica werd nooit teruggebeld na haar telefoontje dat ze over interessante en belastende informatie beschikte. Met haar inkijkjes van sociëteit Kerkebosch en het claimbestand dat de installateurs daar bijwerkten, was zij tot nu toe de grootste verrassing van de parlementaire enquête. Ook andere getuigen vingen bot als ze de NMa inschakelden. Zo kreeg de Amsterdamse wethouder Dales nooit de turbo-behandeling die hem door de NMa was beloofd toen de aanbesteding van de Noord-Zuidlijn muurvast zat. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat kreeg nul op het rekest toen het prijsafspraken vermoedde bij de aanbesteding van de Noord-Zuidlijn. Inmiddels is bekend dat NMa-directeur Kist per 1 januari vertrekt naar de universiteit van Leiden waar hij voorzitter wordt van het college van bestuur. Maar eerst mag hij zich de komende week verantwoorden tegenover de parlementaire enquêtecommissie over het wankelmoedige optreden van zijn organisatie.

Reageer op dit artikel