nieuws

Ontwikkeling IJ-oevers Amsterdam weer ter hand genomen

bouwbreed Premium

amsterdam – Met een groot contract met Shell en ING zet de gemeente Amsterdam de toon voor verdere ontwikkeling van de noordoever van het IJ.

De IJ-Oevers staan weer stevig op de kaart. Wonen en werken wordt hier goedkoper dan aan de Amsterdamse Zuid-As. De ligging aan het ruime water is aantrekkelijk en de economische tegenwind vertraagt weliswaar de plannen, maar ze blijven overeind. Sneller gaan bouwen om te voldoen aan de vraag naar woningen is echter niet aan de orde. Vandaag deel 1 van een tweeluik: de noordelijke IJ-Oevers. In 1993 maakte Rem Koolhaas in opdracht van de ING en de gemeente Amsterdam een ontwerp voor ‘de IJ-Oevers’. In dit plan van de Amsterdam Waterfront Ontwikkelingsmaatschappij (AWF) werd slechts de zuidzijde van het IJ anders ingetekend. Bijna niemand had aandacht voor het zacht pruttelende protest tegen deze eenzijdige aanpak, vooral afkomstig uit stadsdeel Amsterdam Noord. Ook hier zijn aan het IJ vele kilometers oevers te vinden met een enorme verscheidenheid aan deels slechtlopende functies. De consensus luidde toen dat de zuidelijke kant de grote investeringsslag te wachten stond. Daar lagen de kansen op hoogwaardige werkgelegenheid, voorzieningen en woningbouw. Daar moest het IJ aan de stad worden teruggegeven, dichtbij knooppunt Centraal Station en aan de IJ-boulevard en de IJ-rail. Na het mislukken van de AWF en de opkomst van de Zuid-As kwamen delen van de oevers als aparte projecten aan snee. Noord bleef lang achter, maar staat met de ontwikkelingsplannen voor het gebied rondom het markante gebouw van Shell nu weer volledig op de kaart. Recent heeft de gemeente een principeovereenkomst gesloten met Shell en ING Real Estate over de aankoop en ontwikkeling van het Shell-terrein aan de Buiksloterweg. Op het oeverterrein van 20 hectare komen tweeduizend woningen en 200.000 vierkante meter aan kantoren, winkels en voorzieningen. De eerste paal is gepland in 2005, de oplevering van de eerste woning een jaar later. De beeldbepalende toren ‘Overhoeks’ blijft behouden maar de meeste laboratoria, proeffabrieken en kantoorgebouwen worden gesloopt. Shell trekt zich meer landinwaarts terug en bouwt aan de rand van de huidige locatie een nieuw technologiecentrum. Het terrein, nu een private enclave in het hart van Amsterdam Noord, wordt openbaar gebied en zorgt zo voor betere verbindingen in het stadsdeel. De transactie is de grootste aankoop door de gemeente ooit. Zij betaalt Shell 141 miljoen euro en geeft de grond uit aan ING die haar een grondopbrengst garandeert van 233 miljoen euro over tien jaar.

Licht

Wie langs de oevers trekt, merkt hoeveel meer licht hier is, vergeleken met de zuidelijke oever. Op allerlei, vaak vrijwel verborgen, plekken vestigen zich nieuwe bedrijven en openen kunstenaars er hun ateliers. Soms in nieuwbouw, soms in leegstaande panden. De schaarse bewoners in deze zone hebben veelal bewust gekozen voor deze woonplek. Door de situering, grotendeels op het zuiden en het zuidwesten, is de noordoever veel zonniger dan de zuidoever. Een ander voordeel is de beschikbare ruimte. Het vervangen van oude bebouwing levert obstakels op in de vorm van bodemsanering, hindercontouren en andere complexe wet- en regelgeving. Maar hier zijn nog vierkante meters en de ring A10-noord is per auto goed te bereiken. De kwaliteit van het openbaar vervoer is nog pover, al ligt het gebied rond de Shell gunstig, pal tegenover het Centraal Station met de vele ponten en volgens de plannen in 2009 de metro. Eén van de verste delen van de noordoever, het NDSM-terrein aan de westkant, krijgt binnenkort een eigen pont naar het CS. De ontwikkelingen aan de oever, vooral al zichtbaar in nieuwe bedrijvigheid, passen in een masterplan met ook woningbouw en andere functies. ‘We willen voor 2015 rond de zesduizend woningen aan de oeverzone toevoegen’, zegt voorlichter L. Bontje van het stadsdeel. ‘Naast de tweeduizend woningen op het terrein van Shell gaat het om tweeduizend huizen op het vroegere NDSM-terrein en vijfhonderd bij de Sixhaven. We beginnen nu met het stedenbouwkundig plan voor het Shell-terrein’. Er is weinig te merken van stroomversnelling in plannen voor woningen, terwijl juist nu de huizenmarkt het gebied kan aanjagen. Voor omgeving Sixhaven ligt alle planvorming stil. Eerst moet zicht zijn op de kosten van de metrohalte die hier komt. Verderop langs de oever, naar het westen, ligt een ander ankerpunt voor de bouw: de vroegere werf NDSM.

Boegbeeld

Op een hoek is nog reparatiewerf Shipdock in bedrijf, eigendom van multi-ondernemer Erik de Vlieger. Een ander stuk van het gebied is opnieuw ingericht met bedrijfshallen en met kantoren, die deels te huur staan. De locatie mist een boegbeeld dat het hele terrein op een hoger niveau kan trekken. Hiervoor dient het plan voor een spectaculair kantoorgebouw op een oude kraanbaan, later ook te verbouwen tot woningen. De start staat nog steeds voor eind 2002 op het programma. Het terrein krijgt ook bekendheid bij een groter publiek als plek voor culturele evenementen. Volgens Marijke van Schendelen, voorzitter van het stadsdeel, is deze ontwikkeling een van de geheimen van Noord. Op de werf zijn 150 kunstenaars en een BV Durf actief. Vorige maand besloot de gemeente te investeren in de broedplaats. De kunstenaars krijgen vier miljoen euro voor verbouwingen en een kleine half miljoen als tegemoetkoming in de huur voor de komende jaren. Er komt een ‘multidisciplinaire cultuurwerf’ voor theater- en filmmakers, muzikanten, kunstenaars en kleine ondernemers. In twee oude loodsen komen ateliers en film- en theaterzalen. Ook voorzien de plannen in een manifestatieplein, horeca en een skatebaan. Deze zomer is het weer druk bij de NDSM. Eind juli is het wekenlange Over het IJ-festival afgesloten en afgelopen week begon het spektakeltheater ‘De La Guarda’. Argentijns, zonder zitplaatsen. Het publiek wordt uitgenodigd om, net als de zangers, acrobatisch hoog door de loods te zwieren en zo de ruimte van Noord te voelen.

Reageer op dit artikel