nieuws

Speciale zonnedaken in Alkmaar

bouwbreed Premium

alkmaar – Voor de zonnedaken op de woningen in de Alkmaarse wijk Vroonermeer is door een groot aantal samenwerkende partijen een nieuw pv-dakconcept ontwikkeld voor grootschalige toepassing op hellende daken. Initiatiefnemer Vos’ Projectontwikkeling uit Alkmaar is erin geslaagd om de bouwkundige pv-voorzieningen zodanig te realiseren dat de meerkosten binnen acceptabele grenzen blijven.

VOS’ Project Ontwikkeling (VPO) uit Alkmaar ontwikkelt een groot deel van de Vinex-locatie ‘Stad van de Zon’ in de gemeenten Heerhugowaard, Alkmaar en Langedijk, het zogeheten HAL-gebied. De nieuwe wijk ontleent haar naam aan de zonnepanelen die op de daken van duizenden woningen komen en samen goed zijn voor een vermogen van 5 megawatt zijn.

Waterdichtheid

Een probleem waaraan bij de ontwikkeling van zonnedaken nogal eens betrekkelijk gemakkelijk voorbij wordt gegaan, is de montage van de pv-systemen. Bevestiging van de systemen is niet zonder risico wat betreft de waterdichtheid. Bovendien zijn de gebruikte bevestigingssystemen vaak ook ontwikkeld voor toepassing van specifieke pv-systemen en dus niet zonder meer inwisselbaar op elk willekeurige ander hellend dakelement. VPO erkende dit probleem en riep een groot aantal partijen bij elkaar, waaronder TNO Bouw, Axys Innovations, Novem en Vuren Hawa, om een concept te ontwikkelen dat ongeacht de keuze van het pv-systeem breed toepasbaar en betaalbaar is. De aanpak heeft geleid tot een speciaal door Vuren Hawa geproduceerde dakdoos die momenteel op 152 woningen in het HAL-gebied wordt toegepast. Een groot voordeel is dat de dakconstructie geen aanpassing behoeft. De dakdozen, ofwel segmenten zijn van binnen naar buiten opgebouwd uit houtspaanderplaat dat aan de binnenzijde is voorzien van een hygrodiode folie. Deze folie heeft de bijzondere eigenschap dat het ingesloten vocht kan opnemen en bij een relatief lage luchtvochtigheid weer kan afnemen (zie kader). Deze folie zit op de sporen bevestigd. De ruimte tussen de sporen wordt volledig gevuld met glaswol. Hierop komt weer een houtspaanderplaat die vervolgens wordt afgewerkt met de waterkerende volledig verkleefde EPDM-folie. Daarmee is dus de dakdoos helemaal water- en dampdicht. In de fabriek van Vuren Hawa wordt tot slot een speciaal hiervoor ontwikkeld universeel profielsysteem bevestigd waaraan met behulp van clips in principe elk willekeurig pv-systeem kan worden bevestigd. Bij de prefabricage zijn ook al voorzieningen getroffen voor een waterdichte doorvoer van de bekabeling. Ook bij een volledig water- en dampdichte dakdoosconstructie bestaat het gevaar van het optreden van inwendige condensatie als gevolg van eventueel ingebouwd vocht. Ingebouwd vocht kan bijvoorbeeld ontstaan als gevolg van het gebruik van vochtig hout, maar ook door vochtopname tijdens transport of opslag. Ook kan tijdens de bouw regenwater in de dakconstructie dringen vlak voordat het dak definitief is afgedicht. Is het vocht eenmaal opgesloten tussen dampdichte lagen, dat kan het lang duren voordat het overtollige vocht de constructie heeft verlaten. Ondertussen kan er flinke schade door condensatie ontstaan. De kans dat zich dergelijke problemen voordoen bij het in Alkmaar toegepaste dakconcept is minimaal. Een aantal maatregelen, vastgelegd in een strikt protocol dat tot stand gekomen is op basis van een door TNO verrichte analyse van de condensatierisico’s, moet dat verhinderen. Zo mogen de dakdozen alleen onder droge omstandigheden worden geproduceerd, heeft Vuren Hawa alleen kunstmatig teruggedroogd vurenhout gebruikt en mag er bij de producent van de segmenten geen opslag buiten plaats vinden. Een gegarandeerd waterdicht transport naar de bouwplaats en een just-in-time levering moeten voorkomen dat er verder toch nog iets mis kan gaan. Het nieuwe concept is, voordat besloten werd tot toepassing, onderzocht en uitgetest op een proefdak. In dit dak zijn in totaal elf sensoren aangebracht voor de bepaling van het vochtgehalte, twee thermokoppels en twee sensoren voor de meting van de relatieve luchtvochtigheid. Het proefdak is op het zonnehuis van TNO Bouw geplaatst waarbij het vochtgedrag van het daksegment gedurende de winter van 2000/2001 is gevolgd. Op grond van de opgedane bevindingen en condensatieberekeningen kwam TNO tot een aantal aanbevelingen.

Zekerheid

Een van de randvoorwaarden waaraan moet worden voldaan om het condensatierisico te verminderen is de besteding van extra zorg aan een luchtdichte afdichting van de aansluitdetails tijdens de bouwfase. Een ander belangrijk aspect is dat de segmenten onder alle omstandigheden tegen een teveel aan ingebouwd vocht beschermd dienen te worden, zowel tijdens het transport als tijdens de bouwfase op de bouwplaats. De hygrodiode folie als extra dampremmende laag aan de warme zijde die zomers het overtollige vocht naar binnen afvoert, blijkt voldoende extra zekerheid te bieden. Uitvoering van de aanbevelingen betekent onder meer dat tijdens de bouw een gesloten dampscherm wordt gecreëerd door een aparte strook dampremmende pe-folie over de woningscheidende wanden aan te brengen. De folie wordt aan de hygrodiode folie getapet. Veel aandacht dient uiteraard ook uit te gaan naar de naadverbinding tussen de segmenten. In de naden steekt de hygrodiode folie uit waardoor in de uitvoering gemakkelijk een overlap is te maken die vervolgens ook weer wordt getapet.

Pannendak

De hellende daken van de Alkmaarse woningen die niet op de zon zijn gericht, krijgen een pannendak. De pannen liggen op de ‘standaard’ segmenten van Vuren Hawa. Dit zijn dakdozen die eveneens bestaan uit melamine verlijmde houtspaanderplaten met sporen waartussen minerale wol wordt aangebracht. De segmenten hebben aan de warme zijde een dampremmende laag van de gebruikelijke pe-folie en aan de koude zijde een dampopen spinvliesfolie . Volgens TNO heeft het onderzoek aangetoond dat het voorgestelde dakconcept zonder problemen kan worden toegepast, wanneer tenminste aan de randvoorwaarden wordt voldaan. Een belangrijke innovatie voor de Nederlandse markt, zegt TNO Bouw. De duurzaamheid van de daken op de 152 woningen die de komende maanden worden opgeleverd, zal dat moeten uitwijzen. Mede door de wijze waarop dit project wordt gerealiseerd is op 23 april 2002 aan VOS’ Projectontwikkeling de Duurzaamheidprijs Alkmaar 2002 toegekend. Projectgegevens Opdrachtgever/ initiatiefnemer: Vos’ Projectontwikkeling BV (VPO), Alkmaar Ontwikkeling dakconstructie: Vuren Hawa, Vuren EPDM dakbedekking: Phoenix Benelux, Heiloo Isolatie:Isover Benelux, Capelle a/d IJssel Hygrodiode folie: Icopal Benelux, De Meern Uitvoerend Dakdekkersbedrijf: Witteveen Daktechniek Noord BV, Drachten Aluminium profielen: Alcoa Europe BV, Zwijndrecht PV-modules: Solarned / BP Solar, Amsterdam Onderzoek en testen proefdak: TNO Bouw, Delft Ontwikkeling universeel Profielsysteem: Axys Innovations BV/ TNO Bouw, Delft Financiële ondersteuning: Novem, Utrecht Hygrodiode folie geeft vocht kans op ontsnapping Het aanbrengen van een traditionele dampremmende laag of het creëren van ventilatieopeningen garandeert in de praktijk niet altijd een volledig droge dakconstructie. Op vele manieren kan vocht in de constructie binnendringen, bijvoorbeeld door resterend bouwvocht in de toegepaste materialen, inwendige condensatie door diffusie, condensatie door convectie of simpelweg door lekkage. De door Icopal Benelux uit De Meern geleverde hygrodiode folie heeft in dergelijke kwetsbare constructies een doeltreffend drogend effect. Hygrodiode is een duo-actieve dampremmende laag, bestaande uit een 0,4 millimeter dikke kunststof mat van polypropyleen- en polyethyleenvezels met een capillaire werking. Aan iedere zijde van de mat bevinden zich stroken van dampdicht polyethyleen die op zo’n manier zijn aangebracht dat de stroken aan de bovenzijde de ruimten tussen de stroken aan de onderzijde overlappen. ’s Winters functioneert de hygrodiode folie als een dampremmer, zomers als een waterafvoerende laag. Hierdoor kan het ingesloten vocht in de zomerperiode door de capillaire werking van de kunststofmat via openingen worden afgevoerd naar de binnenzijde waar het verdampt. De waterdamp vervolgt aldus de weg naar beneden tot op de dampremmende laag waar het opnieuw condenseert. De kunststofmat van de hygrodiode folie neemt dit condensvocht op en door de capillaire werking van de mat wordt het vocht afgevoerd naar de binnenzijde waar het vervolgens weer verdampt. Met toepassing van de hygrodiode folie kan een drogingscapaciteit van tenminste 10 gram per vierkante meter per uur worden verkregen. De condensatierisico’s zijn bij dit project minimaal, dus ook de kans op schade

Reageer op dit artikel