nieuws

Dordrecht wil beter uit de verf komen

bouwbreed Premium

dordrecht – Dordrecht was in vroeger tijden aanzienlijk kleurrijker, zo blijkt uit jarenlang onderzoek naar het kleurgebruik in de historische binnenstad. Met een speciaal beleid voor het beschermd stadsgebied wil de gemeente de toepassing van historisch geÔnspireerde kleuren stimuleren. Van toetsing achteraf naar advies vooraf.

Jarenlang onderzoek naar kleurengebruik in historische binnenstad

In de Dordtse binnenstad overheersen grachtengroen, beige en wit. Deze kleuren gelden doorgaans als dÈ monumentenkleuren. Ten onrechte, zo blijkt uit het onlangs gepresenteerde kleurenonderzoek. ìOns stadsgroen doet hier pas rond 1828 zijn intrede en is dus een relatief jonge kleurî, licht R. Krooshof, co-rdinator Monumentenzorg in Dordrecht, toe. Hij was als adviseur betrokken bij het door de werkgroep De kleuren van Dordrecht ñ bestaande uit de architecten H. Groeneweg en K. Rouw en oud-aannemer J. Stada ñ uitgevoerde wetenschappelijk kleurenonderzoek. ëDordtse Kleurení heet het boekje waarin de resultaten zijn samengevat van de zeven jaar durende speurtocht naar oude verflagen. Om een beeld te krijgen van het kleurengebruik in de stad, werden prenten bestudeerd, oude verfbestekken uitgeplozen en tientallen verfmonsters genomen die bij Akzo Nobel onder de elektronenmicroscoop belandden. De zoektocht leverde uiteindelijk een waaier op van 55 Dordtse kleuren waarvan de namen refereren naar het Dordtse verleden: Itz wit, Pieter Post oker, Merwede grijs of Rutten geel. ìHet zijn geen historische kleuren, maar historisch geÔnspireerde kleurenî, verduidelijkt Krooshof .ìKleuren veranderen in de loop der tijd door zonlicht, milieu-invloeden, de aanwezigheid van industrieÎn. Voor een deel is het dus gokken, interpreteren, helemaal zeker weten doe je het toch niet.î

Traditioneel

De huidige generatie eigenaren is volgens Krooshof zeer traditioneel in haar kleurkeuze. ìVaak kiezen mensen de kleur die er al zit.î De voormalige bezitters van de historische panden daarentegen voorzagen hun luiken, daklijsten en sponningen regelmatig van een nieuw kleurtje. Op sommige panden werden maar liefst veertig verflagen aangetroffen. Uit het onderzoek blijkt dat de stad in de loop der tijd behoorlijk is verkleurd en vroeger een meer okerkleurig uiterlijk had. Het verschil in effect maakt Krooshof duidelijk aan de hand van het begin zestiende-eeuwse gebouw Het Zeepaert in de Wijnstraat-Noord. ìDe zandloperluiken zijn niet altijd rood met wit geweest, zoals nu het geval is, maar varieerden van helder blauw tot zwart en waren dus veel ingetogener van kleur.î De Wijnstraat fungeerde als proeftuin, omdat hier alle eeuwen van de architectuur zijn vertegenwoordigd en in hun totale context onder de loep konden worden genomen.

Incidenten

Aanleiding tot het onderzoek ñ dat mede met behulp van de rijkssubsidie (Nota Belvedere) tot stand kwam ñ waren een aantal incidenten begin jaren negentig. Krooshof: ìVan een kleurenbeleid was en is in Dordrecht geen sprake. In feite is alleen bij een heftige kleuromslag een vergunning verplicht.î Dit onderzoek kan daarin verandering brengen. De onderzoekers pleiten ervoor de resultaten te vertalen naar een kleurenbeleid. ìDat wil niet zeggen dat panden hun oorspronkelijke kleur terug moeten krijgen. De stad leent zich daar niet voor, vanwege de enorme diversiteit aan panden. Dat zou alleen maar leiden tot een kakofonie. We willen het harmonische karakter dat de stad nu heeft, behouden. De stad is in vroeger tijden wel kleuriger geweest. Met dat gegeven zou je wat kunnen doen. Je kunt met kleur de architectuur van een pand benadrukken. In welke mate hangt af van de locatie, de bezonning, de omgeving, het materiaal.î

Kleurenpolitie

De planning is dat dit voorjaar een kleurenbeleid voor het beschermde stadsgebied op papier staat. Krooshof:ìWe willen van een toetsing achteraf naar een advies voorafî. Vooruitlopend hierop is een stappenplan gemaakt voor eigenaren die op het punt staan hun woning een verfbeurt te geven. ìDe kleur van kozijn en kroonlijst is bijvoorbeeld altijd hetzelfde, dat is een historisch gegeven.î De co-rdinator spreekt van ìspelregelsî die onder de publieke aandacht moeten worden gebracht. Uitvoering en handhaving van het beleid is een moeilijk punt, erkent Krooshof. ìBij gesubsidieerde restauraties en panden in gemeentelijk bezit kan er met opgestelde criteria voor de welstandscommissie vrij gemakkelijk op worden toegezien dat het kleurenbeleid wordt nageleefd. Daarbij kan worden gedacht aan een verplicht kleurenonderzoek. In andere gevallen kan een verantwoord kleurgebruik alleen maar worden gestimuleerd.î De Bonifatius-kerk werd recentelijk nog ñ lopende het onderzoek ñ in historisch geÔnspireerde kleuren geverfd. Krooshof merkt daarbij op dat de te hanteren criteria ook voor nieuwbouw van toepassing kunnen zijn, ìwat niet uitsluit dat je bepaalde accenten niet zou mogen leggenî. Van een dwingend kleurenbeleid is echter geen sprake. ìWe willen geen kleurenpolitie zijn. Als Monumentenzorg willen we de eigenaars enthousiasmeren, stimuleren en onze kennis van kleurgebruik uitdragen. Eigenlijk zijn we pas aan het begin.î Zelf hoopt Krooshof dat er meer vanuit kennis wordt geredeneerd en dat dit onderzoek er uiteindelijk toe zal leiden dat eigenaren serieus gaan nadenken over het gebruik van kleur. ìDat bewustzijn moet nog groeien, ook bij schilders. Deze vakspecialisten kunnen al vroeg in dit traject een rol van betekenis spelen. Daar willen we naar toe. Maar dat kost tijd.î Het kleurenbeleid is op 14 maart onderwerp van gesprek op een werkcongres dat de gemeente Dordrecht samen met de Landelijke Federatie van Welstandsorganisaties en de Stichting Kleur Buiten organiseert. Doel van de bijeenkomst is (landelijke) criteria te ontwikkelen en aanbevelingen te formuleren voor het gebruik van kleur in de stad om de kwaliteit van de openbare ruimte te verbeteren. Dit met het oog op de door de gemeenten te formuleren criteria voor het nieuwe welstandsbeleid in 2003.

Reageer op dit artikel