nieuws

Innovatief aanbesteden ten dode opgeschreven

bouwbreed Premium

Het vertrouwen tussen overheid en de bouwsector is ernstig geschaad. Het wantrouwen is zo groot dat de s van publiek private samenwerking (pps) een dode letter is geworden. Een grote teleurstelling voor scheidend Tweede-Kamerlid Gerd Leers die de kansen voor innovatief aanbesteden daarmee drastisch ziet slinken.

De afgelopen jaren heeft hij zich in de Tweede Kamer altijd groot voorstander getoond van pps, omdat bij een goede manier van samenwerken voor zowel overheid als bedrijfsleven winst zijn te behalen. Leers heeft nog maar weinig vertrouwen in succesvolle projecten, omdat de macht van het bedrijfsleven te groot is geworden.

Door de technische ontwikkelingen en bezuinigingen bij het Rijk zijn de verhoudingen scheefgegroeid. “Tien bouwbedrijven domineren de markt en dat weten ze van zichzelf.” De zweem van fraude en zakkenvullerij heeft de sector verder in diskrediet gebracht.

Lijst

Leers denkt dat de bouw zelf veel kan doen om dat vertrouwen te herstellen. De gedragscode van het AVBB helpt een beetje, maar het kamerlid ziet veel meer in een initiatief van de bouwers zelf. “Laat bijvoorbeeld Joop Janssen van Heijmans het initiatief nemen om de bouwtop bij elkaar te roepen en af te spreken dat nu voor eens en altijd een einde moet komen aan wantoestanden in de bouw. De top van het bedrijfsleven kan en durft nu niet eens de hand in het vuur te steken voor wat zich op de werkvloer afspeelt en dat moet veranderen. Het resultaat zou een soort Akkoord van Rosmalen kunnen zijn, een variant op het Akkoord van Wassenaar”, filosofeert Leers.

Hij is voorstander van invoering van een zwarte lijst voor aannemers die zich schuldig maken aan frauduleuze praktijken. “Als afschrikwekkend middel kan dat goed werken. Het is echter de vraag in hoeverre een heel bedrijf moet lijden onder de foute praktijken van één of twee werknemers. Daarom pleit ik in ieder geval voor tijdelijke uitsluiting.”

Betuwelijn

De overheid heeft zelf ook steken laten vallen, vindt het kamerlid. “De kennis over de bouw bij het Rijk is bijna geheel verdwenen. De machtsverhouding tussen markt en overheid is uit balans. Ik durf de stelling aan dat niemand binnen de overheid weet wat nu eigenlijk is afgesproken over de aanleg van de Betuwelijn. Het is totaal onduidelijk wat we mogen verwachten in ruil voor 4,5 miljard euro”, stelt Leers. Als voorbeeld geeft hij de projectdirectie van de Betuwelijn in Brabant.

“De projectdirectie die daar de voortgang van de bouw controleert, bestaat voor 100 procent uit externen. Echt niemand is in dienst bij de overheid. We zijn daar volledig afhankelijk van de marktsector en dat vind ik een slechte zaak.”

Leers ergert zich verder aan het gebrek aan controle van de overheid bij meerwerk. “De normale winstpercentages van bouwbedrijven zijn niet om over naar huis te schrijven. Dat weet iedereen. Bedrijven worden echter wel rijk van ‘meerwerk’. Tijdens lopende projecten vinden kleine aanpassingen plaats en niemand let op de uitvoering daarvan. Bijvoorbeeld een tijdelijke omlegging van de A15 voor de aanleg van de Betuwelijn wordt uitgevoerd in zes lagen asfalt, terwijl voor een halfjaar twee lagen al meer dan voldoende is. De aannemers zien hun kans en dienen de rekening in, in de wetenschap dat er bij de overheid geen haan naar kraait”, weet Leers.

Conflict

In de Tweede Kamer heeft Leers zich gedurende de afgelopen jaren graag beziggehouden met concrete zaken. Zijn woordvoerderschap voor Verkeer en Waterstaat heeft hem regelmatig in conflict gebracht met minister Netelenbos. “Ze kan belerend en eigenwijs overkomen, maar gebruikt altijd argumenten en is heel initiatiefrijk.” Leers heeft in de afgelopen tijd veel respect voor haar gekregen en zou graag zien dat ze na de verkiezingen op haar post zou terugkeren. “Het CDA moet natuurlijk weer gaan regeren, maar voor de continuïteit zou het goed zijn als de minister nog een termijn blijft zitten.”

Voor staatssecretaris De Vries heeft hij echter geen goed woord over. “Ze heeft duidelijk geen enkele affiniteit met het vakgebied en geen enkel zichtbaar resultaat bereikt.”

Leers keert dinsdag na ruim elf jaar politiek Den Haag definitief de rug toe. Als burgemeester van Maastricht staat hem een nieuwe uitdaging te wachten. Zijn eerste belangrijke taak is 9 februari de sleuteloverdracht aan prins carnaval Ber de Derde. “Dat is veel belangrijker dan mijn officiële installatie op de eerste.” Hij denkt dat hij wel even zal moeten wennen aan zijn nieuwe rol als burgervader van de “mooiste stad van het land”, maar voelt zich een bevoorrecht mens.

Reageer op dit artikel