nieuws

V&G speelt geen rol in ontwerp

bouwbreed

Onderzoek en resultaten van inspecties wijzen op hetzelfde: in de ontwerpfase wordt nauwelijks invulling gegeven aan de wettelijke Veiligheid- en Gezondheidsverplichtingen. Een gemiste kans, vindt Leen Akkers, directeur van Arbouw. In de ontwerpfase worden immers belangrijke keuzes gemaakt. Keuzes die consequenties hebben voor de arbeidsomstandigheden op de bouwplaats.

Het jaarverslag van Arbouw in 1988: “Uit een enqu-te blijkt dat architecten de arbeidsomstandigheden van bouwvakkers slechts zijdelings of niet bij hun afwegingen betrekken. (&insldr;) De meeste architecten blijken te veronderstellen dat arbozorg een taak voor de aannemer is.”

Is er op dit punt sinds die tijd iets veranderd? Of moeten we 1994 als uitgangspunt nemen: het jaar waarin het Bouwprocesbesluit (nu: Arbobesluit Bouwproces) werd ingevoerd? Vanaf die datum wordt van opdrachtgevers een eerste aanzet voor veilig en gezond bouwen verwacht met het aanstellen van een Coördinator Ontwerpfase. Politiek en bouwers koesterden destijds hoge verwachtingen omtrent het positieve effect op de arbeidsomstandigheden. Want met het opstellen van een risico-inventarisatie en evaluatie van het ontwerp zouden de risico’s al vroegtijdig aan bod komen.

Risico’s

Risico’s die niet op voorhand uit te sluiten zijn, zou deze coördinator kunnen opnemen in een Veiligheids- en Gezondheidsplan (V&G-plan) Ontwerpfase, dat aan het uitvoerende bedrijf wordt overhandigd.

Maar de werking in de praktijk van dit op papier waterdichte scenario heeft vooralsnog niet aan de verwachtingen voldaan. Veel opdrachtgevers zien nog niet de toegevoegde waarde in van V&G-coördinatie in het ontwerpproces; resultaten van bezoeken die de Arbeidsin-spectie in 1998 en 1999 op bouwlocaties deed, leren dat zo’n 40% van de hoofdaannemers geen V&G-plan Ontwerpfase ontvangt. Veel opdrachtgevers gaan er ten onrechte van uit dat het V&G-traject tot de standaardwerkzaamheden van de architect behoort.

Dit misverstand, illustratief voor de lage status van V&G-coördinatie, duikt al op tijdens de contractonderhandelingen. Opdrachtgevers, architecten en adviserende partijen besteden relatief weinig aandacht aan de V&G-taken, zodat dikwijls te weinig middelen worden gereserveerd voor de uitvoering ervan; de uitvoering beperkt zich vaak tot het invullen van een model. Hierdoor hebben, ook in de beleving van uitvoerende bedrijven, door ontwerpende partijen aangedragen V&G-plannen onvoldoende kwaliteit; plannen die ondanks hun indrukwekkende omvang niet of nauwelijks zijn gebaseerd op een goede inventarisatie en evaluatie van de V&G-risico’s. Terwijl de beoogde toegevoegde waarde van de regelgeving juist in dit ramen van de risico’s zit.

Vakmanschap

Als een overgedragen V&G-plan Ontwerpfase incompleet en van onvoldoende kwaliteit is, zal het bouwbedrijf telkens opnieuw en op eigen houtje moeten beginnen met het opstellen ervan. Dat is vervelend en jammer tegelijk. Met de oppervlakkigheid van een V&G-plan wordt een uitgelezen kans gemist om arborisico’s in een vroeg stadium te verminderen.

Opdrachtgever en ontwerper zouden daarom minstens één gemeenschappelijke doel voor ogen moeten hebben: stelselmatig zorg dragen voor de uitvoerbaarheid van een ontwerp. Het is daarom van wezenlijk belang om álle organisaties en onderne-mingen in het V&G-proces te betrekken, en niet alleen de uitvoerende bouwbedrijven.

Het is ook sterk aan te bevelen om al tijdens de contractonderhandelingen de aandacht te vestigen op de verplichtingen uit het Arbobesluit en de uitvoering ervan zoveel mogelijk te koppelen aan de normale procesgang. Nadenken over consequenties van keuzes gemaakt in de ontwerpfase is allesbehalve vrijblijvend. Naast de wettelijke onderbouwing die er aan ten grondslag ligt, mag aandacht voor arbeidsomstandigheden ook in het kader van goed vakmanschap van iedere opdrachtgever en ontwerper worden verwacht.

Op 21 november organiseert Arbouw in samenwerking met de Arbeidsinspec-tie het symposium Veilig en gezond werken: een bijdrage aan het vak in het Koninklijk Instituut voor de Tropen in Amsterdam. Het symposium zal in het teken staan van deze thematiek en is primair gericht op opdracht-gevers en alle andere betrokkenen in het ontwerpproces.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels