nieuws

Retentierecht komt vaak voor

bouwbreed

Wie over de Amsterdamse Stadhouderskade vanaf het Rijksmuseum richting Amstel rijdt kan aan zijn rechterhand, kort na de Boerenwetering, een fenomeen zien waarvan ik enige weken geleden de hierbij afgedrukte foto maakte: een huis waarin kennelijk werd verbouwd en waarop de aannemer met een groot bord had aangekondigd dat aldaar het retentierecht werd uitgeoefend.

Wat is dit retentierecht precies? Het is een uitvloeisel van het beginsel dat een schuldenaar die een opeisbare vordering heeft op zijn schuldeiser bevoegd is de nakoming van zijn verbintenis op te schorten totdat voldoening van zijn vordering plaatsvindt. Als ik mijn horloge naar de horlogemaker breng om het te laten repareren behoeft de reparateur (deze is mijn schuldenaar voor wat betreft de teruggave van het klokje) het horloge niet terug te geven als ik (schuldeiser voor wat betreft het terugkrijgen van het uurwerk) de reparatiekosten niet betaal.

Dat recht heeft de horlogemaker ook als ik het horloge overdraag aan een vriendje: als die het horloge komt ophalen krijgt hij hetzelfde te horen als wat ik te horen kreeg: eerst betalen, dan krijg je het mee. De horlogemaker handhaaft zijn recht dus niet alleen tegenover mij ook tegenover mijn rechtsopvolger. Het recht heeft een kwalitatief karakter gekregen: elke opvolgende eigenaar moet het retentierecht eerbiedigen.

De retentor heeft een grote macht: voor de betaling van een betrekkelijk klein bedrag kan hij de afgifte van een zaak van grote waarde tegenhouden. De dure bontmantel wordt niet teruggegeven als de draagster ervan niet de ene gulden garderobeloon betaalt.

De retentor – degene dus die de zaak onder zich houdt en niet afgeeft – heeft nog een tweede bijzonder recht: hij kan de vordering die hij op de eigenaar heeft bij voorrang boven de andere schuldeisers op de door hem gehouden zaak verhalen. Als de retentor tot executie overgaat – hij vraagt aan de rechter een vonnis om tot verkoop van de zaak over te mogen gaan teneinde uit de opbrengst zijn vordering te voldoen – en sluiten zich bij die executie meer schuldeisers aan dan wordt uit de opbrengst eerst zijn vordering voldaan en komen de andere schuldeisers pas aan bod nadat de retentor zijn centjes heeft gekregen. Zijn positie lijkt een beetje op die van een hypotheekhouder of van een pandhouder, met dit grote verschil dat deze beiden voor een executie geen vonnis van de rechter nodig hebben.

Soms zal de retentor voor de tijd dat hij de zaak onder zich heeft deze moeten onderhouden. En wanneer dit onderhoud gebruik impliceert zal hij haar ook moeten gebruiken. Een klassiek voorbeeld is het rijpaard: de retenor zal dagelijks een ritje op de Arabische hengst moeten maken (afgezien van het feit of dit verstandig is&insldr;).

Hek

Retentie is iets dat vaak voorkomt; toch zag ik in de lange jaren dat ik mij met het juridische occupeer nog nimmer een aankondiging als op de foto. Maar een aantal jaren geleden maakte de Hoge Raad al eens uit dat ook de aannemer het retentierecht heeft: als ik de aannemer niet betaal voor de bouw van het huis zal hij niet alleen de verdere afbouw kunnen stoppen maar zal hij de schuldenaar ook de toegang tot het gebouwde kunnen ontzeggen. Hij plaatst een hek rond de bouwplaats of – zoals in het geval van de foto – hij doet de deur op slot en onder het motto “bekijk het maar” gaat hij huiswaarts. Wel zal hij behoorlijk voor het gebouw moeten zorgen en maakt hij voor het onderhoud kosten dan vallen die – zo bepaalt het Burgerlijk Wetboek – op hun beurt ook weer onder het retentierecht.

Het aantal gevallen dat iemand een retentierecht heeft is beperkt tot de in de wet genoemde gevallen. Ik noem naast de hierboven genoemde gevallen bijvoorbeeld het retentierecht van de erfpachter en van de erfverpachter bij het einde van de erfpacht, van de koper op een door hem ontvangen zaak die hij wil weigeren voor de kosten gemaakt voor het behoud, van de hotelhouder op de bagage voor hetgeen hij van zijn gast voor werk, logies, kost en consumpties te vorderen heeft en van de vervoerder op de door hem vervoerde zaken voor de kosten van vervoer.

Retentierecht in de praktijk in Amsterdam.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels