nieuws

Reizigers lopen argeloos boven ondergrondse ‘parel’

bouwbreed

Vier grote betonwanden rijzen schuin op uit de diepte bij het Centraal Station in Arnhem. Haastende treinreizigers hebben geen idee van het kunststuk dat hier onder de grond vorm krijgt. Binnen enkele weken kunnen zevenhonderd auto’s een plekje vinden in de nieuwe ondergrondse parkeergarage. Daarmee is het eerste deel van het omvangrijke project Arnhem Centraal voltooid.

De nieuwe garage is ontworpen door architect Ben van Berkel en breekt volledig met het gangbare uiterlijk van parkeergarages. Hoge plafonds, frisse kleuren, binnenvallend daglicht en het ontbreken van kolommen maken korte metten met het idee van parkeergarages als ongure donkere betonnen ruimtes. “We willen een bijzondere garage die voor mensen aantrekkelijk is”, zegt gemeentelijk projectleider Hugo van de Logt.

Centraal in het ontwerp van de garage staan de zogenoemde v-collectoren, gevormd door twee paar schuine betonnen wanden waartussen het daglicht naar binnen valt. Vanaf de bodem van de garage lopen deze 80 centimeter dikke muren straks door in het bovenliggende busstation en de daarboven geplande kantoren.

De wanden verdelen de parkeerruimte beneden in drie compartimenten van vier lagen. Boven de grond wijken de schuine wanden verder van elkaar. “Dat leidt tot een andere verdeling van de ruimte die precies bij die andere functies past”, legt Van de Logt het ontwerp uit.

Gegolfd

Horizontaal langs de wanden opkijkend, zijn de betonnen wanden ook nog eens gegolfd. “Dat viel niet mee voor de uitvoerder. Voor het storten van de wanden moesten allemaal verschillende bekistingen worden gebruikt”, weet bouwdirectielid J. Pama.

Het storten van de wanden is ook vanwege de zware belasting die de muren moeten dragen stukje bij beetje gebeurd. “Er is gebruik gemaakt van speciale trilkokers en stortkokers. De betonnen wanden zijn negen meter aaneen gestort.” De bijzondere constructie, uitgevoerd door HBG, heeft al veel betonbouwers voor een rondleiding naar Arnhem getrokken.

Beneden op de parkeervloer wordt nog hard gewerkt aan het aanbrengen van de Bolidt beschermlaag. De lichtblauwe vloeren steken fel af bij de rood, oranje, geel en lichtgroen gekleurde muren. “De kleuren dragen volgens Van de Logt bij aan de oriëntatie. Zo heeft de onderste parkeerlaag een rode muur, naar boven toe oplopend naar de lichtere tinten. Voor de plafonds koos Van Berkel voor strekmetaal, dat hij ook gebruikte in zijn ontwerp voor de Willemstunnel, die straks op de parkeergarage aansluit.

Omdat de wanden van de v-collectoren niet alleen de vides maar ook de draagconstructie vormen, zijn kolommen in de garage overbodig. De vloeren bestaan uit kanaalplaten die rusten op nokken bevestigd aan de betonnen wanden. Bijzonder contrast in het ontwerp van de garage vormen de onafgewerkte diepwanden die met hun grove structuur de buitenmuren markeren.

De vides tussen de schuine betonnen wanden doen dienst als trappenhuis. Een zogeheten luie trap van beton, die geleidelijk van de ene naar de andere kant van de parkeergarage loopt, hangt nagenoeg vrij in de ruimte. “De trap is in het werk gemaakt”, vertelt Pama. “Deze constructie komt aan op zoveel precisiewerk dat prefab niet mogelijk is.” In de vides wordt ook buitenlucht aangezogen voor de ventilatie van de garage. De roosters zijn in het beton weggewerkt. Dat geldt overigens voor alle installaties. Van de Logt: “Doordat alle voorzieningen in het beton zijn gestort, ziet de garage er strak afgewerkt uit.”

De bouw van de garage is in de zomer van 1998 begonnen met het uitgraven en storten van diepwanden. Vervolgens is de ruimte deel voor deel uitgegraven en zijn de muren gestempeld, onder meer met enorme horizontale stempels. Het hele proces is volgens Pama met de computer begeleid. “Het was namelijk een hele puzzel om tijdens de bouw op de goede momenten de stempels weer te verwijderen.” Bovendien bleek tijdens het uitgraven dat de grondsamenstelling toch anders was dan verwacht, waardoor er extra sonderingen nodig waren.

Installaties

Rondom de parkeergarage bevinden zich de ruimtes waarin de installaties zijn ondergebracht. Manshoge ventilatoren, een noodaggregaat, een waterbassin voor de sprinklerinstallatie en een detectiesysteem voor rookontwikkeling maken deel uit van de technische installaties in de garage, gerealiseerd door Van der Velde uit Barneveld. Er is zoveel verlichting in de garage verwerkt, dat er in totaal een lichtlijn van 3,5 kilometer kan worden gevormd.

De parkeergarage komt de komende tijd nog niet volledig tot zijn recht, aangezien de bouw bovengronds doorgaat en de vides om die reden afgedekt zijn. Het Arnhemse stationsgebied wordt geheel overhoop gehaald. Als het busstation boven de garage klaar is, worden de naastgelegen busperrons verplaatst naar hun nieuwe stek en kan de bouw van het tweede deel van de parkeergarage beginnen. Er komen dan nog eens vierhonderd parkeerplaatsen bij. De kosten voor de complete garage bedragen 61 miljoen gulden: 48 miljoen voor de constructie en 13 miljoen voor de installaties.

De bouw van het tweede deel moet zomer volgend jaar beginnen. Naast een nieuw busstation en kantoren wordt in de toekomst een heel nieuwe transferhal boven de parkeergarage gebouwd, die ook aansluit op het treinstation. Daarnaast zijn kantoortorens, een nieuwe winkelstraat, woningen en horeca in het stationsgebied gepland.

‘De betonnen wanden zijn aaneen gestort’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels