nieuws

Hier is Barcelona!

bouwbreed

Als altijd moest ik het vaderland in grote haast verlaten. Nog zoveel te doen en af te werken. Eenmaal in de lucht, nog even mijn agenda raadplegend, zag ik tot mijn schrik dat ik ook nog aan de beurt was voor deze column. Ik bericht u dan ook vanuit Barcelona, een Spaanse metropool, met ruim 4 miljoen inwoners. De stad zelf telt 1,5 miljoen inwoners, 2 miljoen autogebruikers en 600.000 parkeerplaatsen.

Aangekomen in mijn hotel lees ik voor het slapen gaan de nieuwe Elsevier met een bijlage over ‘De beste gemeenten’. Daarin een bijdrage van de stedenbouwer Bhalotra onder de titel ‘Afscheid van de Randstad’. Hij pleit voor een benadering die uitgaat van een sterke metropolitane ontwikkeling van de verschillende onderdelen van westelijk Nederland, de vleugels dus. Het sluit aan bij het pleidooi dat ik in één van mijn vorige columns voerde voor de noordvleugel (IJmeerstad als onvermijdelijk perspectief). Ik ben het helemaal met Bhalotra eens.

Hopelijk zal zich de komende maanden een scherp publiek debat ontspinnen over de houdbaarheid van het concept Deltametropool als bruikbaar handelingskader voor de ruimtelijke ordening. De Deltametropool wordt weliswaar door het halve kabinet Kok geknuffeld en vertroeteld, maar een stevige onderbouwing ervan is nog niet aangetroffen. Ook de Vijfde nota beperkt zich tot een enkelvoudige liefdesverklaring. Ik ben benieuwd naar deel 3 van deze nota, dat binnenkort verschijnt.

In Barcelona geen discussie over de vraag of het een metropool is en zo ja, waar die zich bevindt. Wel een discussie over hoe het verder moet met de stadsvernieuwing. Het congres van de International Federation for Housing and Planning (IFHP) gaat over Urban Renewal. Dat is ook de reden van mijn komst naar hier. Er zit natuurlijk veel Barcelona in het programma, maar daarnaast komen de bijdragen uit alle delen van de wereld.

Anders dan in veel Nederlandse steden staat Barcelona voor de stedelijke vernieuwing van de centrale delen van de stad, niet echt voor een stedenbouwkundige opgave. Al ruim anderhalve eeuw kan men vooruit met het stedenbouwkundig plan van Cerda. Dit ijzersterke gridpatroon is de maatvoering voor de stad. Veranderend gebruik van de blokken in het grid en zelfs de massale mobiliteit die de stad in 150 jaar overspoelde, kon het stedenbouwkundig patroon niet van zijn plaats krijgen. Dat is nog eens duurzame stedenbouw! Wij hebben het in Nederland natuurlijk ook op een paar plekken. Zo is de Amsterdamse grachtengordel ook al eeuwen in staat zich aan te passen aan nieuwe functie-eisen. Maar verder is er niet zoveel tijdsbestendige stedenbouw. Ook niet elders in de wereld.

Barcelona verandert natuurlijk wel op blokniveau. Mijn hotel ligt net buiten het plan Cerda maar ook hier wordt voortgebouwd op bestaande patronen. Dat is te zien aan de nog aanwezige oude bebouwing en de rooilijnen. De nieuwe woonblokken hebben zich keurig aangepast aan de bestaande structuur. De transformatie van de stad voltrekt zich dan ook moeiteloos. Deze kwestie is ook van belang voor een belangrijk deel van onze stedelijke herontwikkelingsopgave. Veel naoorlogse wijken hebben eigenlijk een heel prettige en heldere lay-out. Moeten we, nu de bebouwing aan vernieuwing toe is, dat stedenbouwkundig patroon niet gewoon handhaven of moet er met een beroep op ‘de compacte stad’, flink ingedikt gaan worden? Barcelona zoekt het vooral in intensivering van de bebouwing en dat lijkt mij een goede aanpak. In het gebied waarop ik uitkijk zie je de bebouwing verspringen van drie verdiepingen (19de eeuws) naar acht (jaren negentig 20ste eeuw).

Wat naast die intensivering natuurlijk meteen ook opvalt, is het multifunctioneel gebruik van de stedelijke ruimte. Ook hier, aan de rand van het centrum, geen monomane woonblokken. Het is een prettige mix van wonen, kantoren, hotels, eetgelegenheden, een park in de buurt en een paar cafés op de hoeken van de straten en op de pleintjes. Niet pretentieus, geen grote ontwerpnamen maar gewoon goed.

Een deel van het congres, hier in Barcelona, is gewijd aan ‘multifunctional and intensive land use’. Tijdens één van de sessies ga ik een in Nederland vervaardigde webdatabase, die nog in ontwikkeling is, presenteren. U kunt hem ook zien: www.multiplespaceuse.com. In november komt er een geheel vernieuwde versie die het mogelijk maakt dat professionals uit de hele wereld, vanuit hun eigen werkplek, stedenbouwkundige projecten kunnen invoeren. Bedoeling is dat het een wereldcatalogus wordt op het gebied van intensief en meervoudig ruimtegebruik. Ik heb hier dus een echte missie.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels