nieuws

Handgiften kunnen leiden tot flinke besparing notariskosten

bouwbreed

Alle schenkingen moeten via een notariële akte lopen, behalve handgiften. Wat gebeurt er onder het belastingregime 2001 als een bouwondernemer geld aan zijn kinderen schenkt via een handgift, dat geld vervolgens terugleent en zijn kinderen rente betaalt over hun vorderingen?

Stel u schenkt aan uw kind ieder jaar het schenkingsvrije bedrag van 8545 gulden (2001). U maakt dat geld over naar zijn rekening. Vervolgens leent uw kind aan u 8545 gulden. In een leningovereenkomst legt u samen vast dat u (schuldenaar) over die geldlening jaarlijks 6 procent rente (512,70 gulden) betaalt. U betaalt die rente ook daadwerkelijk. Verminderen de vorderingen van uw kind de heffing successierechten op zijn erfdeel bij uw overlijden?

Onder het belastingregime 2001 is de rente die u betaalt aan uw kind bij u niet fiscaal aftrekbaar en bij uw kind belastingvrij. U hevelt fiscaal vriendelijk vermogen over aan uw kinderen. Alle schenkingen moeten volgens het Burgerlijk Wetboek via een notariële acte gebeuren om niet nietig te worden verklaard. De wet maakt één uitzondering: handgiften, daarvoor is geen notariële acte vereist.

Geschil

Voor de belastingrechter in Den Haag diende onlangs een opmerkelijk geschil. Een vader schonk twaalf jaar achtereen jaarlijks flinke bedragen aan zijn vier kinderen. Hij maakte die bedragen aan hen over en leende ze vervolgens – net als u – weer terug. Van de leningen werd een onderhandse akte opgemaakt, waarin de vader zich verplichte jaarlijks 5 procent rente te betalen. Vader betaalde de kinderen ook daadwerkelijk de rente. In 1996 overleed vader. In de aangifte successierechten werd voor een bedrag van bijna 670.000 gulden aan schulden aan de kinderen opgenomen, die in mindering werden gebracht op de bezittingen van de nalatenschap.

De belastinginspecteur negeerde in eerste instantie de schulden, omdat de schenkingen niet bij notariële acte waren verricht en daarom naar zijn mening nietig waren. Dit standpunt werd door hem later ingetrokken, omdat sprake was van handgiften: aan de hand van de bankafschriften kon worden aangetoond dat de schenkingen daadwerkelijk waren overgemaakt, waarna de kinderen vervolgens het bedrag hadden teruggeleend aan hun vader. Vervolgens nam de inspecteur het standpunt in, dat er sprake was van ‘opzet’ om notariskosten te besparen. Volgens hem was dat niet toegestaan en in strijd met de wet.

Geen schijnhandeling

Maar de rechter kon niets ontdekken van een ‘verijdelingsoogmerk’. Hij oordeelde dat vader helemaal niet in strijd met de wet had gehandeld. De schenkingen waren verricht, dat bewijs werd geleverd via de bankafschriften. Er was geen sprake van een ‘schijnhandeling’. Dat de operatie tot gevolg heeft dat de familie jaarlijks de notariskosten bespaart, betekent niet dat er een ‘schijnhandeling’ is verricht en de schenking ‘nietig’ zou zijn. De belastinginspecteur moest weldegelijk van de rechter de schulden aftrekken van de nalatenschap voor de heffing van successierechten.

Besparen

Het arrest is van grote betekenis voor ouders die jaarlijks aan hun kinderen de vrijgestelde schenking willen doen, en vervolgens de hoofdsom van de schenking willen teruglenen. Als u het geld daadwerkelijk kunt overboeken, kunt u de kosten van een notariële akte van schuldigerkenning besparen. In de leningovereenkomst kunt u bijvoorbeeld bepalen dat de lening pas opeisbaar is bij het overlijden van de langstlevende ouder. Om daadwerkelijk successierechten te kunnen besparen is wel van belang dat jaarlijks de verschuldigde rente daadwerkelijk aan de kinderen wordt uitbetaald en dus niet wordt schuldig gebleven, danwel bijgeschreven bij de geldlening. Ernst & Young adviseert ten minste 6 procent rente te betalen, om te voorkomen dat er (deels) sprake is van een vruchtgebruik waardoor er bij overlijden alsnog sprake zou zijn van een fictieve erfrechtelijke verkrijging. Wilt u op papier grotere bedragen schenken, terwijl uw vermogen vastzit in de eigen woning of in de onderneming, dan is nog steeds voor de ‘schenking onder schuldigerkenning’ een notariële acte een voorwaarde, anders is de schenking nietig.

Drs. Ingo Duijvestijn, Sectorgroep Bouw & Onroerend Goed, Ernst & Young Belastingadviseurs, Utrecht. Tel. (030) 2592146

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels