nieuws

Bouw voelt terugloop economie

bouwbreed

De Amerikaanse economie kraakt in zijn voegen. Het consumentenvertrouwen loopt drastisch terug. Langzaam begint deze economische achteruitgang ook Europa te treffen, meent Paul Kleijne. Ongetwijfeld zal dit van invloed zijn op de Nederlandse bouwsector. Hoewel men nog spreekt van een ‘dipje’, is het toch zaak rekening te houden met mindere tijden in de nabije toekomst.

Hoewel er nog geen sprake is van een recessie, is de toestand in de VS toch bijna zorgelijk te noemen. Bedrijven halen de broekriem aan, zetten mensen bij bosjes op straat. De Centrale Bank verlaagde onlangs de rente voor de zevende maal.

Waren in het recente verleden al honderden, veelal internet start-ups, in een tijdsbestek van enkele maanden belly-up gegaan, nu zijn ook de gevestigde, oude-economiebedrijven aan de beurt, met name in de informatietechnologie- en telecomsector. Winstwaarschuwingen, slechte kwartaal- en halfjaarcijfers, snel dalende koersen en zelfs faillissementen zijn aan de orde van dag.

Een gerenommeerd bedrijf als Sun Microsystems verloor in de afgelopen twaalf maanden al bijna 90 procent van zijn beurswaarde. Lucent Technologies zet wereldwijd 40.000 mensen aan de dijk, velen vinden op maandagochtend een ‘pink slip’ en een kartonnen doos op hun bureau, en worden verzocht om nog voor lunchtijd hun kantoor uit te ruimen.

De economische groei in de Verenigde Staten is bijna stilgevallen, er heerst nu zelfs ook pessimisme bij de Amerikaanse huishoudens: de belangrijkste pijler onder de hedendaagse economie, het consumentenvertrouwen, begint scheuren te vertonen.

Vertraging

Met enige vertraging zijn deze ontwikkelingen ook in Europa merkbaar, mede geinitieerd door Europese vestigingen van bedrijven als Lucent en Cisco. Maar ook locale firma’s kondigden maatregelen aan: Akzo Nobel, Philips en ABN Amro sneden al fors in hun personeelsbestand, en lieten andere bedrijven reeds tegenvallende halfjaarcijfers zien.

In Duitsland is de economische groei helemaal stilgevallen, in ons land blijft het meest recente groeicijfer op 1,5 procent steken. De inflatie is gestegen naar 4,5 procent, de lonen gaan zo langzamerhand door het dak, terwijl de groei van de werkgelegenheid in het midden- en kleinbedrijf merkbaar aan het afnemen is, een duidelijk teken dat de economische groei aan het vertragen is. Nederland maakt zich op voor een aantal magere jaren.

Het is onvermijdelijk dat deze economische achteruitgang ook invloed zal hebben op de bouwsector, met name op de kantoren- en industriële markt. In Amerika wordt door onderzoeksbureaus al gewaarschuwd dat de bouw zich moet voorbereiden op een ‘significant slowdown’.

Het jaar 2000 was in hun ogen het feest waarvan bouwend Amerika nu zijn kater te verwerken krijgt. De leegstand van kantoren is in zes maanden van ruim 8 naar bijna 10 procent gestegen, een gevaarlijke nadering van het percentage dat bij een recessie hoort: 13,3 procent.

Alleen bedrijven die infrastructurele projecten in de wacht weten te slepen voor de komende 18 maanden, bevinden zich in de veilige zone. De overige bouwfirma’s zullen zich genoodzaakt zien in te krimpen en personeel af te stoten.

De situatie in Europa en Nederland is niet veel anders. Door de bijna-recessie zal het aantal bouwprojecten dalen, en gaat het de bouw in de nabije toekomst zeker ar-beidsplaatsen kosten. Steeg in 2000 nog het aantal bouwbedrijven in Nederland, volgend jaar zal aan deze gestage groei een definitief einde komen.

Eind augustus nog schetste de NVB een bijzonder somber perspectief voor de kantorenmarkt, die ‘binnen twee jaar dreigt in te storten’. Binnenkort is er weer sprake van een aanbiedersmarkt, waarbij aan-nemers hun orderportefeuilles zullen zien slinken. Zelfs de woningbouw stagneert, hoewel dat meer zijn oorzaak vindt in de tekorten aan materiaal en mensen, maar met name ook in de steeds langer slepende juridische trajecten, zoals vergunningen- en bez-waarschriftenprocedures.

Ook in ons land geldt dat (Europese) infrastructurele werken, zoals bijvoorbeeld de HSL en de Amsterdamse Noord-Zuidlijn, bouwbedrijven het licht aan het einde van de tunnel kunnen laten zien. Dat levert immers langetermijncontracten op, zowel voor bouw als onderhoud. In het algemeen lijkt dit echter enkel en alleen weggelegd voor grote aannemers zoals Volker Wessels Stevin of Heijmans, die 40 procent van hun jaaromzet uit publieke werken halen.

Reserves

De middelgrote en kleine bouwers in Nederland zullen zich in de nog resterende maanden van dit jaar nog meer vlees op de botten moeten eten, om voldoende reserves op te bouwen voor de magere jaren die gaan komen.

Anti-cyclisch plannen en vervolgens investeren in een extra acquisiteur is zeker geen verkeerde gedachte. Tegelijkertijd zullen bouwer/ontwikkelaars op hun hoede moeten zijn voor het leegstandsgevaar, dat volgend jaar definitief de kop op zal steken, en dat beleggers enigszins kopschuw zal maken.

Woningbouw lijkt niet echt een strategische toekomst te hebben, hoewel het niet onverstandig is om erbij te zijn als die koek wordt verdeeld. Wellicht is het uitkijken naar buitenlandse projecten en opdrachtgevers een goede optie, een weg die nog zeker niet door heel bouwend Nederland bewandeld wordt.

Het acquireren op infrastructurele werken is het overwegen waard. En misschien wordt het nu hoog tijd om die faalkosten uit uw onderneming te elimineren. Over een jaar zult u er dankbaar voor zijn.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels