nieuws

Uitvinder Jac van Ham koestert de file

bouwbreed

Een automobilist is over het algemeen niet echt blij met files. Maar dat het staan in een file niet altijd zinloos tijdverdrijf is en zelfs kan leiden tot innovatieve ideeën in de strijd tegen hoog water, bewijst ontwikkelaar en uitvinder Jac van Ham.

Na de introductie van de Waterbarriër, een hoogwaterkering waarbij gebruik wordt gemaakt van een mobiele vangrailconstructie, de kunststof cassettes van het Watershellsysteem voor de opslag van hemelwater en de onlangs geïntroduceerde betonnen schotbalken, blijft het brein van Van Ham zoeken naar innovaties in de waterbouw.

Van Ham begon zijn carrière als timmerman in de bouw, groeide door middel van diverse avondstudies in 35 jaar door naar werkvoorbereider, uitvoerder, bedrijfsleider en bedrijfsdirecteur. Zijn toenmalige broodheer is een bouwondernemer in beton- en leidingbouw, bij wie Van Ham na een opsplitsing van het bedrijf zijn heil zocht in de leidingbouw. “Betonbouw is feitelijk een vrij statisch beroep, leidingbouw is dynamischer. Ik heb het altijd schitterend innoverend werk gevonden, totdat ik door omstandigheden na 35 jaar mijn leven over een andere boeg moest gooien. Dat stemt je dan tot nadenken. En één van die gedachten richtte zich op bepaalde problemen in de markt en dan specifiek de problemen bij het keren van hoog water. Eén van de aspecten waar je dan mee te maken krijgt is wat de wetgeving voor ruimte biedt binnen deze problematiek. Wat haalbaar en betaalbaar is”, introduceert Van Ham zijn huidige professie als uitvinder.

Vangrail

In de file viel bij Jac het kwartje; die mobiele vangrailconstructie zou in combinatie met een kunststof slab uitstekend als basis kunnen dienen voor een tijdelijke waterkering. “Mobiele vangrailconstructies worden met name in de zomerperiode gebruikt, wanneer men volop met wegwerkzaamheden bezig is. Wanneer ze in de winterperiode in opslag staan, kunnen ze prima ingezet worden bij het keren van hoogwater, wat met name in die periode aan de orde is. Op deze wijze wordt zo’n product multifunctioneel”, verklaart Van Ham. Van Ham betrok onder andere Bureau A+ en de Technische Universiteit Eindhoven bij het onderzoek. Dit leidde uiteindelijk tot de introductie van de Waterbarriër. Het idee behoorde zelfs tot de laatste vijf genomineerden voor de Aqua Tech Innovation Award 2000.

Waterblock

Om zijn innovatieve ideeën ook commercieel in goede banen te leiden, richtte Van Ham twee jaar geleden het bedrijf Waterblock BV in Etten-Leur op. Van de Waterbarriër heeft hij inmiddels een tweede generatie het licht doen zien. Naast de mobiele vangrailconstructies kunnen nu ook 2mixZ-betonblokken als basis worden toegepast.

Het bleef echter niet bij de Waterbarriër. “Om de Waterbarriër op de markt te kunnen brengen, heb ik contact met diverse waterschappen en hoogheemraadschappen. Bij het Hoogheemraadschap West-Brabant kwam de problematiek met de houten schotbalken aan de orde. Bij de wet zijn waterschappen verplicht bij coupures en keersluizen schotbalken in opslag te hebben, zodat in geval van hoogwater snel een coupure of keersluis kan worden afgesloten. Echter, houten schotbalken zijn nogal diefstal- en vandalismegevoelig.”

Kromtrekken

In de openlucht heeft hout de neiging tot kromtrekken en opslag wordt als te duur ervaren. Bij een absoluut waterdichte kering moet bovendien altijd een dubbele rij schotbalken worden aangebracht, waarvan de tussenruimte opgevuld wordt met grond en klei. Van Ham: “Al pratende kwamen we tot de oplossing met betonnen schotbalken. In combinatie met een rubberen opblaasprofiel in de sponning wordt een honderd procent dichte afsluiting gecreëerd, terwijl de balken zelf direct bij de coupure in de openlucht kunnen worden opgeslagen”, legt Van Ham de ontwikkeling van deze vinding uit.

Een geheel andere uitvinding die Van Ham onlangs op de markt bracht, is het Watershellsysteem. Deze kunststof cassettes worden als ondergrondse waterberging toegepast onder de vloeren van tuinbouwbedrijven. In de betonnen bak, die zo ontstaat, kan vervolgens het hemelwater worden opgevangen. Van Ham: “Ook nu is de veranderende wetgeving ten aanzien van de opvang van hemelwater de basis voor de ontwikkeling van dit systeem. In plaats van waterbassins naast het bedrijf kan het water nu onder de vloer worden opgevangen.”

Het systeem is onlangs gerealiseerd bij een proefproject op een kwekerij in Zundert. Hierbij blijft het niet. Van Ham heeft inmiddels zicht op proefprojecten in alternatieve toepassingen als infiltratievoorzieningen in stedelijke gebieden, als gewichtsbesparing in prefabvloeren en dijkconstructies, maar ook als wateropvang ten behoeve van de industrie of voor drinkwatervoorzieningen voor vee.

Nieuwe vindingen

Als erkend lid van de NOVU (Nederlandse Orde van Uitvinders) en het NWP (Netherlands Water Partnership), een organisatie die zich bezighoudt met waterproblematiek over de gehele wereld, blijft Van Ham constant op zoek naar nieuwe vindingen. De Waterbarriër zal in de strijd tegen hoogwater een vervolg krijgen met de ontwikkeling van een afrolbare dijk van 400 tot 600 meter lang en 40, 60 en 80 centimeter hoog. Ook hoopt Van Ham binnenkort een product te introduceren dat kan worden ingezet tegen de vernatting en verdroging in natuur- en bouwlandgebieden. “Ik zeg verder niets, want het is zo simpel, dat het een wonder is dat het nog niet op de markt is”, doet Van Ham geheimzinnig.

Agent

Ondanks de gedrevenheid en ideële doelstellingen moet ook bij Van Ham de schoorsteen blijven roken. Naast de uitvindingen voor zijn bedrijf Waterblock BV is Van Ham tevens twee dagen per week actief als agent voor Smit Land & Marine Engineering Ltd.

Binnen zijn eigen bedrijf bleek vooral de introductie van de betonnen schotbalken financieel een schot in de roos. Voor de mobiele dijken bestaat vooral in het buitenland grote belangstelling.

Van Ham: “Wij Nederlanders denken nog te veel in zandzakken, terwijl dit economisch een achterhaald alternatief is. Maar uiteindelijk maakt de klant uit wat hij wil. Als uitvinder maak je wat je kunt. Als die twee elkaar daartussen ergens weten te vinden, dan kan daar iets heel moois uit worden ontwikkeld. Luisteren naar de klant en waar maken wat je belooft en dan misschien eens even stilstaan in een file voor de juiste oplossing.”

‘Nederlanders denken nog te veel in zandzakken’

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels