nieuws

Prijscompensatie breekpunt bij cao

bouwbreed

De breuk in de onderhandelingen over de bouw-cao is meer dan een incident. De discussie over prijscompensatie speelt een belangrijke rol.

Voor de start van het cao-seizoen wist de bouw zich in een unieke positie te manoeuvreren. Waar centraal door de FNV 4 procent voldoende werd gevonden, stelde FNV Bouw dat 6 procent zou moeten. Tot grote schrik van werkgevers èn werknemersvoorman Lodewijk de Waal. Maar dat was in de tijd dat er nog hoop was dat de inflatie zou meevallen. Een extreem hoge looneis zou in die situatie alleen maar leiden tot inflatie met daardoor weer een opwaartse druk op de lonen. De beroemde loon-prijsspiraal zou daarmee een feit zijn.

Inmiddels zijn de tijden veranderd. De inflatie is autonoom gestegen en met nog eens bijna 1 procentpunt extra vanwege de BTW-verhoging. Daarmee werd de eis van 6 procent ineens zo monstrueus niet meer. Op die eis hadden de onderhandelingen niet hoeven te mislukken.

De inflatie had echter nog een geheel ander effect. Een aloude discussie stak – aanvankelijk onderhuids, later openlijker – de kop weer op: de roep om de automatische prijscompensatie (apc). Weinig interessant in tijden van stabiele lage inflatie, maar in tijden van oplopende inflatie waarbij de hoogte ervan ook nog eens ongewis is, een topic waar je als vakbond best de barricade mee op kunt.

Dat de apc-discussie ook speelde bij de onderhandelingen over de bouw-cao, blijkt wel toen er even gesproken werd over de mogelijkheden van een tweejarige cao. De bonden zaten daar niet om te springen, maar waren bereid erover te praten als daar de automatische prijscompensatie plus een structurele loonsverbetering in zouden zitten. Daar zaten de werkgevers natuurlijk niet op te wachten.

Ook in andere cao’s is de prijscompensatie weer om de hoek komen kijken. Zo is in de timmer-cao de loonstijging opgebouwd uit een loonsverbetering plus prijscompensatie die daar overigens is gemaximeerd op 3 procent.

De bouw en de kleinmetaal, beide bedrijfstakken met veel werknemers en voorbeelden voor andere bedrijfstakken waar het gaat om de arbeidsvoorwaarden, dreigen nu gebruikt te worden als breekijzers op een hoger niveau. De politiek en de werkgeversfederatie VNO-NCW voelen tenslotte absoluut niets voor hoge loonstijgingen en nog minder voor prijscompensatie. De loon-prijsspiraal dreigt dan immers en de geschiedenis heeft geleerd dat die moeilijk is terug te dringen vanwege het automatisme van de prijscompensatie. De bonden zeggen het nog niet hardop, maar het zou hen niet verbazen als er sprake is van pressie vanuit VNO-NCW richting bouw en kleinmetaal om het been stijf te houden.

Of dat nu waar is of niet, is weinig interessant. Belangrijker is de constatering dat deels onder invloed van kabinetsbeleid de inflatie in ons land tot ongekende hoogte is gestegen. Dat werknemers daarop reageren in hun looneisen is begrijpelijk. Dat werkgevers dat niet leuk vinden eveneens.

De eis van 6 procent is zo monstrueus niet meer

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels