nieuws

Ontwerp Cuypers herkrijgt oude luister

bouwbreed

Toen hij met zijn ouders langs de Vecht reed, bewonderde hij al de mooie neo-classistische landhuizen. Architect Friso Woudstra (51) droomde destijds al dat hij dergelijke villa’s mocht ontwerpen. Wat dat betreft is het leven voor hem als een jongensboek verlopen. Een van de belangrijkste hoofdstukken vormt de restauratie van een door P.J.H. Cuypers ontworpen landhuis even buiten Vorden in de Achterhoek. Deze ingrijpende klus is na twee jaar op een haar na gevild. “Een jongensdroom is uitgekomen.”

Woudstra heeft het landhuis De Wientjesvoort en het 21 hectare grote landgoed gekocht. Hij koestert warme herinneringen aan deze plek. Woudstra heeft er in zijn jeugdjaren gespeeld. Het in neo-classistische stijl gebouwde huis heeft 32 jaar leeggestaan. Vanaf mei gaat de architect er wonen; zijn kantoor komt in het naastgelegen koetshuis.

De klus heeft bloed, zweet en tranen gekost. “Iemand zonder ervaring had er een zware kluif aan gehad.” Gelukkig heeft Woudstra in dertig jaar veel ervaring opgedaan met het restaureren van rijksmonumenten en bouwen van panden in historische stijlen.

Kapot

Een van Cuypers eerste creaties in zijn nog prille carrière verkeerde in abominabele staat. De bewoonster van het naastgelegen koetshuis had geen geld om het op te knappen. “In feite kochten we vier muren die ook nog eens in slechte staat waren”, zegt Woudstra terwijl hij de archieffoto’s laat zien. “Een brand in 1968 verwoestte de gehele kap. Deze werd nooit meer opgebouwd. Daardoor is er veel vocht binnengekomen”. Het stucwerk was grotendeels kapot en het houtwerk bleek aangetast. “We hebben 32 containers aan rotzooi uit het huis gehaald”, geeft de architect een indruk. “Alle kozijnen bijvoorbeeld zijn vervangen. Dat was nodig, omdat de laatste restauratie, in 1900, zeer slecht is uitgevoerd”

In de volksmond stond De Wientjesvoort te boek als spookhuis. De bomen groeiden zelfs door het trappenhuis heen. Krakers hadden in het huis gebivakkeerd. Cuypers zou zich in zijn graf hebben omgedraaid. “Waar begin je aan, zei menigeen. En eerlijk is eerlijk: we hebben wel eens in een dipje gezeten. Maar nu zit er schot in”, zegt het echtpaar terwijl het trots door het huis loopt. Aannemer Rabelink is bezig met de afwerking. “Het gehele gebouw is van boven naar beneden gestript”, stelt Yneke Woudstra.

Hoewel uitgangspunt was het huis in authentieke staat terug te brengen, herbergt de villa een ‘vreemd’ element ten aanzien van het oorspronkelijke ontwerp, namelijk een in stucwerk uitgevoerde fries. Verder zit er een gereconstrueerde kap met leien op.

De ruimte in het huis is overweldigend: circa 4000 kubieke meter. Er is plaats voor liefst vijf badkamers. De rondleiding begint bij het monumentale trappenhuis. De originele stoep van hardsteen is gebruikt voor de traptreden. Meer delen van het huis zijn elders op het landgoed teruggevonden. “De wijzers van de klok lagen in de beek en delen van het gietijzeren hek op het landgoed. Ook originele bakstenen hebben we weer hergebruikt.”

De zuilengalerij van zandsteen ziet er nog piekfijn uit. Het voegwerk, met de voor Cuypers karakteristieke snijvoeg, is uitgeslepen en opnieuw aangebracht, waardoor het metselwerk zijn oude glorie terugkrijgt. Lopend door het souterrain ontdekken we de bijzondere draagconstructie die de toen nog jonge Cuypers bedacht: eikenhouten balken steken als een driehoek uit het plafond. Deze balken zijn verbonden door middel van getoogd metselwerk. Daaronder is stucwerk aangebracht. “Nog nooit eerder zo’n constructie gezien”, bekent Woudstra. “Heel slim natuurlijk: de krachten worden op die manier gelijkmatig opgevangen.”

Probleem bij de restauratie was dat Woudstra geen tekeningen van Cuypers heeft kunnen opduiken. “Ik heb bewijzen dat hij het naastgelegen koetshuis heeft ontworpen, dus ik weet nagenoeg zeker dat hij ook dit huis heeft ontworpen.” Woudstra heeft werken van de beroemde architect tot in detail bestudeerd en beschikte over foto’s van mensen die ooit in het huis hebben gelogeerd. Zodoende kwam hij tot een reconstructie. “De architectuur is sober, ingetogen. Veel getoogde elementen en logisch ingedeelde ruimten, waar je comfortabel in kunt wonen”, beschrijft Woudstra in vogelvlucht.

Modern

De aannemer is bezig met het herstellen en vernieuwen van stucwerk. Nieuwe siermotieven zijn reeds aangebracht. De eetkamer krijgt een inrichting naar eigen smaak, omdat deze door de brand niet meer terug te herkennen was. “We kiezen voor een houten cassetteplafond met muurschilderingen”, laat Yneke Woudstra weten. In de grootste badkamer worden oude marmeren tegels uit de hal hergebruikt. Warme kleuren als terra en crème komen terug in de slaapkamers, waar de originele deuren nog in de sponningen zitten.

“Toch is dit één van de modernste monumenten van Nederland”, weet Friso Woudstra. “Een lift, elektrische vloerverwarming, een optimale isolatie en een camera-installatie voor inbraakbeveiliging heeft niet elk monumentaal huis”, lacht hij.

Verlaten monument stond in de buurt te boek als spookhuis

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels