nieuws

Boete- of schadebedimg ?

bouwbreed

In het oude Burgelijk Wetboek was zowel een regeling van de zogenaamde gefixeerde schadevergoeding als van een boetebeding opgenomen. In het bouwrecht leidde dat tot problemen, want moest nu een kortingsbeding (in de U.A.V. is dit in par. 42 opgenomen voor het korten op de aannemingssom wegens te late oplevering van het werk) gezien worden als een gefixeerd schadebeding of als een boetebeding? In het eerste geval kon de rechter geen ander bedrag dan het overeengekomene toewijzen, bij een boetebeding was hij bevoegd om dat bedrag te matigen.

Dat probleem is in het nieuwe BW. opgelost door het verschil tussen die twee bedingen te laten verdwijnen. We kennen nu alleen nog een wettelijke bepaling over een boetebeding. Dat is elk beding dat de schuldenaar tot betaling van een bepaald bedrag verplicht als hij tekortschiet in de nakoming van een contractuele verplichting. Naast dat bedrag kan geen schadevergoeding wegens die wanprestatie meer gevorderd worden. Dat wordt uitdrukkelijk bepaald in het nieuwe BW.

Op die bepaling beriep zich de koper van een appartementsrecht toen hij door zijn verkoper/aannemer werd aangesproken, niet alleen tot vergoeding van de schade die was ontstaan door de weigering van de koper om mee te werken aan de overdracht van het opgeleverde appartement, maar ook tot betaling van de contractuele boete van 10 procent van de koop-/aannemingssom.

Telefaxbericht

Die overdracht zou op 18 juli 1997 plaatsvinden, maar de verkoper/aannemer kon toen de eigendom van het appartement niet overdragen omdat een ander per ongeluk beslag had gelegd op zijn eigendommen. Toen dat beslag een dag of tien later al was opgeheven vroeg hij aan de koper om in overleg met de notaris een nieuwe datum voor de overdracht vast te stellen. Dat deed hij niet want zijn trek in het appartement was inmiddels verdwenen. Voor de Raad van Arbitrage beriep hij zich op de ontbinding van de koop-/aannemingsovereenkomst, niet omdat hij daartoe op grond van de toepasselijke algemene voorwaarden het recht had maar omdat daartoe in onderling overleg besloten zou zijn. Dat kon hij echter niet bewijzen en van de mogelijkheid die in de voorwaarden was opgenomen om de overeenkomst rauwelijks te ontbinden, had hij geen gebruik gemaakt. Dat had hij volgens die voorwaarden moeten doen in een aangetekende brief of met een telefaxbericht met verzendbevestiging. Ook al had dat niet in die voorwaarden gestaan dan was het toch (schriftelijk) mogelijk geweest op grond van het bepaalde in artikel 267 BW.

Het feit dat de verkoper op 18 juli buiten zijn schuld niet in staat was het appartementsrecht te leveren betekende desondanks een tekortkoming van zijn kant, waardoor zijn wederpartij het recht zou hebben gehad om de koop-/aannemingsovereenkomst te ontbinden. Dat de verkoper geen enkel verwijt kon worden gemaakt van het niet kunnen overdragen van het appartementsrecht speelt bij het ontbindingsrecht geen rol. De wet bepaalt eveneens dat de ontbinding ook gevorderd kan worden in een rechterlijke procedure. Waarom de gemachtigde van de koper dat niet deed, is niet duidelijk. Hij hoefde dan immers alleen aan te tonen dat zijn wederpartij in gebreke was gebleven op de afgesproken datum het appartement te leveren. De arbiters zeggen op dit punt wel dat na de opheffing van het beslag geen beroep meer kon worden gedaan op het recht van (buitengerechtelijke) ontbinding, maar betekent dit dat de Raad die ontbinding niet had kunnen uitspreken als de koper dat had geëist? Het BW zegt immers dat de ontbinding ook op zijn vordering door de rechter kan worden uitgesproken.

Gebonden

Het is niet helemaal duidelijk of de Raad hier besliste dat een beroep op een tekortkoming van de verkoper/aannemer, die op 18 juli had plaats gevonden, niet meer kan worden gedaan als de grond voor die tekortkoming op het moment van het instellen van een vordering tot ontbinding is verdwenen. Ik neem aan dat de Raad dit wel bedoelde toen hij overwoog dat de oorzaak van de tekortkoming van de verkoper/aannemer, namelijk het feit dat er beslag was gelegd, was opgeheven. Als dat zo is dan zou het duidelijker zijn geweest als hij in plaats van het tussen haakjes zetten van “buitengerechtelijke” had gezegd “buitengerechtelijke (rauwelijkse) dan wel gerechtelijke ontbinding”. Ook zou ik graag gehoord hebben of de Raad de wetsbepaling, dat de ontbinding ook door de rechter uitgesproken kan worden, zich eigen zou hebben gemaakt. Hij hoeft dat immers niet omdat de Raad niet aan formele rechtsregels gebonden is.

Geleden schade

Inhoudelijk is dit vonnis vooral van belang voor zover het een beslissing inhoudt over de vraag of het beroep van de verkoper op zijn recht op boete èn schadevergoeding juist was. De koper vond van niet want het BW zegt toch duidelijk dat het verschuldigde op grond van een boetebeding in de plaats treedt van de schadevergoeding.

De Raad loste dat anders op. Hij constateerde dat de verkoper na de opheffing van het beslag aan zijn verplichtingen had voldaan en dat zijn koper vanaf dat moment in gebreke was gebleven mee te werken aan de overdracht. Op grond van de koop-/aannemingsovereenkomst betekende dit dat de koper een boete van 10 procent van de koopsom verschuldigd was. Het feit dat de Algemene Voorwaarden wel een cumulatie van boete en schadevergoeding bevatten betekende volgens de Raad niet dat dit een onredelijkbezwarend beding is omdat het niet in de opsomming van het BW daarover voorkomt.

Omdat de werkelijk geleden schade niet groter was dan de gefixeerde boete had de Raad voldoende reden om naast het boetebedrag geen aanvullende schadevergoeding toe te kennen. Dit is van belang omdat de Raad hierbij in feite beslist dat er naast de boete wel plaats kan zijn voor schadevergoeding mits het schadebedrag maar hoger is dan dat van de schade. Ik neem aan dat in zo’n geval naast de boete alleen een schadevergoeding wordt toegekend voor zover de schade het bedrag van de boete overschrijdt. Maar het karakter van een boetebeding, dat de Raad jarenlang heeft aangemerkt als een gefixeerd schadebeding, zou hij daarbij wel hebben losgelaten.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels