nieuws

Op straffe van stillegging werk: voorkom verstoring broedseizoen

bouwbreed

Door de huidige hausse in de bouw komen broedende vogels nogal eens in de knel. Ook door onderhoud aan bossen en plantsoenen worden elk voorjaar regioconsulenten van Vogelbescherming Nederland geconfronteerd met verstoringen van broedende vogels. Hugo van der Brugge wijst erop dat dit strafbaar kan zijn en kan leiden tot gedwongen stillegging van het werk.

Het verstoren van broedende vogels is van vaak heel verschillende aard en omvang. Regelmatig blijkt dat het voorkomen had kunnen worden. Het betreft bijvoorbeeld het bouwrijp maken van braakliggende terreinen en het kappen van bomen en het snoeien van bosschages in het broedseizoen. Maar ook het renoveren van gebouwen waarin gierzwaluwen broeden komt voor, net als het verwijderen van huiszwaluwnesten tijdens de jaarlijkse schilderbeurt. Van nog weer een ander orde is het afgraven van zanddepots waarin oeverzwaluwen broeden.

Artikel 8 van de Vogelwet verbiedt het verstoren van nesten van beschermde vogels. Van vogels waarop jacht niet is toegestaan verbiedt artikel 10 van de Jachtwet eieren te vernielen, nesten weg te nemen of te vernielen, en de vogels opzettelijk te verontrusten. Naar verwachting treedt binnenkort de Flora en Faunawet in werking. Hierin zullen bovengenoemde beschermingsbepalingen onverkort worden overgenomen.

Jurisprudentie

In 1995 werd de gemeente Voorburg veroordeeld voor het kappen van bomen en het rooien van struiken waarin zich nesten van beschermde vogels bevonden. Voor de bewijsvoering werden onder andere foto’s van de werkzaamheden en van vernielde nesten en eieren gebruikt. Daarnaast werd als bewijs een inventarisatierapport volgens de SOVON-methode overlegd. Door deze uitspraak is duidelijk geworden dat succesvol kan worden opgetreden tegen overheden die het met de groene wetgeving niet zo nauw nemen.

Dit voorjaar dreigde in Alkmaar het Vronermeerbos te worden gekapt voor de aanleg van een nieuwe stadswijk. De kapvergunning was verleend en dus begon het loonbedrijf met kappen. Buurtbewoners alarmeerden de AID, maar die kon geen broedende vogels vinden. Om het kappen toch te stoppen, spanden vogelwerkgroep en buurtbewoners een kort geding aan tegen de gemeente. Als bewijs van het feit dat ter plaatse vogels broedden, overlegde men een inventarisatierapport. Daarop stelde de rechter de vogelwerkgroep en buurtbewoners in het gelijk.

Ongegrond

De gemeente ging in beroep en intussen ging rechtbankpresident Warnink poolshoogte nemen. Tijdens de daarop volgende zitting werd het beroep ongegrond verklaard. Rechtbankpresident Warnink: “Kappen in het broedseizoen had voorkomen kunnen worden door een andere planning of door het nemen van maatregelen waardoor vogels niet konden nestelen.”

Vaak weten ambtenaren, aannemers en uitvoerders niet dat er vogelbelangen in het geding zijn, maar dat is voor de wet niet van belang: ook zogenaamde voorwaardelijke opzet is strafbaar gesteld.

Soms maken aannemers of uitvoerders van werken een rondgang door het (werk)gebied, treffen daarbij geen beschermde vogelsoorten aan en trekken dan de conclusie dat die er dan ook niet zijn. Veel vogelsoorten laten zich echter aan het begin van het broedseizoen ook niet zien. Er is daarom kennis en ervaring nodig om in een gebied de aanwezigheid van zangvogels en hun nesten te kunnen vaststellen.

Men gaat er ten onrechte nog steeds vanuit, dat het bewijs voor de verstoring en vernieling van nesten en eieren geleverd moet worden door het aanwijzen of overleggen van die nesten of eieren. Ook gaan opsporingsambtenaren in het veld daarnaar op zoek, wat op zich al voor de nodige verstoring zorgt. Vanuit dit inzicht, en omdat de betrouwbaarheid reeds bewezen is, verlaten vogelaars, ambtenaren maar ook rechters zich meer en meer op de zogenaamde SOVON-methode.

Gedurende (liefst meerdere) inventarisatierondes worden de territoria van broedende vogels op een kaart ingetekend middels de herkenning van de zang. Dit dient wel binnen bepaalde datumgrenzen te geschieden, zodat het broeden van de zingende vogel als zeker kan worden aangemerkt. Een dergelijke inventarisatie, opgesteld door twee ervaren “vogelaars” wordt meestal als bewijs geaccepteerd dat er broedvogels voorkomen.

Verstoring van vogels in het broedseizoen kan worden voorkomen door allerlei werk (snoeien, kappen, rietmaaien, baggeren) niet in het broedseizoen te plannen. Vaak is er geen enkele noodzaak daartoe, en kan het werk ook in de periode augustus tot en met februari worden verricht. Vervang een oud pannendak niet in het broedseizoen. En kan het onverhoopt toch niet anders, vergewis u er dan van dat er onder de pannen geen vogels (mussen, gierzwaluwen) broeden. Bij de aanleg van een nieuwe woonwijk wordt vaak de grond opgehoogd of opgespoten. Als die grond er in het voorjaar nog braak bijligt, kunt u vogels verwachten die daar willen gaan broeden.

Plan

Het kan nuttig zijn om samen met de plaatselijke vogelwerkgroep een plan op te stellen om verstoringen te voorkomen. Bij de Vinex-locatie Leidschenveen is het Ontwikkelingsbedrijf Leidschenveen Beheer in contact getreden met de vogelwerkgroep. Aan de hand van de directieplanning is in november nagegaan per deellocatie welke werkzaamheden in de periode maart tot en met juni knelpunten voor met name vogels kunnen opleveren. Voor aanvang van het broedseizoen, in februari, werd het werkplan weer doorgenomen en werden er afspraken gemaakt over wederzijdse consultatie in geval er toch van de plannen moest worden afgeweken.

Verstoring kan ook worden voorkomen door het gebied bij voorbaat ongeschikt maken voor het broeden. Dat is niet de meest natuurvriendelijke oplossing en eigenlijk een noodgreep. Omdat kennis van zaken nodig is, kan dit het beste aan een gespecialiseerd bedrijf worden overgelaten. De werkzaamheden kunnen bestaan uit: vlaggen plaatsen, heli-kites laten vliegen, het bouwterrein opruimen, zanddepots afgraven, deuren en ramen afsluiten enzovoorts.

Economisch delict

Treft u toch broedende vogels aan, neem dan uw verantwoordelijkheid! Plan de werkzaamheden zo, dat de vogels hun broedsel succesvol af kunnen maken. Ga verder op een andere plaats, en keer na het broedseizoen terug op de plaats waar de vogels broedden. Is dat niet mogelijk, leg het werk dan stil. Het verstoren van broedende vogels is immers strafbaar op grond van de Wet economische delicten.

Vaak hoeft het zo ver niet te komen. Vraag advies aan de plaatselijke vogelwerkgroep over hoe u de vogels zoveel mogelijk kunt ontzien. Vogelbescherming Nederland kan u daarvoor de adressen leveren.

Gemeenten kunnen bij het overdragen van grond en het aanbesteden van kap- en snoeiwerk in het RAW-bestek (uitvoeringscontract) bepalingen opnemen die aandacht vragen voor broedende vogels. Een van de bepalingen zou kunnen zijn dat bij niet-opvolgen van bovengenoemde aanwijzingen de werkzaamheden kunnen worden stopgezet of dat een dwangsom wordt opgelegd.

Veel gemeenten, uitvoerders en bouwondernemingen willen best rekening houden met vogels, ook vanwege de positieve publiciteit die dat kan opleveren. Als we daar wat meer de nadruk op leggen, hoeven verstoringen in het broedseizoen veel minder voor te komen.

Reageer op dit artikel
Lees voordat u gaat reageren de spelregels